Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 612/17, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił Ł. G. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący w skardze na powyższą decyzję zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jej wykonanie, czyli zwrot kwoty 80.118,26 zł wiązałoby się z wyrządzeniem znacznej szkody i trudnymi do odwrócenia skutkami.
Zdaniem WSA, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji zaznaczył, że brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Za takie uzasadnienie – w ocenie WSA - nie można uznać jednego lakonicznego zdania, że wykonanie decyzji, czyli zwrot kwoty 80.118,26 zł wiązałoby się dla skarżącego z wyrządzeniem znacznej szkody i trudnymi do odwrócenia skutkami.
Skarżący złożył zażalenie na wspomniane postanowienie Sądu I instancji. Wniósł o jego zmianę i orzeczenie wstrzymania wykonania decyzji ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj.:
- - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego wadliwą wykładnię, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, a polegającą na uznaniu, iż w toku postępowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lub aktu obowiązuje zasada kontradyktoryjności, co doprowadziło do zaniechania wszechstronnej i wnikliwej oceny argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również przesłanek wynikających z akt sprawy;
- - art. 6 p.p.s.a. poprzez jego wadliwą wykładnię i jego niezastosowanie, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, a polegającą na nie pouczeniu skarżącego o skutkach nie przedstawienia dodatkowych dowodów i wyjaśnień w przedmiocie uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podtrzymał swoje stanowisko w zakresie istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie dołączając żadnych dokumentów źródłowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w kwocie 80.118,26 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżący nie załączył dokumentacji pozwalającej na ocenę, czy w kontekście całokształtu jej sytuacji majątkowej wykonanie wydanych w sprawie decyzji może skutkować wyrządzeniem mu szkody, która byłaby znaczna albo mogła doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena jest prawidłowa. Przywołanych we wniosku okoliczności, mających wskazywać na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania wydanych w sprawie decyzji, nie sposób zweryfikować.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że podmiot wnioskujący o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego nie musi udowadniać wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, lecz ma jedynie uprawdopodobnić, że takie skutki wykonania zaskarżonego aktu mogą realnie w danym przypadku wystąpić. Takie twierdzenie powinno zostać poparte dokumentami źródłowymi wskazującymi na sytuację majątkową i finansową strony oraz realne ryzyko wystąpienia wskazanych skutków. W tej sprawie skarżący takiego uprawdopodobnienia nie dokonał. Ograniczenie się w tym zakresie do stwierdzenia we wniosku, że wykonanie decyzji, czyli zwrot kwoty 80.118,26 zł wiązałoby się dla skarżącego z wyrządzeniem znacznej szkody i trudnymi do odwrócenia skutkami, musi być uznane za gołosłowne. Strona nie zobrazowała bowiem swojej sytuacji majątkowej, co jest konieczne dla oceny, czy w przypadku tego konkretnego podmiotu zapłata kwoty objętej zaskarżoną decyzją może prowadzić do szkody, która dla skarżącego byłaby znaczna, czy do skutków, które byłyby trudne do odwrócenia w przypadku ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi. Znajdujące się w aktach dokumenty na dokonanie takiej oceny nie pozwalały, wobec czego Sąd I instancji trafnie odmówił wstrzymania wykonania decyzji.
W konsekwencji za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nietrafny jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 6 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje, że sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Obowiązek informowania stron wynikający z art. 6 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd ma obowiązek pouczenia strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, co do wszelkich możliwych zachowań i mogących wystąpić okoliczności. Obowiązek ten odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego dokonania danej czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt II GZ 510/16, dostępne w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto wymaga podkreślenia, że skarżący, również w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji, które złożył w jego imieniu profesjonalny pełnomocnik, wiedząc już o konieczności wykazania określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, przesłanek tych nie wykazał i nie uprawdopodobnił.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.