Postanowienie NSA z 4 września 2015 r., II GZ 421/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 6 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 95/15 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Małgorzata Korycińska przewodniczący

Uzasadnienie

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zaskarżonym postanowieniem oddalił wniosek K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.

Sąd wskazał, że w złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a źródło ich wspólnego utrzymania stanowią pobierane przez nich świadczenia emerytalne, w wysokości odpowiednio 1812 zł i 1688 zł brutto miesięcznie. Składając deklarację odnośnie posiadanego majątku skarżący wskazał, że posiada dom, o pow. 98,7 m2, a także nieruchomość rolną o pow. 1,35 ha. Jak sprecyzował w oświadczeniu, jest on współwłaścicielem tych przedmiotów majątkowych w 840/2139 części.

Sąd stwierdził, że wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wynosi 879 zł i stanowi ona mniej niż 1/3 wysokości miesięcznych dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego, określonych przez niego na 3500 zł brutto miesięcznie. Ponieważ źródło dochodów skarżącego i jego małżonki stanowią świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego, to zdaniem Sądu, zasadnie można stwierdzić, że dysponują oni pewnym i cyklicznym dochodem. Z tego więc względu brak jest podstaw do przyjęcia, że opłacenie kosztów skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, może się wiązać z pozbawieniem skarżącego środków koniecznego utrzymania. Okoliczność tę przyznał on z resztą w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, w którym stwierdził, że jego wniosek jest podyktowany nie tyle niedostatkiem środków na opłacenie adwokata, co niemożnością znalezienia pełnomocnika, który podjąłby się sporządzenia dla niego zażalenia.

W ocenie Sądu niemożność znalezienia pełnomocnika, który sporządziłby w imieniu skarżącego zażalenie, nie stanowi ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy służy ułatwieniu dostępu do sądu osobom ubogim, które nie są w stanie sfinansować samodzielnie związanych z tym wydatków. Skarżący nie zalicza się do takich osób, tym samym jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na względzie, że skarżący nie wykazał, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy, WSA na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił wniosek.

II

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez ustanowienie adwokata. Wskazał, że nie może znaleźć profesjonalnego pełnomocnika, który podjąłby się sporządzenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, iż jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie pomocy z budżetu państwa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że strona nie wykazała istnienia przesłanki pozwalającej na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że ustanowienie pełnomocnika z wyboru w przedmiotowej sprawie spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że skarżący poniesie uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. Jest to jedyna przesłanka. Niewykazanie powyższego skutkuje odmową przyznania prawa pomocy, niezależnie od innych okoliczności podnoszonych przez stronę. Zatem jak słusznie zauważył Sąd I instancji niemożność znalezienia pełnomocnika, który sporządziłby w imieniu skarżącego zażalenie, nie stanowi ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy.

Należy zauważyć, że skarżący może wystąpić z nowym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie, w szczególności gdy jego sytuacja majątkowa ulegnie zmianie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.