Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił wniosek spółki "M." z dnia 2 listopada 2010 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Sąd pierwszej instancji dokonując analizy danych zawartych we wniosku i załączonym formularzu PPPr stwierdził, że Spółka posiadała kapitał zakładowy w wysokości 1.000.000,00 zł, na koniec 2009 r. zgromadziła środki trwałe o wartości 5.465.522,64 zł, osiągając przy tym przychód netto ze sprzedaży usług w wysokości 2.671.731,00 zł. Z przedłożonego bilansu wynikało, iż wnioskodawczyni odnotowała za 2009 r. stratę bilansową w wysokości 186.325,73 zł, a wartość zobowiązań krótkoterminowych wzrosła w ciągu tego roku z 1.250.832,86 zł do 5.273.439,94 zł, jednakże Spółka, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie wykazała w żaden sposób, aby te okoliczności powodowały zachwianie jej równowagi finansowej.
Sąd podkreślił również, że Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, iż ma problemy z terminowym regulowaniem wymagalnych zobowiązań. Nie wskazano także, aby przeciwko stronie skarżącej toczyło się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne, czy też aby nosiła się ona z zamiarem ogłoszenia upadłości. Wnioskodawczyni kontynuowała działalność gospodarczą, dążąc do wygenerowania zysku wystarczającego do pokrycia powstałej starty bilansowej.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarżąca Spółka nie wykazała aby nie była w stanie ponieść kosztów związanych ze wszczętymi przez nią postępowaniami sądowoadministracyjnymi.
Spółka "M." wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., poprzez nie przyznanie jej prawa pomocy, pomimo tego, że wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na ich uiszczenie.
Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie Skarżącej prawa pomocy zgodnie z wnioskiem.
W uzasadnieniu podniesiono, iż niewzięcie pod uwagę zaistniałej straty finansowej za rok obrotowy w kwocie niemal 200.000 zł oraz wzrostu zobowiązań Spółki stanowiło o wybiórczej ocenie sytuacji finansowej Skarżącej jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji. Zdaniem Spółki Sąd niezasadnie wziął jedynie pod uwagę kategorie środków zgromadzonych na koncie i zaksięgowanych przychodów bez uwzględnienia istniejących zobowiązań.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznanie jeśli wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Bezsprzecznym jest w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz brzmienia przepisów regulujących kwestię prawa pomocy, jego przyznawania i zakresu tej pomocy, że prawo pomocy w swej istocie stanowi wyjątek od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 p.p.s.a. ponoszenia przez strony kosztów sądowych wywołanych ich uczestnictwem w postępowaniu przed sądem lub wszczynających to postępowanie, np. poprzez wniesienie skargi lub skargi kasacyjnej.
Strona, która inicjując sprawę przed sądem lub w jej trakcie złoży wniosek o zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a więc wniesie o przyznanie jej prawa pomocy, zobowiązane jest do wykazania swoje sytuacji materialnej i finansowej uzasadniającej takie żądanie. Jeśli z przedłożonych dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, a w odniesieniu do osób prawnych finansową, wynika, że jest w stanie partycypować w kosztach procesu sądowego, prawo pomocy nie zostanie udzielone z uwagi na wskazaną powyżej zasadę ponoszenia kosztów, bądź prawo to zostanie udzielone częściowo w zależności od stopnia w jakim strona będzie obiektywnie w stanie ponosić koszty postępowania sądowoadministracyjnego.
W przedmiotowej sprawie Skarżąca spółka wskazując na swoją sytuację finansową w zakresie żądania udzielenia jej prawa pomocy akcentowała przede wszystkim na poniesioną stratę w kwocie nieprzekraczającej 200.000 złotych, wskazując jednocześnie na posiadanie na koncie bankowym środków pieniężnych w wysokości ponad 260.000 złotych.
Już sam ten fakt dyskwalifikuje stronę z kręgu podmiotów, którym może być udzielone prawo pomocy w zakresie choćby częściowym, albowiem obiektywnie oceniając Spółka dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi jej uiszczenie wpisu od skargi. Podkreślić należy, iż wykazana kwota jest większa niż strata jaką Spółka poniosła w 2009 roku, ponadto nie wykazano aby skarżąca nie miała możliwości korzystania ze środków finansowych znajdujących się na jej koncie bankowym poprzez, np. zablokowanie konta lub jego zajęcie przez komornika.
Mając również na względzie przedmiot sprawy uznać należy, iż uiszczenie wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, w wysokości określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), mieścić się będzie w granicach możliwości płatniczych skarżącej Spółki.
Mając powyższe na uwadze uznać należy dokonaną przez Sądu pierwszej instancji w tym zakresie ocenę możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych za prawidłową.
Niezasadny jest również zarzut o "wybiórczej" ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, albowiem jak wynika to z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd ten wziął pod uwagę wszelkie okoliczności wskazane przez Spółkę we wniosku, umożliwiające dokonanie oceny, czy jest ona w stanie ponieść koszty sądowe związane z wywołanym jej skargą postępowaniem, w tym również poniesioną stratę i wzrost zobowiązań Spółki.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.