Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. (sygn. akt V SA/Wa 3311/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), omówił "P." Spółce z o.o. z siedzibą w [...] wstrzymania wykonania zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. (nr [...]), która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. (nr [...]) o wymierzeniu skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 226 547 zł za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia w listopadzie 2012 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku tym strona podniosła, że obecnie działalność prowadzi jedynie w 11 punktach gry, co przynosi znikome dochody, a nadto musiała zwolnić wielu pracowników, bowiem od kilku miesięcy regularnie ponosi stratę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Strona wskazała, że łączna suma wymierzonych jej kar wynosi kilkadziesiąt milionów złotych, a spółka nie dysponuje taką kwotą ani w gotówce, ani też w ruchomościach czy nieruchomościach (stwierdziła, że jej majątek nie starczyłby nawet na pokrycie 1/5 wskazanej kwoty).
W ocenie wnioskodawcy, konieczność zapłaty kar, czy też ewentualna egzekucja z ruchomości czy nieruchomości spowoduje całkowitą likwidację spółki i może spowodować nieodwracalne skutki. Do skargi załączono dokumentację finansową spółki. W piśmie z 4 września 2015 r. strona uzupełniła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc w szczególności, że zatrudnia 19 osób, a posiadany majątek (o wartości [...] zł) stanowią środki trwałe. Spółka stwierdziła, że majątek ten nie wystarczy na pokrycie wymierzonych jej kar w kwocie 21 mln zł, zaś konieczność wyzbycia się majątku spowoduje bezwzględnie zakończenie działalności i likwidację spółki.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca spółka nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., co było niezbędne dla zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Analiza dokumentów finansowych przedstawionych przez stronę prowadzi bowiem do wniosku, że spółka osiąga znaczne przychody, a także posiada środki w kapitale zakładowym, majątku czy środkach finansowych, jak również nadal prowadzi działalność gospodarczą. Sąd wskazał, że w 2014 r. spółka uzyskała zysk netto w wysokości [...] zł, który - zgodnie ze sprawozdaniem finansowym - postanowiła przeznaczyć w całości na wypłatę dywidendy, pomimo że w 2014 r. przeciwko spółce organy administracji prowadziły postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych albo odmownie załatwiały wnioski o przedłużenie zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych.
Ze sprawozdania finansowego wynika również, że spółka na dzień 31 grudnia 2014 r. posiadała aktywa o łącznej wartości [...] zł, w tym 70% aktywów stanowiły aktywa trwałe (np. środki trwałe, w tym budynki i grunty), zaś w zakresie prognozy działalności gospodarczej na 2015 r. spółka wskazała na konieczność rozszerzenia działalności "na inną płaszczyznę" np. na wynajem nieruchomości w związku z przeszkodami uniemożliwiającymi dalszy rozwój działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych. Zdaniem Sądu, wskazuje to, że spółka dynamicznie reaguje na zmianę sytuacji gospodarczej, w której działa, planuje kroki w celu dywersyfikacji działalności poprzez dalszy jej rozwój, poszerzanie kontaktów handlowych, marketing i zwiększenie rentowności sprzedaży.
Sąd zwrócił również uwagę, że w dniu 31 grudnia 2014 r. zarząd skarżącej spółki zdecydował o umorzeniu powiązanej spółce C. Spółce z o.o. pożyczek wraz z odsetkami na łączną kwotę 1 997 589,04 zł, przy czym strona nie wyjaśniła, czy były podejmowane jakiekolwiek działania w celu wyegzekwowania tej należności od dłużnika.
Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła "P." Spółka z o.o. (zastępowana przez adwokata). Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne nie zastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wstrzymania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i co więcej zostały one uprawdopodobnione poprzez przedłożenie wszystkich stosownych dokumentów. Spółka wykazała, że odkąd wygasły ostatnie z posiadanych przez nią zezwoleń na urządzanie gier, ponosi stratę, która właściwie z miesiąca na miesiąc jest coraz większa, ponieważ spółka cały czas zatrudnia łącznie 11 osób, zaś równocześnie osiąga zdecydowanie mniejsze dochody. W ocenie strony, niezrozumiałe są twierdzenia WSA jakoby stronę było stać bez większego uszczerbku na pokrycie wszystkich kar, w tym w szczególności tej dotyczącej przedmiotowej decyzji, skoro już ze wstępnej analizy dokumentów wynika, że spółka ponosi stratę, a na zapłatę wszystkich kar nie starczy cały posiadany przez spółkę majątek, nawet ten w formie środków trwałych.
Wobec braku wstrzymania wykonania wszystkich (a nawet części) zaskarżonych decyzji, strona będzie zmuszona ogłosić upadłość, zwolnić wszystkich pracowników, a w konsekwencji zlikwidować całkowicie spółkę. Spółka podkreśliła, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, że skoro zdecydowała się umorzyć C. Spółce z o.o. udzieloną pożyczkę, to znajduje się w dobrej sytuacji finansowej. Skarżąca wskazała, że przez długi czas próbowała wyegzekwować należną jej wierzytelność, jednakże pożyczkobiorca okazał się całkowicie niewypłacalny i dopiero na koniec 2014 r. skarżąca zdecydowała się na umorzenie tego długu.
W ślad za zażaleniem strona załączyła aktualne dokumenty obrazujące stan finansowy spółki na dzień 31 stycznia 2016 r., a także otrzymane w dniu 4 grudnia 2015 r. decyzje Naczelników Urzędów Celnych celem wykazania, że sytuacja spółki nie tylko nie polepszyła się, ale wręcz pogorszyła od chwili złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowa jest ocena Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez skarżącą okoliczności nie wskazywały, iż w niniejszej sprawie wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Trafnie Sąd pierwszej instancji przy ocenie spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. wskazał na zysk netto wypracowany przez spółkę w 2014 r. i łączną wartość aktywów spółki na koniec tegoż roku, jak również na okoliczność, że zgodnie ze sprawozdaniem z działalności spółki w roku obrotowym 2014 (vide k. 44 akt sądowych) skarżąca zamierzała przeznaczyć zysk netto za 2014 r. w 100% na wypłatę dywidendy, pomimo że w roku 2014 przeciwko skarżącej organy administracji prowadziły postępowania administracyjne w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych albo odmownie załatwiały wnioski skarżącej o przedłużenie zezwoleń na prowadzenie działalności poprzez urządzanie gier na automatach o niskich wygranych. Prawidłowo również Sąd zwrócił uwagę, że z załączonych dokumentów (vide k. 34 i 45 akt sądowych) wynika również, że skarżąca w latach 2009 – 2011 udzieliła pożyczek powiązanej jednostce tj. C. Sp. z o.o. w kwocie 1 400 000 zł, przy czym dochód z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek na koniec 2014 r. (termin spłaty) miał wynieść prawie 600 000 zł. W dniu 31 grudnia 2014 r. zarząd skarżącej spółki zadecydował jednak o umorzeniu pożyczek wraz z odsetkami na łączną kwotę 1 997 589,04 zł, z uwagi na brak spłaty pożyczek wraz z odsetkami przez jednostkę powiązaną.
Nie wyjaśniono, czy skarżąca podejmowała jakiekolwiek działania w celu wyegzekwowania należności od dłużnika. Wskazać również należy, że z dokumentu "Zaliczka na CIT-8 za okres od 01-01-2015 do 31-05-2015" (vide k. 9 akt sądowych) wynika, iż w pierwszych miesiącach 2015 r. skarżąca wypracowała przychód w wysokości 15 360 017,64 zł. Informacja ta wskazuje pośrednio na potencjał gospodarczy skarżącej spółki. Skarżąca jest bowiem podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, a przy ocenie sytuacji płatniczej przedsiębiorców miarodajna jest kategoria przychodu, a nie dochodu, bowiem istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować lub w ogóle eliminować obciążenia podatkowe (zob. L. Błystak, M. Kazek, Koszty postępowania sądowoadministracyjnego, Warszawa 2015 r., s. 208). Prawidłowa jest w tym kontekście również ocena Sądu pierwszej instancji, wskazująca na planowane przez spółkę już w 2014 r. działania mające na celu dywersyfikację przedmiotów prowadzenia działalności gospodarczej w związku z trudnościami prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych.
Okoliczności te - mając na uwadze zgromadzone w aktach sprawy dokumenty finansowe - nie pozwalają na uznanie, że strona uprawdopodobniła, iż wykonania zaskarżonej decyzji będzie wiązało się z koniecznością zakończenia bytu prawnego spółki. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca - w ramach uprawdopodabniania okoliczności wskazanych we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji - nie przedstawiła stanu środków zgromadzonych na swoich rachunkach bankowych i nie udokumentowała operacji na tych rachunkach, zaś takie działania najlepiej służyłyby wykazaniu najbardziej aktualnej sytuacji płatniczej strony i pozwalałyby na ocenę rzeczywistej płynności finansowej spółki.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wszystkie powyżej wskazane okoliczności świadczą o tym, że postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Spółka nie uprawdopodobniła, że zachodzi wobec niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynikało, że wykonanie decyzji (tj. uiszczenie kary pieniężnej) przed rozpoznaniem skargi wpłynie na wypłacalność spółki.
Argumenty podniesione w zażaleniu, że sytuacja finansowa skarżącej uległa pogorszeniu w stosunku do lat ubiegłych, a więc do okresu, który Sąd wziął pod uwagę rozpoznając wniosek, mogłyby mieć znaczenie w sprawie o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Jednakże na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale bada zgodność z prawem działania Sądu pierwszej instancji, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Należy jednak z tym miejscu przypomnieć, że oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia jego ponowienia w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.