Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1830/14 odmówił A.W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
A.W. wniosła skargę na wskazane w sentencji postanowienie Prezesa ARiMR. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni wykreśliła rubrykę nr 10 – "Dochody". W uzasadnieniu podniosła, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, w związku z czym nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wezwanie do dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów było dwukrotnie awizowane, tym samym w trybie przepisu art. 73 § 4 p.p.s.a. uznane zostało za doręczone. Postanowieniem z 14 listopada 2014 r. odmówiono Skarżącej przyznania prawa pomocy, albowiem nie wykonała wezwania Sądu i w związku z tym uznano, że nie wykazała spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy.
Pismem z 11 grudnia 2014 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym m.in. wskazała, że w rzeczywistości pozostaje na utrzymaniu swojej córki, mieszka w domu będącym jej własnością. Wskazała, że zarówno ona jak i jej mąż nie posiadają żadnych nieruchomości, ani też ruchomości o znacznej wartości. Skarżąca podała, że koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego są następujące: opał w wysokości ok. 3000 zł rocznie, opłaty za prąd, gaz w wysokości ok. 300 zł miesięcznie, zakup pożywienia ok. 400 zł miesięcznie, lekarstwa dla jej męża ok. 100 zł miesięcznie.
W piśmie procesowym z 29 grudnia 2014 r. skarżąca odpowiadając na wezwanie sądu z dnia 18 grudnia 2014 oświadczyła, że obecnie pozostaje wraz z mężem na wyłącznym utrzymaniu córki P.W., która pracując jako lekarz dentysta, zarobione przez siebie pieniądze (ok. 1680 zł brutto) przeznacza na utrzymanie siebie, swojej córki, a także pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącej i jej męża. Skarżąca oświadczyła, że obecnie wraz z mężem zamieszkuje na podstawie umowy użyczenia w mieszkaniu znajdującym się w domu będącym własnością jej córki. Opłaty związane z utrzymanie mieszkania w całości pokrywa córka.
Ponadto skarżąca wskazała, że zarówno ona jak i jej mąż nie posiadają żadnych nieruchomości, w tym nieruchomości rolnych ani innego majątku ruchomego o znacznej wartości. Nie posiadają również żadnych lokat, oszczędności pieniężnych ani innego majątku ruchomego o znacznej wartości. Mąż skarżącej posiada rachunek bankowy. Skarżąca wskazała, że prowadzi obecnie działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno Usługowo Handlowe "A" A.W. w miejscowości W. Mąż skarżącej jest obecnie osobą bezrobotną nieposiadającą prawa do zasiłku. Działalność skarżącej przynosi straty (ok. 3500 zł). Skarżąca załączyła zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z [...] grudnia 2014 r. stwierdzające posiadanie przez męża skarżącej statusu osoby bezrobotnej oraz dane rachunku bankowego męża skarżącej.
Zarządzeniem z 22 stycznia 2015 r. wnioskodawczyni została wezwana do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, a w przypadku ich likwidacji – dokumentu potwierdzającego ten fakt wraz z saldem zamknięcia; zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia córki skarżącej; dokumentów potwierdzających dochody z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej; innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuację materialną skarżącej. Dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone.
Postanowieniem z 13 marca 2015 r. Sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczyni złożyła niepełne oświadczenia, nie przedstawiła również istotnych dla oceny wniosku dokumentów, wobec tego, nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Skarżąca nie wniosła środka odwoławczego od powyższego postanowienia.
Postanowieniem z 12 maja 2015 r. Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało odrzucone postanowieniem z 23 października 2015 r., z uwagi na brak uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Przy zażaleniu na to postanowienie skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 16 lutego 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że kwestia odmowy przyznania prawa pomocy skarżącej w tym samym zakresie została już rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem WSA w W. z 13 marca 2015 r.
WSA uznał, że rozpoznanie przedmiotowego wniosku jest dopuszczalne tylko w sytuacji powstania nowych okoliczności, które wpływają na ocenę sytuacji materialnej strony. Ze względu na powyższe Sąd I instancji zaznaczył, że z oświadczeń zawartych przez skarżącą w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 18 listopada 2015 r. wynikało, iż sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej nie uległa zmianie, zatem nie zachodziły nowe okoliczności, które umożliwiałyby przyznanie jej prawa pomocy, a co za tym idzie weryfikację postanowienia WSA w W. z dnia 13 marca 2015 r., zapadłego w przedmiotowej sprawie.
W zażaleniu A.W. na podstawie art. 194 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżyła w całości ww. postanowienie. Do zażalenia skarżąca dołączyła wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej przestawiający status jej działalności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Mając powyższe na uwadze należało zauważyć, że rozpoznawany przez Sąd I instancji wniosek o przyznanie prawa pomocy swoim przedmiotem odnosił się do sprawy już rozstrzygniętej przez ten Sąd w toku dotychczasowego postępowania, gdyż prawomocnym postanowieniem z dnia 13 marca 2015 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji podniósł, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca nie przywołała okoliczności pozwalających stwierdzić, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa uległa zmianie.
Z powyższych względów należało uznać, że w sprawie nie zachodzą warunki do zmiany postanowienia WSA w W. z dnia 13 marca 2015 r. na podstawie art. 165 p.p.s.a., gdyż skarżąca nie powołała się na jakiekolwiek okoliczności, które miały miejsce po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy i które wskazywałby, że w świetle deklarowanych dochodów i wydatków, jej możliwości płatnicze zmieniły się na tyle, iż nie jest ona obecnie w stanie wygospodarować środków na poniesienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100 zł (wpis od zażalenia).
Naczelny Sąd Administracyjny jedynie na marginesie zaznacza, że dołączony do zażalenia wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej przedstawiający status działalności skarżącej pozostaje bez wpływu na dokonaną ocenę, bowiem NSA ocenia zgodność z prawem postanowienia Sądu I instancji, zatem dokument dołączony na etapie postępowania drugoinstancyjnego należy traktować jako spóźniony.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.