Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił Grupy Producentów [...] "P." sp. z o.o. w G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Sąd rozpatrując wniosek wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi 6.379 zł i kwota ta nie przekracza możliwości finansowych spółki. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 200.000 zł., natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 53.306.086,50 zł. Wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu to kwota 34.496,64 zł. Sąd wskazał także na środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym (stan rachunku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku) w kwocie 9.260,90 zł. oraz 61,53 euro.
Sąd powołał się na okoliczności wynikające ze złożonych dokumentów, według których spółka dokonuje na bieżąco niezbędnych transakcji i rozliczeń, wypłaca wynagrodzenia, tworzy kapitałowe lokaty bankowe, spłaca raty i odsetki od kredytów, nawet te jeszcze niewymagalne. Zgodnie z informacjami zawartymi w KRS (stanu na dzień [...] grudnia 2012 r.) Spółka nie znajdowała się w stanie upadłości, ani nie było prowadzone wobec niej postępowanie układowe, nie utraciła płynności finansowej oraz uzyskuje dochody z bieżącej działalności.
WSA stwierdził ponadto, iż wpis sądowy jest wydatkiem, który wiąże się z bieżącą działalnością podmiotu i jako taki wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Natomiast prawo pomocy nie jest udzielane wszystkim zwracającym się o nie stronom. Zawsze warunkiem jego przyznania pozostaje wykazanie przez wnioskującą stronę, iż spełnia ustawowe przesłanki w tym zakresie.
"P." sp. z o.o. w G. zaskarżając to postanowienie w całości zażaleniem domagała się jego zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu spółka podniosła, że powołane przez WSA twierdzenia nie znajdują odwzorowania w rzeczywistości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że nie można przyjąć, iż spółka nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych w objętym wnioskiem o zwolnienie zakresie. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd zbadał sytuację materialną strony.
Skoro spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i osiąga zysk z tej działalności, to nie ma podstaw do traktowania jej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Koszty sądowe są bowiem – wbrew temu co zdaje się sugerować skarżąca – również wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się także z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych. Inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Ponadto, jak zauważył sąd pierwszej instancji, spółka posiada na rachunku bankowym środki przekraczające wysokość wpisu sądowego, wiec jej sytuacja wskazuje na możliwość realizacji prawa do sądu bez ubiegania się o przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.