Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r. odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, uzasadniając, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. We wniosku oświadczył, iż ani on ani jego żona nie osiągają dochodów. Uzasadniając wniosek wyjaśnił, iż zamieszkuje wraz z żoną w domu należącym do córki, na której wyłącznym utrzymaniu pozostają. Wskazał, iż córka z zawodu jest stomatologiem, posiada dziecko i utrzymuje się z "pensji w wysokości około 1.680 zł brutto".
Nadto skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zaś jego żona prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi straty w wysokości około 3.000 zł. Dodatkowo podał, że koszty niezbędnego utrzymania siebie i żony to: opał w wysokości około 3.000 zł rocznie, energia elektryczna i gaz – około 300 zł miesięcznie, wyżywienie – około 400 zł miesięcznie, leczenie – około 100 zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmawiając przyznania prawa pomocy przedstawił, że skarżący wezwaniami był zobowiązywany do przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, a w przypadku ich likwidacji – dokumentu potwierdzającego ten fakt wraz z saldem zamknięcia. Wnioskodawca żądanych dokumentów nie przedstawił, tym samym Sąd został przez skarżącego pozbawiony możliwości prawidłowej oceny zdolności finansowych skarżącego. W konsekwencji powoduje to, że jego wniosek nie może zostać uwzględniony.
M. W. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji, w którym wyraził swój sprzeciw wobec odmowy przyznania prawa pomocy oraz przedstawił raz jeszcze stan faktyczny swojej sytuacji finansowej. Odnosząc się do nie przedłożenia wyciągu z kont i lokat dewizowych skarżący wskazał, że ich nie posiada, tym samym nie miał możliwości sprostać żądaniom Sądu. Zdobycie wyciągu z rachunku bankowego, którego skarżący jest posiadaczem jest bardzo utrudnione z uwagi na likwidację w mieście powiatowym placówki banku, w którym znajduje się ów rachunek. Do najbliższej placówki banku skarżący ma powyżej kilkudziesięciu kilometrów, a z uwagi na stan zdrowia, wiek i złe samopoczucie w ostatnim czasie skarżący nie był w stanie stawić się w siedzibie banku w celu uzyskania wyciągu bankowego.
Skarżący poinformował, że zwrócił się do pracownika banku o przesłanie na adres rzeczowego wyciągu bankowego i w razie jego otrzymania zostanie on przez skarżącego niezwłocznie doręczony do Sądu celem udowodnienia przytaczanych przez skarżącego twierdzeń.
Na koniec zażalenia skarżący podkreślił, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Brak przyznania prawa pomocy sprawi, iż nie będzie w stanie bronić swojego stanowisk i dochodzić w należyty sposób swoich praw przed Sądem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zasadą jest zaś ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu przez każdą ze stron (art. 199 p.p.s.a.). Prawo pomocy, zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a., może być przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek, zaś przesłanką uwzględnienia wniosku jest wykazanie przez wnioskodawcę, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (w sytuacji, gdy ubiega się o pomoc w zakresie całkowitym - art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (gdy ubiega się o prawo pomocy w zakresie częściowym - art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04, LEX nr 302281).
Oceniając zaś zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między tymi interesami (na konieczność zachowania proporcji między interesem państwa a prawem strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd zwracał uwagę Europejski Trybunał Praw Człowieka np. w wyroku z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie Brualla Gómez de la Torre przeciwko Hiszpanii).
Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym musi wykazać, iż mimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych, nie może zgromadzić środków na poniesienie kosztów postępowania lub ich części.
Z akt sprawy wynika, że skarżący na wezwanie Sądu przedłożył oświadczenie o braku dochodów i określił swoje wydatki miesięczne utrzymania, dokument z biura rachunkowego działalności żony A. W. pt. Obliczenie dochodu za miesiąc grudzień 2014 r., który przedstawia, że zarówno przychody jak i zakupy, koszty i poniesione wydatki wyniosły 0 (zero) złotych, jednakże dokumentu tego nie można uznać za wiarygodnym gdyż nie jest opatrzony datą wytworzenia, tym samym nie można wskazanemu dokumentowi dać wiarę. Zaświadczenie Starosty S. z dnia [...] stycznia 2015 r., iż skarżący w okresie od [...] czerwca 2010 r. do [...] października 2014 r. był zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny, dokument potwierdzenie posiadacza konta w SKOK "J." w J., oświadczenie wnioskodawcy, iż w okresie ostatnich 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy nie był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej albo ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, Kosztorys – Roboty instalacyjne związane z adaptacją budynku garażowo warsztatowego na stację kontroli pojazdów sporządzony przez skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny oceniając złożone przez skarżącego dokumenty, podziela stanowisko WSA w W., iż przedstawione dokumenty nie obrazują stanu majątkowego skarżącego, tym samym Sąd nie mógł dokonać prawidłowej i pełnej oceny, czy wniosek skarżącego zasługuje na pozytywne rozstrzygnięcie.
Ponadto w rozpoznawanej sprawie zaznaczyć trzeba, że skarżący wskazuje, że małżonka prowadząc działalność gospodarczą uzyskuje tylko straty, jednakże w żaden sposób skarżący tego faktu nie udokumentował.
Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że na stronie która ubiega się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego z urzędu spoczywa ciężar dowodu. Ze zwrotu w wymienionym przepisie "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w trudnej sytuacji, która umożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji szczegółowo zbadał a następnie prawidłowo przyjął, że sytuacja majątkowa skarżącego nie jest możliwa do zbadania.
Trzeba pamiętać, że instytucja prawa pomocy jest swoistą formą dotowania przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść w pełni wymaganych prawem kosztów postępowania i brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji, trafnie ocenił powyższe okoliczności jako uzasadniające oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych.
NSA zauważa, że wnosząc zażalenie skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, nieujawnionych przed WSA, które mogłyby spowodować przyznanie jemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.