Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. o sygn. I SA/Sz 275/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podał, że w skardze A. W. – dalej: skarżąca - zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] wskazując, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W ocenie WSA w Szczecinie argumentacja przedstawiona w ww. wniosku nie spełniała wymagań art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca poza sformułowaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w żaden sposób wniosku tego nie uzasadniła. Podała, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest konieczne dla ochrony jej interesów. Jeżeli bowiem Sąd nie zastosuje ochrony tymczasowej, to zgodnie z treścią zaskarżonej decyzji Skarżąca zobligowana będzie do zapłaty kwoty [...] zł w terminie 60 dni od daty jej doręczenia. Zapłata ww. kwoty przed wydaniem przez Sąd wyroku byłaby niezasadna, bowiem powodowałyby pozbawienie Skarżącej prawa do Sądu. Podkreśliła, że nie dysponuje odpowiednią kwotą, którą mogłaby przeznaczyć na zapłatę zobowiązania.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Szczecinie, zaskarżając je w całości.
Skarżąca sformułowała wniosek o rozpoznanie zażalenia bez przekazywania go do Sądu II instancji i jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji albowiem zażalenie jest zasadne. Ewentualnie wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji,
W uzasadnieniu skarżąca podał, że odmowa wstrzymania przez Sąd wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pozbawieni Skarżącą prawa do sądu. Jeżeli WSA uznał braki w uzasadnieniu wniosku winien wezwać skarżącą do ich uzupełnienia.
Do zażalenia skarżąca przedłożyła zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 9 maja 2017 r., dokonane przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego w K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Szczecinie odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżąca nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA w Bydgoszczy - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy.
W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Szczecinie przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.
Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła swojego wniosku. Skarżąca motywując swój wniosek trudną sytuacją finansową powinna przedstawić okoliczności ją uprawdopodobniające. Bez przedstawienia przez skarżącą swojej sytuacji finansowej nie sposób ocenić, jakie konsekwencje pociągnie za sobą ewentualne przymusowe wykonanie decyzji. Skarżąca w skardze wprawdzie odnosi się merytorycznie do decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jednak żaden fragment skargi ani jej uzasadnienia nie odnosi się do trudnej sytuacji skarżącej czy pozbawienia jej prawa do Sądu poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dopiero na etapie wniesienia zażalenia od postanowienia WSA w Szczecinie skarżąca przedłożyła zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] maja 2017 r., dokonane przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego w K. (k. 42 akt sądowych).
Należy jednak zaznaczyć, że dokument ten - bez przedłożenia pozostałych obrazujących aktualną sytuację materialną skarżącej - sam w sobie nie może świadczyć o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie dysponując dokumentacją źródłową trudno wskazać czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącej. Zabrakło przedłożenia innych dokumentów finansowych skarżącej z których mogłoby wynikać, że zapłata kwoty [...] zł może wywołać względem niej skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2013 jest znaczna, jednak aby Sąd mógł rozważyć udzielenie ochrony tymczasowej we wnioskowanym zakresie, konieczne było przedstawienie przez skarżącą konkretnych informacji potwierdzonych stosownymi dokumentami wskazujących spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca takich informacji nie przedstawiła. Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę oraz skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
W świetle wyżej poczynionych powyższych uwag należy uznać, że skoro skarżąca we wniosku zawartym w skardze w żaden sposób nie wykazała, że spełniona została choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., brak było podstaw do zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji.
Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.