Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji), postanowieniem z 3 października 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 384/22, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2023 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 259, dalej zwanej "p.p.s.a."), postanowił odrzucić skargę K. M. (dalej zwanego "skarżącym") w przedmiocie zawieszenia lub zmiany terminu badania.
Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie sprawy.
Skarżący wniósł 9 marca 2022 r. (data stempla urzędu pocztowego) skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Z treści skargi nie wynikało jakiego organu dotyczy skarga (Starosty Lipnowskiego czy Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku) jak również nie wynikało co jest przedmiotem zaskarżenia: akt (decyzja, postanowienie lub inny), bezczynność organu czy też czynność organu. Skarżący nie wskazał bowiem numeru i daty aktu, którego skarga dotyczy, ani informacji w zakresie jakiego wniosku organ pozostaje bezczynny lub prowadzi przewlekłe postępowanie.
W związku z powyższym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 21 kwietnia 2022 r. wezwano skarżącego do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia poprzez wskazanie organu, którego dotyczy skarga, oraz wskazanie co stanowi przedmiot skargi: decyzja, postanowienie lub inny akt organu (jeśli tak należy wskazać datę i numer wydanego aktu lub nadesłać jego kserokopię), bezczynność organu lub przewlekłość postępowania prowadzonego przez ten organ (jeśli tak należy wskazać w zakresie rozpoznania jakiego wniosku organ pozostaje bezczynny lub prowadzi przewlekłe postępowanie), czynność organu (jeśli tak, należy wskazać na czym ona polega).
Wezwanie wraz z pouczeniem o konsekwencji jego niewykonania doręczono skarżącemu 17 maja 2022 r., wobec czego termin do jego wykonania upłynął 24 maja 2022 r. W zakreślonym terminie ww. braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. W piśmie z 19 maja 2022 r. skarżący wskazał jedynie, że chodzi mu o przesunięcie terminu badań lekarskich do czasu wyjścia z zakładu karnego.
Postanowieniem z 3 października 2022 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że nie został mu wyznaczony profesjonalny pełnomocnik z urzędu, o którego wnioskował. Skarżący nie zgodził się z WSA, że nie nadesłał żadnych wyjaśnień.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności.
Wedle art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.
Mając na uwadze treść powyższych przepisów wskazać trzeba, że prawidłowe określenie zakresu żądania jest obowiązkiem strony skarżącej, zaś sąd administracyjny powinien poinformować o skutkach niewłaściwego wypełnienia tego obowiązku i wezwać do sprecyzowania skargi pod rygorem jej odrzucenia.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 135/18 (postanowienie dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl), iż nieokreślenie przedmiotu skargi jest brakiem istotnym, uniemożliwiającym jej rozpoznanie. Strona wezwana do sprecyzowania skargi powinna zastosować się do wezwania sądu, a tym samym uzupełnić wszystkie braki, którymi dotknięte jest złożone przez nią pismo procesowe. Nieuzupełnieniem braków skargi jest bowiem nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe czy niepełne wykonanie.
Sąd nie może bowiem domniemywać intencji strony skarżącej i w przypadku niesprecyzowania przedmiotu skargi decydować za stronę, jakie było jej żądanie. Wskazać należy, że Sąd nie jest inicjatorem postępowania, nie jest zatem jego rolą sugerowanie, czy wskazywanie stronie przedmiotu zaskarżenia. Sąd udziela stronie jedynie niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań, pozostawiając jej wybór konkretnego zachowania.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji wobec nieprecyzyjnej treści skargi powziął wątpliwość co do przedmiotu zaskarżenia. W konsekwencji prawidłowo, na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., wezwał skarżącego do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia poprzez wskazanie organu, którego działania lub bezczynności dotyczy skarga, ewentualnie wskazanie numeru i daty zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a jeżeli skarga dotyczy bezczynności organu, wyjaśnienie, na czym bezczynność polega. Wezwanie to zostało odpowiednio i jasno sformułowane, jak również zawierało stosowne pouczenie o skutkach jego niewykonania w wymaganym terminie. Pomimo doręczenia powyższego wezwania 17 maja 2022 r. skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi. Brak sprecyzowania żądania skarżącego co do przedmiotu zaskarżenia, uniemożliwiło natomiast podjęcie przez Sąd czynności wynikających z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i dalsze prowadzenie postępowania, a w konsekwencji stanowiło obligatoryjną podstawę do odrzucenia skargi.
Odnosząc się do kwestii niewyznaczenia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, o którego skarżący wnioskował, należy przypomnieć, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy – z 5 kwietnia 2022 r. – został rozpatrzony. Postanowieniem z 7 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (sygn. akt II SPP/Bd 48/22) zwolnił skarżącego z kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowienie jest prawomocne.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.