Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 332/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek M. D. o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nie wykazał występowania w sprawie realnych i rzeczywistych przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie przedłożył dokumentów źródłowych, z których wynikałaby faktyczna sytuacja finansowa M. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą D. M. PPHU "D.". Sąd stanął na stanowisku, że samo wskazanie, że ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczna szkodę majątkową nie jest wystarczające dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) polegające na przyjęciu, że w zaistniałym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący ponownie podkreślił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza stanowi jedyne źródło utrzymania dla niego i jego rodziny, a cechą charakterystyczną tej działalności jest jej sezonowość, więc w okresie zimowym zmuszony jest do przerw produkcyjnych, które przynoszą straty. Dlatego też zmuszony jest w okresie letnim dokonywać odpowiednich działań w celu zabezpieczenia finansowego, aby w okresie zimowym pokryć zobowiązania wobec stałych kontrahentów. W tym roku w tym celu skarżący dokonał wielu inwestycji, m.in. wymienił sprzęt na bardziej ekonomiczny, dokonał zakupu złoża kopalnianego, które ma zapewnić ciągłość finansowania na okres 8-10 lat, zaciągnął kolejne zobowiązania finansowe w postaci kredytu.
W tej sytuacji konieczność zapłaty kwoty 1 691 465 zł nie pozwoli na pokrycie bieżących i koniecznych kosztów prowadzenia działalności. Do zażalenia skarżący załączył zestawienia sald i obrotów za okres sprawozdawczy od 2018.07.01 do 2018.07.31, rachunku zysków i strat za okres 2018.02.01-2018.02.28, rachunku zysków i strat za okres 2018.03.01-2018.03.31, wykazu aktualnych umów leasingu, potwierdzenia sald z rachunków bankowych, salda z rachunku z dnia 20.08.2018
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony – wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Nie ulega wątpliwości, że w omawianym przepisie chodzi o skutki o charakterze potencjalnym. Nie jest wymagane, żeby one rzeczywiście wystąpiły.
Ponadto, skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego i musi oprzeć się na materiale dowodowym pozwalającym zająć stanowisko, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 września 2010 r., sygn. I OZ 671/10 i z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 988/12). Nieodpowiednie uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uniemożliwia bowiem jego merytoryczną ocenę. (vide J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206).
Ponadto, wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Dodać należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] stycznia 2018 r. uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji wskazującej na jego aktualną sytuację finansową, czym uniemożliwiła rzetelną i obiektywną ocenę zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji tego WSA nie miał materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprawdzie do zażalenia skarżący załączył dokumentację, która w jego założeniu miała obrazować jego sytuację materialną. Jednakże okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny na obecnym etapie postępowania nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale bada zgodność z prawem działania Sądu I instancji, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Natomiast oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia ponowienia wniosku w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 p.p.s.a.
Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji