Uzasadnienie
W dniu [...] lipca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga D.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2021 r., wydanym na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), zobowiązano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W wydanym zarządzeniu określono termin na jego wykonanie wynoszący siedem dni oraz rygor odrzucenia skargi.
Stosowne wezwanie doręczono skarżącemu w dniu [...] lipca 2021 r. W piśmie nadanym dnia [...] sierpnia 2021 r. skarżący wskazał, że uiścił wpis sądowy od skarg zarejestrowanych pod sygnaturami III SA/Gd 603/21 oraz III SA/Gd 602/21 w łącznej kwocie 400 zł (200 zł w odniesieniu do każdej ze spraw) na podane przez Sąd konto w dniu sporządzenia wskazanego pisma (pismo datowane na dzień [...] sierpnia 2021 r.)
Ponieważ wpis nie wypłynął na konto Sądu, zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. skarżący został wezwany do przedstawienia w terminie 7 dni - pod rygorem uznania, że wpis nie został zapłacony - dokumentu potwierdzającego uiszczenie wpisu sądowego od przedmiotowej skargi.
W dniu [...] sierpnia 2021 r. skarżący przesłał do Sądu bankowe potwierdzenie operacji dotyczące uiszczenia wpisu od skargi, z którego wynika, że przelew został zlecony w dniu [...] sierpnia 2021 r. Wpis ten wpłynął na konto Sądu w dniu [...] sierpnia 2021 r., po dokonanych w tym dniu przez bank operacjach autoryzacji i rozrachunku.
Postanowieniem z dnia 13 września 2021 r. (sygn. akt III SA/Gd 603/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wobec uiszczenia wpisu znacznie po terminie, odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. oraz orzekł o zwrocie na rzecz skarżącego uiszczonego po terminie wpisu w kwocie 200 zł.
Postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] października 2021 r. wraz z pouczeniem o przysługującym stronie prawie wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Skarżący nie wniósł zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i po upływie terminu do wniesienia zażalenia stało się ono prawomocne.
Pismem z dnia [...] października 2021 r. skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Motywując wniosek skarżący wskazał, że nie mógł dotrzymać terminu do uiszczenia wpisu z powodów, w jego ocenie, od niego niezależnych. Skarżący wyjaśnił, że nie mógł uiścić wpisu z powodu zajęć komorniczych dokonanych na jego kontach bankowych przez Urząd Skarbowy. Do czasu wyjaśnienia tej sprawy skarżący nie mógł zatem dysponować kwotami zgromadzonymi na kontach bankowych i z tego powodu przeżył poważny stres. Ponieważ zaś wyjaśnienia w Urzędzie Skarbowym trwają długo i skarżący nie miał na to wpływu, to w związku z tym wpłaty wpisu dokonała w terminie późniejszym matka skarżącego.
Zaskarżonym postanowieniem z 2 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 603/21, Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od wniesionej przez niego skargi. Sąd wskazał, że skarżący dokonał wpisu z przekroczeniem ustawowego terminu, a okoliczności nieterminowej wpłaty (zajęcie kont bankowych przez komornika) nie poparł żadnymi dowodami. WSA podkreślił również, że brak środków na opłacenie skargi samo w sobie nie jest okolicznością wyłączającą brak winy w uchybieniu terminu, a może być rozpatrywane wyłącznie w ramach wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych, o ile taki wniosek zostanie przez stronę złożony. Strona, która nie korzysta z prawa pomocy, inicjując postępowanie w sprawie ma natomiast obowiązek zabezpieczyć środki finansowe potrzebne dla opłacenia skargi, które może również pożyczyć lub otrzymać od innej osoby.
Nie ma zatem żadnych przeszkód prawnych, aby uiszczenie wpisu było dokonane z innego konta niż konto strony skarżącej, tak jak miało to ostatecznie miejsce w przedmiotowej sprawie. Posłużenie się pomocą innej osoby dla pozyskania środków do uiszczenia wpisu (przelew, pożyczka gotówkowa) nie ma jednak wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący w żaden sposób nie wykazał natomiast, z jakich powodów uiszczenie wpisu, które zostało dokonane z konta bankowego jego matki, nastąpiło wiele dni po terminie. Komornicze zajęcie konta bankowego skarżącego niewątpliwie nie tłumaczy zaś opóźnienia w dokonaniu po terminie przelewu z innego konta, w tym przypadku należącego do osoby, która zgodziła się pomóc skarżącemu w wykonaniu zobowiązania Sądu, jednak uczyniła to zbyt późno, a tym samym nieskutecznie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie:
- - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, pomimo że w najwcześniej możliwym momencie uzupełnił przedmiotowy brak oraz dostatecznie uzasadnił swój brak winy we wniosku, co w oparciu o art. 86 § 1 winno skutkować przywróceniem owego terminu,
- - prawa do sądu poprzez uniemożliwienie za pomocą zaskarżonego postanowienia rozpoznania sprawy, a co za tym idzie skutecznej obrony swoich praw i racji na drodze postępowania sądowego przed niezawisłym sądem.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że zajmując rachunek bankowy komornik ograniczył mu całkowicie dysponowanie jego kontem. Nie miał też możliwości – jak to sugerował Sąd I instancji – zwrócić się do znajomych czy rodziny, aby wpłacili za niego wpis, gdyż był już u nich wystarczająco zadłużony. Nie mógł też osobiście uiścić wpisu w kasie sądu z uwagi na odległości ponad 400 km w obie strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. W orzecznictwie trafnie podnosi się jednak, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu, w tym także lekkie niedbalstwo, powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie
W rozpoznawanej sprawie zasadnie Sąd I instancji wskazał, że skarżący opłacił wpis ze znacznym przekroczeniem terminu do jego uiszczenia. Strona nie wykazała także takiego zdarzenia, które stanowiło przeszkodę niemożliwą do usunięcia w zachowaniu terminu do uiszczenia opłaty, przy zachowaniu należytej staranności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działanie skarżącego w sprawie było ponadto nierzetelnie. Należy zwrócić uwagę, że w terminie do uiszczenia wpisu ([...] sierpnia 2021 r.) skarżący pisemnie wskazał, że wpisu uiścił. Ze stanu konta Sądu nie wynikało, że wpis ten wpłynął w terminie, dlatego też strona została wezwana do przedstawienia dokumentu potwierdzającego jego uiszczenie. Dopiero w odpowiedzi na to wezwanie skarżący przesłał Sądowi bankowe potwierdzenie operacji dotyczące uiszczenia wpisu od skargi wskazujące, że przelew dokonany tytułem wpisu od skargi został zlecony w dniu [...] sierpnia 2021 r. Kwota wpisu wpłynęła na konto Sądu w dniu [...] sierpnia 2021 r., a więc znacznie po terminie.
Dopiero zaś we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu skarżący wskazał na trudności w dostępie do swojego konta, jednakże nie zostały one w żaden sposób uprawdopodobnione jakimikolwiek dowodami. Takie działanie skarżącego nie wskazuje na dążenie do dbałości o swoje sprawy, i należytą staranność w tym zakresie, nie uzasadnia więc przyjęcia, że wykazał on brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a