Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2196/12 umorzył postępowanie sądowe w sprawie wniosku M. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor Oddziału) z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Sąd I instancji podał, że M. M. wystąpiła wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powyższe postanowienie z dnia [...] maja 2009 r.
Wniosek wraz ze skargą z dnia [...] sierpnia 2012 r. został złożony za pośrednictwem organu w dniu [...] sierpnia 2012 r.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż postanowienie z dnia [...] maja 2009 r. nie zostało doręczone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W konsekwencji, skarżąca bez swojej winy uchybiła terminowi do zaskarżenia postanowienia, ponosząc ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Wnioskodawczyni wskazała, iż wiadomość o możliwości wniesienia skargi uzyskała dopiero w wyniku doręczenia jej w dniu [...] sierpnia 2012 r. pisma Prezesa ARiMR z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Zdaniem organu, zaskarżone postanowienie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu [...] maja 2009 r. Świadczyć o tym ma potwierdzenie odbioru korespondencji przesłanej na adres jej pełnomocnika S. N. przez B. S. (matkę pełnomocnika).
Zdaniem Sądu I instancji, termin do wniesienia skargi nie rozpoczął swojego biegu w dacie wskazanej przez organ, bowiem przesłanie zaskarżonego postanowienia na adres S. N. oraz jego doręczenie do rąk jej matki nie może zostać uznane za prawidłowe. We wniosku z dnia [..] lutego 2008 r. o wpis do ewidencji producentów skarżąca ustanowiła pełnomocnika S. N. wraz z danymi adresowymi do doręczeń.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2008 r. o przyznanie płatności na rok 2008, Kierownik Biura wydał w dniu [...] lutego 2009 r. decyzję o odmowie przyznania płatności ONW i przesłał decyzję na adres ustanowionego pełnomocnika S. N.. Decyzja została doręczona w dniu [...] marca 2009 r. do rąk dorosłego domownika pełnomocnika skarżącej.
M. M. złożyła od powyższej decyzji odwołanie z dnia [...] marca 2009 r. W odwołaniu tym wskazała swój adres do korespondencji. Następnie Dyrektor Oddziału wydał postanowienie z dnia [...] maja 2009 r. stwierdzające uchybienie do wniesienia odwołania i przesłał je na adres pełnomocnika strony, ustanowionego we wniosku o wpis do ewidencji producentów z dnia [...] lutego 2008 r.
Skarżąca [...] kwietnia 2012 r. wystąpiła do Prezesa ARiMR z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie, podnosząc, iż Dyrektor Oddziału nie rozpatrzył jej odwołania od decyzji Kierownika Biura z dnia [...] lutego 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezes ARiMR uznał zażalenie za nieuzasadnione, wyjaśniając, iż Dyrektor Oddziału wydał w dniu [...] maja 2009 r. postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Sąd I instancji powołał się na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86, dalej: ustawa o krajowym systemie ewidencji) dotyczący wykorzystywania krajowego systemu ewidencji. Na tle tego przepisu wywiódł, iż w sytuacji gdy nastąpi odmowa przyznania płatności, a następnie prowadzone jest postępowanie administracyjne w sprawie płatności, to zastosowanie winny znaleźć właściwe przepisy regulujące kwestie proceduralne związane z postępowaniem, tj. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze zm.,) a zgodnie z art. 21 ust. 1 tej ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji stwierdził, iż postępowanie zainicjowane odwołaniem M. M. z dnia [...] marca 2009 r. winno być prowadzone w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.).
Wydanie zaskarżonego postanowienia było następstwem złożenia przez M. M. odwołania z dnia [...] marca 2009 r. W piśmie tym strona wskazała swój adres, natomiast nie wskazała, iż działa przez przedstawiciela. Nie można zatem przyjąć, iż w postępowaniu odwoławczym skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika w osobie S. N. W konsekwencji, przesłanie rozstrzygnięcia na adres pełnomocnika ustanowionego we wniosku o wpis do ewidencji producentów, nie można uznać za skuteczne. W konsekwencji też termin 30 dni przewidziany do złożenia skargi do sądu administracyjnego nie rozpoczął swojego biegu od dnia doręczenia zaskarżonego postanowienia na adres S. N..
Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca dowiedziała się o postanowieniu Dyrektora Oddziału dopiero z postanowienia Prezesa ARiMR uznającego zażalenie na bezczynność za nieuzasadnione. Nie ma przy tym znaczenia, że zażalenie w trybie art. 37 § k.p.a. skarżąca złożyła dopiero w 2012 r., bowiem nie można było przyjąć, że rozstrzygnięcie zostało jej skutecznie doręczone, czy to osobiście, czy poprzez zastosowanie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a. W aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodu doręczenia zaskarżonego postanowienia M. M..
Zdaniem sądu w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowanie art. 87 § 1 p.p.s.a., skoro strona skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Tym samym postępowanie w sprawie z wniosku o przywróceniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, gdy strona nie uchybiła terminowi do dokonania tej czynności, jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu.
M. Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
- - art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm., dalej: ksep) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że dane z systemu ewidencji mogą być wykorzystywane tylko w sytuacji, gdy organ przyznał płatności wnioskującemu o nią producentowi, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że dane są wykorzystywane w sprawach dotyczących przyznania i wypłaty płatności bez względu jak ostatecznie taka sprawa administracyjna się zakończy.
W konsekwencji błędnej wykładni powyższego przepisu doszło również do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy p.p.s.a. w związku z art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez uznanie, że w toczącym się postępowaniu odwoławczym strona nie ustanowiła skutecznie pełnomocnika, a tym samym nie można była w sprawie zastosować powyższego przepisu k.p.a., podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy ksep prowadzi do wniosku, że w sprawie o przyznanie płatności również w postępowaniu odwoławczym należało stosować przepisy k.p.a., a tym samym pisma doręczać ustanowionemu pełnomocnikowi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W zażaleniu tym trafnie bowiem zarzucono, iż Sąd I instancji wadliwie uznał, że zaskarżone do tego Sądu postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zostało doręczone skarżącej, a zatem postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia skargi na to ostatnie postanowienie stało się bezprzedmiotowe.
Z akt sprawy wynika, że postanowienie organu z dnia [..] maja 2009 r. zostało wysłane na adres pełnomocnika skarżącej S. N., a odbiór tego postanowienia potwierdziła jej matka B. S. w dniu [...] maja 2009 r. (k-49 a.a.).
Pani S. N. była pełnomocnikiem skarżącej na podstawie udzielonego jej przez skarżącą pełnomocnictwa ogólnego z dnia [...] maja 2007 r. (k-63 a.a.), które do chwili obecnej nie zostało odwołane. Ten pełnomocnik skarżącej został też wymieniony we wniosku skarżącej o wpis do ewidencji producentów z dnia [..] lutego 2008 r. (k-64 a.a.).
W tej sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, to organ niewadliwie doręczył sporne postanowienie temu właśnie pełnomocnikowi. Wynika to z jednoznacznej treści art. 40 § 2 k.p.a. Poza tym z treści powyższego pełnomocnictwa wynika, że pełnomocnik był upoważniony do odbioru "wszelkiej korespondencji". W związku zaś z tym, iż adresat nie był obecny w mieszkaniu, doręczenie pisma nastąpiło w sposób określony w art. 43 k.p.a.
Dla prawidłowości tego doręczenia nie ma zaś żadnego znaczenia okoliczność, iż odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. złożyła sama skarżąca M. M., podając swój adres zamieszkania, gdyż w sprawie nadal występował ustanowiony wcześniej jej pełnomocnik.
Bez jakiegokolwiek znaczenia jest również treść powołanego przez Sąd I instancji art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów (...), gdyż w ustawie tej nie wyłączono stosowania przepisów k.p.a., w tym dotyczących doręczeń.
Ubocznie tylko zauważyć należy, iż okoliczność, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy system wykorzystuje się w zakresie przyznawania i wypłaty płatności, w żadnym przypadku nie oznacza, iż tego systemu nie można wykorzystywać w przypadku odmowy i wypłaty płatności. Takie rozumienie tego przepisu pozostawałoby bowiem w sprzeczności z celem i sensem całej ustawy. Oznaczałoby to bowiem, że organ może wykorzystywać krajowy system ewidencji tylko w przypadku pozytywnych decyzji o przyznaniu i wypłacie płatności, a nie mógłby wykorzystywać tego systemu w przypadku decyzji odmownych.
Przez użyty w tym przepisie zwrot "przyznawania i wypłaty płatności" należy więc rozumieć również odmowę przyznania tych płatności.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na mocy art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.