Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 999/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił J. O. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd przedstawił informacje dotyczące sytuacji finansowej J. O., z których wynika, że skarżący jest osobą rozwiedzioną prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z córką (studentką trzeciego roku studiów dziennych). Ich jedynym źródłem utrzymania jest emerytura skarżącego w kwocie 1.016,58 zł netto oraz renta strukturalna w kwocie 181,00 netto. Ponoszone wydatki za mieszkanie, gaz, energię elektryczną, telefon i Internet wynoszą ok. 800,00 zł. Dodatkowo ze względu na stan zdrowia, ok. 120,00 zł wydaje na zakup niezbędnych leków.
Sąd wskazał, że w rubryce nr 7 formularza skarżący podał, iż posiada mieszkanie spółdzielcze o pow. 73 m2, a także dom w budowie stanowiący majątek dorobkowy zgromadzony w małżeństwie lecz ze względu na koszty sądowe jego podział nie został jeszcze dokonany. Ponadto po rodzicach odziedziczył też nieruchomość o pow. 0,8511 ha, w skład której wchodzi dom wybudowany w 1949 r. Skarżący na wezwanie Sądu z [...] października 2011 r. przedłożył odpisy z ksiąg wieczystych dotyczące dwóch nieruchomości, z których jednak wynika, że jedna nieruchomość stanowi własność M. O., a druga jest przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącego.
W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Sąd wskazał, że z faktu obciążenia należącej do skarżącego nieruchomości w B. S. hipotekami z różnych tytułów nie stoi one na przeszkodzie w zbyciu lub wydzierżawieniu wspomnianej nieruchomości, która nie służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych skarżącego. Nadto Sąd zauważył, że skarżący może mieć trudności w zdobyciu w krótkim czasie środków finansowych, jednak w dalszej perspektywie czasowej jest w stanie podjąć działania zmierzające do pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika, który na obecnym etapie postępowania nie jest zdaniem Sądu niezbędny. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie zarzucając Sądowi pierwszej instancji niesłuszną odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, albowiem w ocenie skarżącego jego sytuacja materialna i życiowa, a w szczególności stan zdrowia przemawiają za koniecznością występowania w jego imieniu pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie zaś do § 3 tego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dał wyraz swojemu stanowisku.
Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy bada jedynie sytuację finansową i możliwości zarobkowe wnioskodawcy. Skarżący posiadając stały miesięczny dochód oraz będąc użytkownikiem wieczystym nieruchomości nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Podnoszona przez skarżącego w zażaleniu okoliczność, iż z uwagi na swój stan zdrowia musi unikać sytuacji stresowych, do których w jego ocenie należy wystąpienie przed sądem, nie ma wpływu na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd, bowiem jak już wyżej wskazano prawo pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie