Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Sz 648/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2006 r., nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2004 rok, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz umorzył postępowanie sądowe w zakresie wywołanym wnioskiem o ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu Sąd podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt I SA/Sz 648/06 odmówił K. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na opisaną powyżej decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie. Odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od zażalenia na wskazane postanowienie, skarżący w dniu 17 listopada 2006 r. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia tej opłaty sądowej. Uzupełniając swój wniosek na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca rozszerzył zakres swojego żądania domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
W związku z tym, iż informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., pismem z dnia 23 stycznia 2007 r. wezwano K. K., aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, przedłożył Sądowi dodatkowe oświadczenia i dokumenty.
Skarżący nie wykonał wezwania w wyznaczonym przez Sąd terminie. W piśmie złożonym dnia 8 lutego 2007 r. wskazał jedynie, że ogranicza swój wniosek do zwolnienia od kosztów sądowych.
Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że wiarygodność złożonego przez skarżącego oświadczenia dotyczącego jego sytuacji finansowej budzi wątpliwości. Skarżący oświadczył bowiem, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiada żadnego majątku. Wskazał także, że wydatki ponoszone na jego miesięczne utrzymanie stanowią kwotę ok. 800 zł, przy czym jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie osiąga obecnie żadnych dochodów. Jednocześnie nie korzysta z żadnej formy pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje (choć przejawia taki zamiar w przyszłości).
Wnioskodawca ograniczył się więc jedynie do przedstawienia takich danych, które mogą świadczyć o jego złym stanie majątkowym i braku dochodów. Uchylił się natomiast od przedłożenia dokumentów żądanych od niego w piśmie z dnia 23 stycznia 2007 r., nie wskazując m.in. co stanowi jego obecne źródło utrzymania.
W ocenie Sądu, nie jest możliwe funkcjonowanie strony bez jakichkolwiek źródeł utrzymania, które pokrywałyby przynajmniej wskazywane przez skarżącego koszty związane z wyżywieniem, utrzymaniem mieszkania czy lekarstwami. Fakt, że skarżący nie przedstawił dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych wyłącza zatem możliwość uznania, że spełnia on przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd stwierdził również, że w związku z tym, iż pismem wniesionym 8 lutego 2007 r. skarżący zmienił zakres swojego żądania, ograniczając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, postępowanie sądowe w zakresie wywołanym wnioskiem o ustanowienie radcy prawnego stało się bezprzedmiotowe i dlatego zostało przez Sąd umorzone.
W zażaleniu na powyższe postanowienie K. K. podniósł, że w piśmie z dnia 8 lutego 2007 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o informacje czy w związku z tym, że ograniczył swój wniosek w zakresie przyznania prawa pomocy do zwolnienia od kosztów sądowych, wystarczające są dokumenty i oświadczenia, jakie złożył przed wezwaniem Sądu z dnia 23 stycznia 2007 r.
Skarżący zarzucił, że Sąd wydał postanowienie, nie udzielając wcześniej odpowiedzi na wskazane pismo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
Należy zauważyć, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, co wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zatem zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli składany jest przez osobę fizyczną, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. (art. 252 § 1 p.p.s.a.).
Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia Sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy. Jeżeli Sąd badając przedstawione przez stronę okoliczności uzna, że oświadczenie zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, może – na mocy art. 255 p.p.s.a. – wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, w zakreślonym przez Sąd terminie.
W niniejszej sprawie Sąd powziąwszy wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów wnioskodawcy, wezwał go w przedstawionym wyżej trybie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W związku z tym, że skarżący nie wykonał wezwania, do czego – zgodnie z art. 252 p.p.s.a. - był obowiązany, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.
MR