Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 48/22, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), oddalił wniosek D.B. (dalej: skarżąca) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 3 marca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 48/22, którym sąd pierwszej instancji oddalił skargę D.B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 26 listopada 2021 r. nr 1254/2021/Ub w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń w zakresie finansowania ponadstandardowego leczenia stomatologicznego.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. WSA w Warszawie odmówił skarżącej sporządzenia uzasadnienia wyroku z 3 marca 2022 r. o sygnaturze akt VI SA/Wa 48/22, którego sentencja została doręczona stronie w dniu 30 marca 2022 r. z uwagi na złożenie wniosku po upływie ustawowego terminu. Pismem z 27 kwietnia 2022 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W treści wniosku nie wskazała przyczyn uchybienia terminu.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu WSA stwierdził, że skarżąca nie wykazała okoliczności potwierdzających brak winy w uchybieniu terminu, który upłynął bezskutecznie 6 kwietnia 2022 r., podczas gdy brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. WSA podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie takich okoliczności nie wykazano, dlatego WSA odmówił przywrócenia terminu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca ponowiła argumentację podniesioną we wniosku o przywrócenie terminu, wskazując, że zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji jest błędne, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca podkreśliła, że chciałaby w tej sprawie wnieść skargę kasacyjną czego nie może uczynić, jeśli nie otrzyma uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji z 3 marca 2022 r. Podniosła, że korespondencja z sądem jest kosztowna, dlatego o nadanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia prosiła Prezesa SKO w Gorzowie Wielkopolskim jako organ administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym – jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.
W ocenie NSA kontrolowane postanowienie sądu pierwszej instancji jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Strona nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z 3 marca 2022 r., a zatem uchybiony termin nie mógł zostać przywrócony. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zażalenia stanowi w przeważającej mierze powielenie treści wniosku o przywrócenie terminu – w części dotyczącej niezrozumiałych dla skarżącej procedur biurokratycznych, wysokich kosztów postępowania, które skarżąca musi ponosić z czym wiązała się konieczność składania wszystkich pism do sądu za pośrednictwem SKO w Gorzowie Wielkopolskim, które – zdaniem skarżącej – jako organ administracji publicznej powinno pomagać obywatelom, Skarżąca podnosi, że zgodnie z pouczeniami składała pisma w ustawowych terminach w siedzibie SKO w Gorzowie Wielkopolskim, a organ zobowiązywał się za każdym razem do pośredniczenia w przekazaniu jej korespondencji do sądu.
Podkreślić zatem należy, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji, jak wskazano wyżej, jest właśnie twierdzenie przeciwne, że termin ten nie został zachowany bez winy strony (np. postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 893/19). A do takiej właśnie argumentacji sprowadza się zażalenie (a wcześniej wniosek) skarżącej.
Mając na uwadze powyższe, za prawidłową uznać należy ocenę wniosku skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu, jakiej dokonał sąd pierwszej instancji stwierdzając, że przedstawione przez stronę okoliczności nie stanowią usprawiedliwienia braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie NSA skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Nie wskazano bowiem żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji.
Sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Przepisy normujące instytucję przywrócenia terminu jednoznacznie wskazują, jakie przesłanki warunkują możliwość skorzystania z tej instytucji, a nadto precyzują, jakie okoliczności winny być uprawdopodobnione, aby wniosek mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Rzeczone przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie i żadne przepisy szczególne w omawianym zakresie nie przewidują odstępstwa (zob. np. postanowienie NSA z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II FZ 28/20).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji