Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 26 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1001/16, działając na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) w skrócie: p.p.s.a. odmówił [A.] z siedzibą w W. dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi [B.] Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
I
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia WSA wskazał, że pismem z dnia 13 października 2016 r. [A.] z siedzibą w W. (dalej: wnioskodawca lub [A.]) wniosła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi [B.] Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2016 r. w charakterze uczestnika.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wszczęte ze skargi Spółki [B.] postępowanie dotyczy praw i obowiązków członka organizacji pracodawców ([C.]), zrzeszonej w [A.], a w postępowaniu tym może zostać ukształtowana reguła obowiązująca wszystkich pracodawców aptecznych w Polsce dotycząca interpretacji art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy Prawo farmaceutyczne. Swoją legitymację do udziału w postępowaniu wnioskodawca wywiódł z zapisów art. 5 Statutu, który do jego zadań zalicza m.in. "reprezentowanie na szczeblu ogólnokrajowym społecznych i gospodarczych interesów zrzeszonych pracodawców". Cele te są realizowane przez udział w postępowaniach prawnych, mających wpływ na prawa pracodawców (art. 6 pkt 12 Statutu).
Jednocześnie podniesiono, że wnioskodawca zrzesza podmioty zainteresowane rozwojem sieci aptecznych w kraju oraz funkcjonowaniem rynku sprzedaży detalicznej leków w oparciu o zasady zdrowej konkurencji.
Sąd pierwszej instancji odmawiając uwzględnienia wniosku stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, aby jego udział w postępowaniu, którego przedmiotem jest odmowa zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, miał na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego i był bezpośrednio związany z działalnością statutową [A.]. Sąd ocenił, że cele statutowe wnioskodawcy są w istocie partykularne, a nadto [A.] nie wykazała, na czym konkretnie miałaby polegać w niniejszej sprawie ochrona obiektywnego porządku prawnego poprzez jej udział w postępowaniu, co oznacza, że nie wykazała, iż za jej udziałem w tej sprawie przemawia interes społeczny.
II
W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego [A.] domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 26 października 2016 r. i dopuszczenia do udziału w sprawie lub uchylenia tego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez jego:
- 1. niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że udział [A.] realizuje jedynie partykularne cele statutowe, podczas gdy prawidłowe uwzględnienie skutków, jakie zapadłe w sprawie orzeczenie wywrze dla kształtu rynku farmaceutycznego w Polsce nakazuje przyjąć, iż udział [A.] służyć będzie obronie obiektywnego interesu publicznego, zapewniając przy tym społeczną kontrolę nad postępowaniem;
- 2. niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że [A.] nie wykazała, że jej udział w postępowaniu jest bezpośrednio związany z działalnością statutową [A.], przy zignorowaniu realnego znaczenia, jakie zapadłe orzeczenie mieć będzie dla podmiotów zrzeszanych przez [A.].
W uzasadnieniu zażalenia [A.] wyjaśniła, że postępowanie zainicjowane opisana na wstępie skargą wymaga udziału [A.], bo stanowi bardzo niebezpieczny precedens, zmierzający w istocie do bezpodstawnego wywłaszczenia przedsiębiorców prowadzących apteki z przysługujących im praw. W tym zakresie potrzeba przystąpienia [A.] do udziału w postępowaniu pozostaje uzasadniona koniecznością ochrony prawa własności podmiotów, które [A.] reprezentuje. Potrzeba ta mieści się w jej celu statutowym i w zakresie przedmiotowym postępowania.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z kolei art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.
Wskazać w pierwszej kolejności należy, że dopuszczając organizacje społeczne do udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych ustawodawca postawił te organizacje w szczególnej pozycji ustrojowej. W sprawach sądowoadministracyjnych mogą one występować w interesie własnym jako skarżący (art. 50 § 1 p.p.s.a.), mogą jednak również występować w obronie interesu publicznego. Zgodnie z treścią art. 5 ustawy z 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (Dz. U. z 2015 r. poz. 2029) podstawowym zadaniem związków pracodawców, ich federacji i [A.] jest ochrona praw i reprezentowanie interesów, w tym gospodarczych, zrzeszonych członków wobec związków zawodowych, organów władzy i administracji rządowej oraz organów samorządu terytorialnego, co jest formą realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym. W sytuacji, gdy wnoszący o dopuszczenie do udziału w sprawie związek pracodawców jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a. (co nie jest sporne w niniejszej sprawie), sąd powinien zbadać, czy sprawa, do której udział związek pracodawców zgłosił dotyczy zakresu jego statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny. Te przesłanki powinny stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie.
Podkreślić również należy, że w ocenie NSA nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., wedle której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 28 września 2009 r. sygn. akt II GZ 55/09, publik. ONSAiWSA z 2010 r. nr 2, poz. 23). Decydujące dla oceny wniosku związku pracodawców o dopuszczenie do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej jest bowiem wykazanie nie tylko tego, że sprawa dotyczy jego statutowej działalności, ale także okoliczności, że za udziałem przemawia interes społeczny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskująca o dopuszczenie do udziału w sprawie [A.] nie wykazała, że postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi [B.] Sp. z o.o. we W. na decyzję, wydaną w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej dotyczy zakresu jej statutowej działalności, a udział we wskazanym postępowaniu realizuje interes społeczny. Powyższej konstatacji nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu [A.].
NSA jest zdania, że skoro funkcjonowanie apteki ogólnodostępnej znajduje się w interesie społecznym, to organizacja społeczna, taka jak [A.], która wśród celów statutowych wskazuje "ochronę praw i reprezentowanie interesów zrzeszonych organizacji pracodawców wobec związków zawodowych pracowników, oraz organów władzy publicznej; prowadzenie działań na rzecz rozwoju rynku pracy i przeciwdziałania bezrobociu" (art. 4 pkt 1 i 2 Statutu [A.]) nie wykazała, że jej udział w charakterze uczestnika w postępowaniu mającym za przedmiot odmowę zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej dotyczy jej statutowej działalności oraz mieści się w interesie społecznym. Udział [A.] w tym postępowaniu nie będzie służył zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem.
W ocenie NSA, skoro apteki ogólnodostępne są placówkami ochrony zdrowia publicznego, to uzasadniając interes społeczny w dopuszczeniu do udziału w niniejszym postępowaniu [A.] powinna wyraźnie określić związek swojej statutowej działalności z ochroną zdrowia publicznego, czego nie uczyniła i co zresztą, w świetle postanowień statutu, trudno byłoby wywieść.
Wobec powyższego, objęte zażaleniem postanowienie Sądu pierwszej instancji z 26 października 2016 r., odpowiada prawu.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.