Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lipca 2020 r., sygn. akt VI SPP/Wa 36/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), odmówił A.B. przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 544/20 z jego skargi na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2019 r., znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd stwierdził, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia. Zdaniem Sądu, w tej sprawie zaszła przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, gdyż wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze podlegającej odrzuceniu. Zaskarżona decyzja wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jej zaskarżenia została doręczona skarżącemu w dniu 30 grudnia 2019 r. Termin na wniesienie skargi upływał zatem w dniu 29 stycznia 2020 r. Tym samym wnosząc skargę w dniu 31 stycznia 2020 r. skarżący przekroczył termin na jej wniesienie. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi i obligowało Sąd do odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy, zgodnie z treścią art. 247 p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że nie wnioskował o przyznanie prawa pomocy, a o uchylenie postanowienia Sądu z dnia 20 kwietnia 2020 r. odrzucającego jego skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2019 r., jako wniesioną dwa dni po upływie 30-dniowego terminu do jej wniesienia. Wyjaśnił, że powodem owego opóźnienia była jego własna, błędna adnotacja na piśmie: "odpowiedź do 31.01.2020". Prawdopodobnie datę tę wpisał sugerując się najczęściej stosowanym warunkiem: "...w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia....". Podniósł też, że postępowanie w celu uzyskania ochrony wynalazku [...] podjąłem w wieku 75 lat, a w tym roku skończy 82 lata. Podkreślił przy tym – jego zdaniem – dysproporcję czasową kilka - kilkanaście lat poświęconych na opracowanie i przedstawienie wartościowego rozwiązania wynalazczego, a błahym – według skarżącego – powodem odrzucenia tego rozwiązania w postaci dwudniowego przekroczenia terminu złożenia skargi.
Oświadczył też, że jest rzecznikiem patentowym na emeryturze, a zatem może sporządzić zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej. Domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 20 kwietnia 2020 r., o odrzuceniu skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
Jak podnosi się w orzecznictwie, zastosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 81/14, z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 156/20 i z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II GZ 281/20).
Również w literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, że potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. M. Niezgódka-Medek, w: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019 i powołane tam postanowienia NSA: z 20 września 2006 r., sygn. akt II FZ 564/06, z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 146/08, z 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 1110/11, z 10 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 342/13, z 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 81/14 i 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 700/14).
Jak trafnie wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, podstawę odmowy udzielenia skarżącemu prawa pomocy, stanowiła okoliczność, iż wywiedziona przez niego skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek została odrzucona, jako wniesiona z uchybieniem terminu.
Skarżący w zażaleniu przyznaje wniesienie skargi z uchybieniem terminu i wyjaśnia, że było ono spowodowane jego pomyłką. Wyjaśnienia te nie mogły jednak odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącego, bowiem mogły mieć one znaczenie jedynie przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Podobnie, zawarty w zażaleniu wniosek o uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi nie mógł zostać uwzględniony, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny z woli skarżącego kontroluje obecnie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2020 r., sygn. akt VI SPP/Wa 36/20, którym Sąd ten na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 544/20 ze skargi na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2019 r., z uwagi na oczywistą bezzasadność tej skargi (jako podlegającej odrzuceniu).
Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie ma też znaczenia zawarte w zażaleniu oświadczenie skarżącego, że jest on "rzecznikiem patentowym na emeryturze", a zatem może sporządzić zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej. Zażalenie rozpoznawane na obecnym etapie postępowania skarżący mógł bowiem sporządzić osobiście, o czym został prawidłowo pouczony.
W takim stanie sprawy Sąd I instancji zasadnie uznał, że wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., która uzasadnia stwierdzenie, że prawo pomocy skarżącemu na tym etapie postępowania nie przysługuje.
Ponadto należy stwierdzić, że zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 544/20 o odrzuceniu skargi – którego uchylenia skarżący się domaga – zostało oddalone postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 14 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 544/20, zaskarżonym w sprawie o sygn. akt II GZ 53/21.
Z powyższych względów należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.