Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z 30 stycznia 2015 r., (sygn. akt I SA/Ol 893/14) odrzucił skargę Z. M.j na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] października 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sąd odwołał się do art. 220 § 3 w związku z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazując, że Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. wydał 8 grudnia 2014 r. zarządzenie, o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w wysokości 100 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Odpis zarządzenia wraz z wezwaniem do jego wykonania w terminie 7 dni od daty jego doręczenia – pod rygorem odrzucenia skargi, został wysłany na adres skarżącej podany w skardze.
Sąd pierwszej instancji uznał, że przesyłka została doręczona 27 grudnia 2014 r. w trybie art. 73 p.p.s.a. Pierwsze awizo doręczyciel (Poczta Polska S.A.) pozostawił w skrzynce pocztowej 11 grudnia 2014 r., a kolejne 19 grudnia 2014 r. Wyznaczony termin do dokonania czynności upłynął bezskutecznie 5 stycznia 2015 r.
Sąd pierwszej instancji mając na uwadze, że mimo wezwania wpis od skargi nie został uiszczony, odrzucił skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 2 października 2015 r. sygn. akt II GSK 2186/15, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od postanowienia z 30 stycznia 2015 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA. W związku z wątpliwościami odnośnie do miejsca pozostawienia zawiadomienia o nadejściu przesyłki (drzwi adresata i skrzynka oddawcza), NSA zalecił Sądowi pierwszej instancji ustalenie rzeczywistego procesu doręczenia przesyłki.
Sąd pierwszej instancji, przy ponownym badaniu kwestii doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu, zwrócił się do Poczty Polskiej o udzielenie informacji poprzez wskazanie miejsca pozostawienia zawiadomienia o nadejściu przesyłki w dniu 11 grudnia 2014 r. oraz 19 grudnia 2014 r.
Poczta Polska pismem z 1 grudnia 2015 r. poinformowała, że pierwsze awizo zostało wystawione z powodu nieobecności adresata w domu 11 grudnia 2014 r., zaś zawiadomienie o nadejściu przesyłki pozostawiono w skrzynce oddawczej adresatki. Powtórne awizo zostało wystawione i pozostawione w skrzynce oddawczej adresatki w dniu 19 grudnia 2014 r.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 marca 2016 r. (sygn. akt I SA/Ol 731/15) odrzucił skargę Z. M. Zdaniem Sądu pierwszej instancji etapy doręczania przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu co do zasady zostały uwidocznione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru: wskazano datę pierwszego i powtórnego awizowania oraz jego przyczynę (mieszkanie zamknięte), datę zwrotu przesyłki z uwagi na jej nie podjęcie w terminie, a także miejsca pozostawienie awiza. W odniesieniu do miejsca pozostawienia zawiadomienia o nadejściu przesyłki, WSA na podstawie pisma Poczty Polskiej z 1 grudnia 2015 r. ustalił, że zarówno pierwsze, jak i drugie awizo zostało pozostawione w skrzynce oddawczej adresatki.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji przyjął, że przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego została doręczona 27 grudnia 2014 r. w sposób zastępczy, w trybie art. 73 p.p.s.a. Wyznaczony termin do dokonania czynności upłynął bezskutecznie 5 stycznia 2015 r.
Sąd stwierdził, że mimo wezwania należny wpis od skargi nie został uiszczony, co uzasadniało odrzucenie skargi na mocy art. 220 § 3 w związku art. 58 § 3 p.p.s.a.
M. M., następca prawny Z. M., wniósł zażalenie na postanowienie z 30 marca 2016 r. zarzucając WSA obrazę przepisów prawa procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy:
- 1) art. 73 § 2 p.p.s.a. poprzez bezkrytyczne oparcie ustaleń w zakresie prawidłowości awizowania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego na informacji uzyskanej od Poczty Polskiej, podczas gdy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieją dwa miejsca pozostawienia awiza – na drzwiach adresata i w skrzynce oddawczej, co pozostaje w ewidentnej sprzeczności z treścią art. 73 § 2 p.p.s.a., a w konsekwencji błędne przyjęcie, że przesyłka doręczona została w sposób zastępczy;
- 2) art. 73 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wszelkie warunki formalne umożliwiające uznanie, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi doręczone zostało w trybie zastępczym podczas gdy skarżąca Z. M. faktycznie nie otrzymała żadnej informacji o nadejściu przesyłki sądowej (zarówno w dacie rzekomego pierwszego awizowania jak i w dacie rzekomego drugiego awizowania);
- 3) art. 220 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi w sytuacji gry nie zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość zastosowania instytucji domniemania doręczenia, wskazaną w art. 73 p.p.s.a.
Podnosząc wskazane naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawą odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji było ustalenie, że skarżącej skutecznie doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. W konsekwencji WSA w O. przyjął, że 27 grudnia 2014 r. rozpoczął bieg termin do wniesienia wpisu od skargi, który upłynął z 5 stycznia 2015 r.
Ustaleń takich dokonał WSA zwracając się do Poczty Polskiej o wyjaśnienia, co do terminów i sposobu powiadomienia adresata o nadejściu przesyłki, a do czego został zobowiązany postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2015 r.
Sąd oparł się na domniemaniu, że przesyłka została doręczona, zgodnie z procedurą określoną w art. 73 § 1 i § 2 p.p.s.a. Domniemanie to ma charakter wzruszalny, lecz jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych ciężar obalenia domniemania doręczenia przesyłki przez awizo ciąży na stronie skarżącej. (por. postanowienia NSA: z 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12 oraz z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 857/15). Operator pocztowy w odpowiedzi na wezwanie Sądu potwierdził pozostawienie zawiadomień o nadejściu przesyłki przez swojego pracownika w dniach 11 grudnia 2014 r. oraz 19 grudnia 2016 r. w skrzynce pocztowej adresata.
Powyższe oznacza, że WSA mógł przyjąć, że strona skarżąca została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd uznał wezwanie za doręczone, gdyż przesyłkę prawidłowo dwukrotnie awizowano, co wynika z adnotacji na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru, oraz pisma Poczty Polskiej z 1 grudnia 2015 r.
Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując taką próbę należy mieć na względzie, że na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia wiarygodnych środków dowodowych. Tymczasem strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które podważyłyby ustalenia Sądu pierwszej instancji lub informacje zawarte w piśmie Poczty Polskiej. Oznacza to, że domniemanie prawidłowego doręczenia nie zostało obalone.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.