Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2214/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną, wniesioną przez rzecznika patentowego działającego jako pełnomocnik procesowy uczestnika postępowania – B. M., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2006 r., mocą którego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 30 sierpnia 2005 r., nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór przemysłowy nr [...] pt. "kołdra".
Uczestnik postępowania wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podniesiono okoliczności, jakie miały miejsce w okresie od 27 do 30 czerwca 2006 r., związane z chorobą pełnomocnika uczestnika (stwierdzony przez lekarza ostry nieżyt przewodu pokarmowego), które – zdaniem wnoszącego zażalenie - uzasadniają brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd uznał, że przedstawione przez uczestnika okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ uczestnik postępowania ustanowił w niniejszej sprawie dwóch profesjonalnych pełnomocników czynnie uczestniczących w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, którzy mając do dyspozycji powszechnie dostępne środki internetowej i telefonicznej łączności mogli bez przeszkód, w sytuacji chwilowej niedyspozycji jednego z nich, dokonać terminowej wysyłki skargi kasacyjnej, ewentualnie skorzystać z pośrednictwa poczty kurierskiej, która dokonuje odbioru przesyłki bezpośrednio u nadawcy.
W zażaleniu B. M. PPHU "[...]" z siedzibą w Szprotawie wniosła o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu uczestnik postępowania wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło w wyniku nieprzewidzianych, nagłych dolegliwości zdrowotnych pełnomocnika, który podjął się przygotowania i złożenia skargi kasacyjnej. Zły stan zdrowia nie pozwolił również na zawiadomienie o zaistniałej sytuacji drugiego z pełnomocników, ponieważ – jak podniesiono w zażaleniu - pełnomocnik mieszka sam i nie miał dostępu do Internetu ani faksu.
W zażaleniu podano, że pełnomocnik zakończył pisanie skargi kasacyjnej w dniu 27 czerwca 2006 r. z zamiarem jej nadania na poczcie w dniu 28 czerwca 2006 r. Z powodu przedstawionych wyżej okoliczności skargę kasacyjną nadał na poczcie dopiero w dniu 30 czerwca 2006 r., gdy nastąpiła poprawa zdrowia.
E. N. PPHU "[...]" z siedzibą w Pyrzowicach wniosła o odrzucenie zażalenia i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazała, że w przedmiotowej sprawie uczestnik postępowania ustanowił dwóch współpracujących ze sobą profesjonalnych pełnomocników, którzy mając do dyspozycji powszechnie dostępne środki internetowej i telefonicznej łączności mogli bez przeszkód dokonać terminowej wysyłki skargi w trzydziestodniowym terminie, również w sytuacji chwilowej niedyspozycji jednego z pełnomocników.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
W niniejszej sprawie odpis wyroku z dnia 25 kwietnia 2006 r. wraz z uzasadnieniem, zgodnie z wnioskiem złożonym przez uczestnika na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie o doręczanie korespondencji na adres jego pełnomocnika - rzecznika patentowego, doręczony został B. K. w dniu 30 maja 2006 r. Nadając w urzędzie pocztowym skargę kasacyjną od powyższego wyroku w dniu 30 czerwca 2006 r. pełnomocnik uchybił więc ustawowemu terminowi do jej wniesienia, który upłynął 29 czerwca 2006 r. Skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 178 p.p.s.a.). Sąd I instancji zasadnie zatem odrzucił skargę kasacyjną uczestnika postępowania jako wniesioną po terminie.
Podkreślenia wymaga fakt, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej jest terminem ustawowym i procesowym. Niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie, możliwe jest natomiast jego przywrócenie na zasadach ogólnych.
Przepis art. 85 p.p.s.a. stanowi, że czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, jednak w przepisach art. 86 i następnych p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, istnienie których czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.
W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: wniesienia przez stronę (uczestnika postępowania) wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (uczestnika postępowania) oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony (uczestnika postępowania) skutków procesowych.
Należy podkreślić, że kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę (uczestnika postępowania) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jeżeli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (wyrok SN z dnia 21 lutego 2001 r., I PKN 903/00, OSNP 2002 r. nr 19, poz. 11). Korzystanie z usług wykwalifikowanego pełnomocnika powinno być dodatkową gwarancją prawidłowości działań uczestnika postępowania.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie jako jedną z niezawinionych przyczyn uchybienia terminu podaje się nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (tak H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.333 i powołane tam orzecznictwo). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być jednak oceniany w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie oraz takie, które świadczą o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań w celu zapobieżenia uchybieniu terminu.
W rozpatrywanej sprawie uczestnik postępowania jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej podał nieprzewidziane problemy zdrowotne pełnomocnika. W przedstawionym wyżej stanie faktycznym takiego stanowiska nie można podzielić. Z zaświadczenia lekarskiego wystawionego w dniu 21 lipca 2006 r., załączonego do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wynika jedynie, że B. K. zgłosiła się do lekarza w dniu 28 czerwca 2006 r. z objawami ostrego nieżytu przewodu pokarmowego. Na tej podstawie nie można wnioskować, że dnia następnego, tj. 29 czerwca 2006 r., jej stan zdrowia nie pozwalał na dopełnienie obowiązku złożenia pisma, zwłaszcza że zalecono chorej lekarstwa, bez konieczności leczenia szpitalnego.
Nawet gdyby przyjąć, że wskazana przeszkoda istniała, pełnomocnik nie dochował należytej staranności, aby zapobiec uchybieniu terminu. Należy zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, że w istniejącym stanie techniki możliwe było skontaktowanie się z drugim pełnomocnikiem lub wyznaczenie osoby do złożenia skargi kasacyjnej, zwłaszcza że – jak wskazano w zażaleniu - pełnomocnik sporządził skargę kasacyjną w dniu 27 czerwca 2006 r., a zatem konieczne było jedynie jej złożenie do Sądu.
W świetle przedstawionych przyczyn uchybienia terminu nie można uznać, by wnoszący zażalenie wykazał brak winy w tym uchybieniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.
MR