Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 4296/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił skarżącemu M. R. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. (nr [...]) oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z dnia [...] maja 2015 r. (nr [...]) o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wydanych w obu instancjach. Wnioskodawca wskazał, że istnieje wysokie ryzyko utraty przez niego płynności finansowej i wyrządzenia znacznej oraz nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania wspomnianych decyzji. Autor wniosku wskazał dochód strony w latach 2013 - 2015 (załączając zeznania podatkowe za rok 2013 i 2014 oraz rozliczenie dochodu za II kwartał 2015 r.), stwierdził, że przeciwko skarżącemu prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, a także podał, że skarżący posiada znaczne zadłużenie wobec podmiotu trzeciego oraz kredyt hipoteczny i pojazd objęty leasingiem. Zdaniem wnioskodawcy, istnieje ryzyko pozbawienia go środków do życia i niebezpieczeństwo popadnięcia w spiralę zadłużenia, co w sposób oczywisty będzie samo w sobie trudne do odwrócenia.
Zdaniem Sadu pierwszej instancji, skarżący nie wykazał, że zachodzą okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, stanowiące przesłanki wstrzymania wykonania decyzji określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd uznał, że skarżący - pomimo licznych postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko niemu - osiąga dochód ([...] zł w 2013 r., [...] w 2014 r. i [...] zł w II kwartale 2015 r.), który zdaje się przeczyć obawom wnioskodawcy o faktycznym pozbawieniu go środków do życia w razie wykonania decyzji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, skutecznej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może również stanowić obawa skarżącego dotycząca utraty płynności finansowej i popadnięcia w spiralę zadłużenia. Sąd dodał, że wskazane przez wnioskodawcę zadłużenie na rzecz podmiotu trzeciego ([...] zł) nie zostało zobrazowane odpowiednimi dokumentami, zaś zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego czy leasingu pojazdu stanowią normalne koszty związane z potrzebami bytowymi skarżącego, czy prowadzoną przez niego działalnością.
Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył M. R. (zastępowany przez radcę prawnego). Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wywołanego zażaleniem w tym kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu według norm przepisanych lub ewentualnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia WSA do czasu rozstrzygnięcia zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Strona wnosząca zażalenie zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego, to jest art. 61 § 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał w szczególności, że Sąd pierwszej instancji pochopnie przyjął, iż skarżący nie wykazał okoliczności wskazanych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Przeciwko skarżącemu prowadzone są bowiem liczne postępowania egzekucyjne (m.in. z wniosku Urzędu Skarbowego na kwotę [...] zł, dwóch komorników - na łączną kwotę [...] zł, radcy prawnego - na kwotę [...] zł), posiada on zadłużenie na rzecz podmiotu trzeciego w wysokości [...] zł oraz mieszkanie finansowane kredytem hipotecznym oraz leasingowany pojazd. Zdaniem strony, brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i prowadzenie ewentualnego postępowania egzekucyjnego spowoduje, że skarżący - na skutek egzekucji nałożonej na niego kary finansowej - może zostać pozbawiony środków do życia. Brak środków finansowych może przy tym spowodować, że skarżący popadnie w spiralę zadłużenia, co będzie trudne do odwrócenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodabniają wystąpienia w jego przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny była przede wszystkim wysokość dochodów osiąganych przez stronę, a także brak zobrazowania przez wnioskodawcę wskazywanego zadłużenia w wysokości [...] zł na rzecz podmiotu trzeciego, co uniemożliwiało ocenę tej okoliczności przez Sąd w kontekście przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa.
Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza oświadczeń złożonych w imieniu strony oraz treść dokumentów załączonych do akt sprawy wskazuje, że ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji (egzekucja kary finansowej w wysokości 36 000 zł) nie grozi wystąpieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, a przy ocenie sytuacji płatniczej przedsiębiorców miarodajna jest kategoria przychodu, a nie dochodu, bowiem istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować lub w ogóle eliminować obciążenia podatkowe (zob. L. Błystak, M. Kazek, Koszty postępowania sądowoadministracyjnego, Warszawa 2015 r., s. 208). Ze znajdujących się w aktach kopii zeznań podatkowych PIT-36L oraz Rozliczenia kwartalnej zaliczki na podatek dochodowy według stawki 19% za II kwartał 2015 r. wynika, że skarżący w 2013 r. osiągnął przychód [...] zł, w 2014 r. przychód wyniósł [...] zł, zaś w drugim kwartale 2015 r. [...] zł. W takiej sytuacji trudno przyjąć, że ewentualne wykonanie wydanych w sprawie decyzji administracyjnych - nawet w kontekście innych, wskazanych przez stronę zobowiązań, których notabene skarżący w żaden sposób nie udokumentował - może wyrządzić stronie szkodę, którą można by określić jako znaczną (jak np. brak środków do życia), bądź spowodować skutki, które byłyby trudne do odwrócenia (jak chociażby utrata płynności finansowej).
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
PG