Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 110/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek E. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego sądu z dnia 12 grudnia 2012 r., w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. w pomniejszonej wysokości.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż wyrok z dnia 12 grudnia 2012 r. został skutecznie doręczony Skarżącemu w dniu [...] stycznia 2013 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. (data wpływu: [...] stycznia 2014 r.) pełnomocnik Skarżącego złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, przedkładając jednocześnie skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazała, że Skarżący po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem dwukrotnie występował do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże bezskutecznie. Z uwagi na powyższe dopiero na początku 2014 r. Skarżący był w stanie ustanowić pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej.
Jednocześnie wskazała na zły stan zdrowia Skarżącego, poświadczony zaświadczeniami lekarskimi z dnia [...] kwietnia 2013 r., z dnia [...] września 2013 r. i z dnia [...] stycznia 2014 r., z których wynika, że Skarżący choruje kardiologicznie i neurologicznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając przedmiotowy wniosek wskazał, iż przedstawione w nim okoliczności, nie dowodzą, że przez blisko rok stan zdrowia Skarżącego i jego sytuacja finansowa nie pozwalały na ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. W aktach sprawy, obok zaświadczeń lekarskich z dnia [...] kwietnia 2013 r., z dnia [...] września 2013 r. i z dnia [...] stycznia 2014 r. przedłożonych wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, znajduje się również zaświadczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2013 r. (k. 125 akt), z których wynika, że Skarżący od dłuższego czasu choruje kardiologicznie i neurologicznie. Nie przeszkadzało to jednak Skarżącemu na składanie do Sądu różnego rodzaju pism i wniosków w tej sprawie.
Ponad to, zdaniem Sądu, Skarżący nie może zasłaniać się kolejnymi, toczącymi się postępowaniami wpadkowymi w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując je jako przeszkody w złożeniu w terminie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny już 10 kwietnia 2013 r. prawomocnie oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA w Białymstoku oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Należy przyjąć, że z chwilą doręczenia tegoż postanowienia odpadła przeszkoda w skutecznym wywiedzeniu skargi kasacyjnej wraz z ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący ponownie powołał się na zły stan zdrowia oraz na trudną sytuacje materialną uniemożliwiającą mu opłacenie profesjonalnego pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.)
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a., należy do strony. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258).
Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się więc do oceny, czy podane przez skarżącego okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.
Przesłanka braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z zaistnieniem obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, takich jak nagła choroba, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. Natomiast sama okoliczność nagłej choroby nie jest automatycznie związana z brakiem winy. Tym bardziej nie można uznać, że choroba skarżącego, nie będąca nagłą, a trwającą od dłuższego czasu, automatycznie przesądza o braku jego winy w uchybieniu terminu. Należy zauważyć, że w tym czasie (rok) skarżący podejmował szereg innych czynności w sprawie - składał do sądu różnego rodzaju pisma i wnioski. Jeśli Skarżący był w stanie składać pisma w sprawie w czasie swojej choroby, to tym samym mógł on złożyć skargę kasacyjną w terminie.
Odnosząc się do trudnej sytuacji materialnej skarżącego należy podkreślić, iż ubiegał się on trzykrotnie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, dwa z tych postępowań toczyły się już po doręczeniu Skarżącemu odpisu wyroku z uzasadnieniem. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r., II GZ 164/13, Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnie oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 13 lutego 2013 r. Po otrzymaniu odpisu prawomocnego postanowienia NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., co nastąpiło w dniu [...] maja 2013 r., Skarżący powinien niezwłocznie podjąć kroki zmierzające do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika celem złożenia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego już w tym czasie terminu. Tymczasem Skarżący po miesiącu od otrzymania odpisu prawomocnego postanowienia NSA w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, tj. w dniu [...] czerwca 2013 r., złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 158 akt).
Wniosek ten również został rozstrzygnięty negatywnie postanowieniem NSA z dnia 20 listopada 2013 r., II GZ 660/13. Odpis tego postanowienia Skarżący odebrał w dniu [...] grudnia 2013 r. (k. 202 akt) i dopiero w dniu [...] stycznia 2014 r. udzielił pełnomocnictwa adwokatowi z wyboru, który złożył wniosek o przywrócenie terminu dołączając do niego skargę kasacyjną.
W świetle powyższego należy uznać, że nie została w tej sprawie spełniona przesłanka umożliwiająca przywrócenie uchybionego terminu w postaci braku winy Skarżącego w złożeniu skargi kasacyjnej w terminie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia