Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił H. C. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 rok.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w skardze na powyższą decyzję H. C. złożył wniosek o wstrzymanie jej wykonania i wyjaśnił, iż wykonanie tej decyzji może doprowadzić do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, co będzie miało wpływ nie tylko na życie skarżącego i jego rodziny, ale także na zatrudnionych pracowników. Wnioskodawca uznał, że uniemożliwienie prowadzenia działalności rolniczej może doprowadzić do niewywiązywania się z ciążących na nim zobowiązań.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż zaistniały okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji organu. Jego lakoniczne stwierdzenie o możliwości zaistnienia problemów finansowych mogących skutkować zakończeniem prowadzonej działalności rolniczej, nie znajduje potwierdzania w aktach sprawy. Do wniosku nie załączono żadnych dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych skutków wykonania decyzji, co pozwoliłoby na dokonanie oceny wpływu jej wykonania na dalszą działalność. Tymczasem do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym wnioskodawcy. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości przychodów i wydatków, posiadanych środkach pieniężnych na rachunkach bankowych, a także sytuacji rodzinnej.
Takich danych skarżący nie przedłożył, zatem Sąd podkreślił, że nie mógł zweryfikować, czy wykonanie decyzji wiązałoby się z wyrządzeniem stronie znacznej szkody lub prowadziło do trudnych do odwrócenia skutków. WSA dodał, że wykonanie zaskarżonej decyzji ma charakter odwracalny. W sytuacji ewentualnego wzruszenia tej decyzji istnieje oczywista możliwość zwrotu stronie kwoty nią orzeczonej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie podczas gdy w sprawie zachodzi w stosunku do skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący argumentował, że mając na uwadze jego trudną sytuację finansową i szereg toczących się postępowań, zapłata kwoty nałożonej decyzją spowoduje zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, co wywrze realny wpływ na jego życie osobiste i życie całej jego rodziny. Ponadto skarżący wyjaśnił, że od kilkudziesięciu lat prowadzi wyłącznie działalność rolniczą i trudno byłoby mu odnaleźć się w zmienionej rzeczywistości, w której musiałby podjąć pracę na zasadach podporządkowania się pracodawcy. Zdaniem skarżącego unicestwienie gospodarstwa rolnego spowoduje także niekorzystne skutki dla zatrudnianych przez niego osób oraz wpłynie na wywiązywanie się z zaciągniętych zobowiązań (np. konieczność poniesienia kar umownych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co zasługuje na szczególne podkreślenie w sprawie, obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zatem zobligowana do wykazania, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnioskowała, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.
Sąd I instancji prawidłowo przytoczył treść przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. i poprawnie przeanalizował treść wniosku skarżącego, badając go pod kątem możliwości wystąpienia przesłanek, o których mowa we wskazanym przepisie, tj. możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd nie uznał zasadności złożonego wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej ze względu na brak wykazania okoliczności obrazujących sytuację skarżącego. Ocenę tę Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłową.
Skarżący w uzasadnieniu zażalenia nie podważał prawidłowości przyjęcia, że tylko konkretne dane przedstawione we wniosku mogłyby dać Sądowi I instancji możliwość dokonania oceny wniosku i ewentualnie wtedy dopiero uznać go za skuteczny. W ocenie skarżącego jego argumenty dotyczące trudnej sytuacji finansowej i szeregu toczących się postępowań, ryzyka unicestwienia gospodarstwa rolnego skarżącego oraz w konsekwencji niekorzystnych skutków dla zatrudnianych przez niego osób, w całości wyczerpują obowiązek wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zaprezentowana w zażaleniu argumentacja nie zasługuje na aprobatę. Zarówno bowiem z wniosku, jak i z zażalenia nie można wywieść, jaka w istocie jest kondycja finansowa skarżącego i czy rzeczywiście brak zastosowania ochrony tymczasowej w niniejszym postępowaniu skutkowałby wystąpieniem konsekwencji opisanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w tym na przykład niebezpieczeństwem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolniczego. Z wniosku skarżącego nie wynikają dane obrazujące choćby poziom zgromadzonych przez niego środków, dochodu, czy też jakie są – choćby w przybliżeniu – wydatki przeznaczane na utrzymanie gospodarstwa rolnego i osób pozostających ze skarżącym w gospodarstwie domowym. Skarżący nie załączył również do wniosku żadnej dokumentacji.
Podkreślić należy, że ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd administracyjny od oceny okoliczności poszczególnych przypadków, a ocena ta – dla swojej miarodajności – wymaga dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich, przez stronę, stosownymi dokumentami). Dopiero ich konfrontacja z ewentualnymi, wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Trzeba mieć też na uwadze, że wykonanie decyzji zobowiązującej do uiszczenia określonej kwoty pieniężnej zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony, zaś instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą sądowi zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej uregulowanej w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie przesądzają o spełnieniu przesłanki do przyznania ochrony tymczasowej, w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie należy zauważyć, że sąd ma prawną możliwość zmiany bądź uchylenia w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.