Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 866/17 odmówił M.J. i E.J. przewrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
M.J. i E.J. (dalej: skarżące) pismem opatrzonym datą 24 lutego 2017 r. (data nadania na poczcie 9 marca 2017 r.) wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
W uzasadnieniu podniosły, iż wysłały skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie, jednakże na nieaktualny adres organu, figurujący "w rejestrach adresowych" przedsiębiorstwa, a także, jak wskazały "na adres korespondencyjny, którym w ostatnim czasie organ posługiwał się w korespondencji ze skarżącymi" tj. na adres: ul. Postępu 21, 02-676 Warszawa, na dowód czego przedłożyły odpowiedź na skargę z 24 lutego 2015 r. oraz skargę z dnia 22 stycznia 2015 r. Wskazały, że przesyłka została im zwrócona w dniu 7 marca 2017 r. ze względu na błędnie określony adres korespondencyjny.
Skarżące argumentowały, iż nie ponoszą winy w uchybieniu terminu, albowiem to organ wielokrotnie zmieniał adres do korespondencji. Podniosły, że wskazany przez organ w zaskarżonej decyzji adres różnił się od figurującego w rejestrach adresowych przedsiębiorstwa. Dlatego też posiłkując się wyszukiwarką google wpisując frazę "gitd zmiana adresu" oraz "gitd nowy adres", skarżące ustaliły jako adres korespondencyjny: ul. Postępu 21, 02-676 Warszawa, na dowód czego załączyły wydruki ze stron internetowych. Podniosły również, że organ wielokrotnie w ostatnich latach zmieniał swój adres korespondencyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu. Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że wobec faktu, iż termin na wniesienie skargi upływał w dniu 27 lutego 2017 r., to wniesienie skargi w dniu 9 marca 2017 r. nastąpiło z uchybieniem 30 dniowego terminu.
Następnie WSA podkreślił, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony przez skarżące w terminie. Skarżące o jego uchybieniu dowiedziały się w momencie zwrotu nieprawidłowo zaadresowanej przesyłki tj. 7 marca 2017 r. Kolejna skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia złożona została w dniu 9 marca 2017 r., czyli z zachowaniem 7-dniowego terminu do jego wniesienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odnosząc się co do braku przesłanek winy skarżących w uchybieniu terminu podkreślił, że obowiązkiem strony jest należycie oznaczyć adresata przesyłki i jego adres. Powoływanie się przy tym, na skomplikowaną sytuację lokalową organu, czy częste zmiany adresu, które to okoliczności nie mogą obciążać skarżących, w ocenie Sądu nie znajduje podstaw. Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że zmiana adresu Głównego Inspektora Transportu Drogowego nastąpiła jeszcze w 2015 r. Powoływanie się zatem przez skarżące na nieznajomość aktualnego adresu organu - Głównego Inspektora Transportu Drogowego, podczas gdy został on im wskazany w pouczeniu do zaskarżonej decyzji, świadczy w ocenie Sądu, o braku należytej dbałości przez skarżące o interesy ich przedsiębiorstwa. WSA podniósł również, że prawidłowy adres organu, a więc: al. Jerozolimskie 94, 00- 807 Warszawa, dostępny jest też na stronie internetowej organu (http://www.gitd.gov.pl/) zarówno na stronie głównej, jak i w zakładce kontakt.
O braku należytej dbałości o interesy własnego przedsiębiorstwa świadczą również przedstawione przez skarżące wydruki, albowiem trudno uznać za racjonalne by aktualnego adresu organu szukać w zakładce "archiwum".
W zażaleniu na powyższe postanowienie M.J. i E.J. wniosły o jego uchylenie i przewrócenie terminu do złożenia skargi a także zwrot kosztów postępowania.
Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, tj. błędne przyjęcie, że skarżące nie wykazały braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi do WSA w Warszawie, mimo, że we wniosku o przywrócenie terminu wykazano iż: a) GITD w korespondencji ze skarżącymi posługiwał się adresem ul. Postępu 21, 02-676 Warszawa, b) podmioty z branży transportowej miały permanentne problemy z ustaleniem prawidłowego adresu GITD szczególnie, że organ często zmienia adres siedziby, zaś niemożliwe jest telefoniczne skontaktowanie się z organem w celu uzyskania jakichkolwiek informacji; c) skarżące weryfikowały adres za pośrednictwem przeglądarki google wpisując hasło: "gitd zmiana adresu" i "gitd nowy adres" i na dwóch najwyższych pozycjach wyszukiwania znajdowały sie linki do strony internetowej GITD, z których wynikało, że nowy adres korespondencyjny organu to ul. Postępu 21, 02-676 warszawa; d) organ w ciągu nieco ponad dwóch lat posługiwał się co najmniej trzema adresami korespondencyjnymi tj. ul. Młynarska 43, ul. Postępu 21, Al. Jerozolimskie 94 - a tym samym skarżące wykazały brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi do WSA w Warszawie od przedmiotowej decyzji GITD.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757).
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10.09.2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2.10.2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publik. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie, którym WSA w Warszawie odmówił skarżącej M.J. i E.J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi jest zgodne z prawem, ponieważ skarżące nie wykazały braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd prawidłowo uznał, że skarżące dopuściły się w tej sprawie niedbalstwa, czyli nie dołożyły należytej staranności w załatwianiu własnych spraw.
Podkreślenia wymaga, że w judykaturze sądu kasacyjnego ukształtowało się stanowisko, iż wskazanie przez skarżącego na kopercie listu zawierającego skargę w całości błędnego adresu organu odwoławczego nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, zwłaszcza gdy skarżący był prawidłowo pouczony o właściwym adresie tego organu i stanowi przejaw niedbalstwa. Takie działanie wyklucza ocenę, że skarżąca napotkała przeszkodę nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi w terminie (por. na przykład postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 784/16, z dnia 20 lutego 2014 r. o sygn. akt II FZ 229/14, z dnia 19 września 2012 r. o sygn. akt I FZ 341/12, z dnia 21 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 153/11, z dnia 3 lutego 2011 r. o sygn. akt II OZ 31/11, z dnia 14 lipca 2010 r. o sygn. akt II GZ 160/10; dostępne w CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega podstaw, aby odstąpić od tego, wynikającego z orzecznictwa stanowiska i przyjmuje je za własne.
Dla formalności należy wskazać, że w pouczeniu zaskarżonej decyzji wskazano, że "Decyzja jest ostateczna w toku instancji. W terminie 30 dni od jej doręczenia stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Skargę należy wnieść za pośrednictwem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, Al. Jerozolimskie 94, 00-807 Warszawa".
W świetle powyższego uznać zatem należy, że pozbawione racji jest twierdzenie, iż błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej skargę, polegające na wskazaniu niewłaściwego (dawnego) adresu GITD (skarżąca wskazała adres – ul. Postępu 21, 02-676 Warszawa, mimo że powinno być – ul. Al. Jerozolimskie 94, 00-807 Warszawa), przy jednoczesnym zignorowaniu znajdującego się w treści skarżonej decyzji pouczenia podającego właściwy adres powyższego organu, stanowi samo w sobie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to niestaranne działanie nie usprawiedliwia braku winy skarżących w niedotrzymaniu terminu. Nie może być też utożsamiane z przeszkodą, której skarżące nie były w stanie usunąć przy zachowaniu największego w danych warunkach wysiłku.
Sąd I instancji również słusznie uznał, że powoływanie się na skomplikowaną sytuację lokalową oraz częste zmiany adresu Organu nie może stanowić przesłanki uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu bowiem zmiana adresu Organu nastąpiła jeszcze w 2015 r. Ponadto aktualny adres GITD jest dostępny na stronie internetowej organu (na stronie głównej i w zakładce kontakt).
Z wymienionych powodów przyjąć należy, że Sąd trafnie zastosował art. 86 § 1 p.p.s.a. dla odmowy przywrócenia skarżącym terminu do wniesienia skargi, czego nie podważa argumentacja zażalenia gdzie podnosi się, że skarżące miały wiedzę od innych osób "z branży", że w ostatnim czasie było "zamieszanie" ze zmianą siedziby organu, co spowodowało wysłanie korespondencji na adres przy ul. Postępu. Jak już wyżej wskazano, opisane zaniedbanie w prowadzeniu własnych spraw poprzez błędne zaadresowanie przesyłki na inny adres niż wskazany w pouczeniu zaskarżonej decyzji nie mogło uzasadniać przywrócenia terminu.
Mając na uwadze powyższe oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.