Uzasadnienie
L. J. H. wystąpił bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prokuratora Krajowego w przedmiocie wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Prokuratora Generalnego PRL o zwolnieniu wnioskodawcy z aplikacji prokuratorskiej (data wpływu skargi do WSA – 10 października 2018 r.). Z uwagi, że pismo złożono bezpośrednio do WSA w Warszawie, skargę tę Przewodniczący Wydziału VI WSA w trybie art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) nakazał przesłać do Prokuratora Krajowego (zarządzenie z 12 października 2018 r.). Skargę zarejestrowano w Dzienniku korespondencji ogólnej pod nr VI Dk 48/18. Pismo wpłynęło do Prokuratury Krajowej 16 października 2018 r. Organ nie zajął stanowiska, ani nie nadesłał akt wraz ze skargą i odpowiedzią na nią.
Wnioskiem z 16 stycznia 2019 r. L. J. H. wystąpił do WSA w Warszawie o wymierzenie na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") grzywny Prokuratorowi Generalnemu RP w związku z nieprzesłaniem do WSA skargi na bezczynność wspomnianego organu złożonej w Prokuraturze Krajowej 7 czerwca 2018 r. wraz z aktami sprawy dotyczącymi wniosku skarżącego (sygn. akt VI SO/Wa 1/19).
Wobec nieuzupełnienia, po prawidłowym wezwaniu przez WSA, braków formalnych wniosku, Sąd postanowieniem z 18 marca 2019 r. wniosek o wymierzenie grzywny odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.
W terminie do wniesienia zażalenia, tj. 11 kwietnia 2019 r. skarżący złożył ponowny wniosek o wymierzenie grzywny (na podstawie jak wyżej) Prokuratorowi Krajowemu w związku z nieprzesłaniem do WSA skargi na bezczynność wspomnianego organu wraz z aktami sprawy dotyczącymi wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Prokuratora Generalnego PRL o zwolnieniu wnioskodawcy z aplikacji prokuratorskiej. Wnosił także o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Kolejny wniosek zarejestrowano pod sygn. akt VI SO/Wa 7/19.
Wniosek ten został przesłany do Prokuratury Krajowej, która w odpowiedzi z 14 sierpnia 2019 r. wnosiła o oddalenie wniosku. Organ uważał bowiem, że nie zachodzą przesłanki do rozpatrzenia podania wnioskodawcy o stwierdzenie nieważności decyzji i wypowiedzenia się w tym zakresie.
Pismem z 9 września 2019 r. WSA w sprawie Dk 48/18 ponownie wystąpił do Prokuratora Krajowego o wyjaśnienie, na jakim etapie znajduje się postępowanie wszczęte skargą strony z 10 października 2018 r. na bezczynność organu. Pismo wpłynęło do organu 12 września 2019 r.
Do chwili rozpoznania wniosku o wymierzenie grzywny, skarga na bezczynność, odpowiedź na nią oraz akta sprawy nie zostały przekazane przez organ do WSA; nie wpłynęła też jakakolwiek inna odpowiedź organu.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prokuratorowi Generalnemu grzywnę w wysokości 5.000 zł, a także zasądził od Prokuratora Generalnego na rzecz L. J. H. 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zdaniem Sądu I instancji, okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, że miało miejsce niezastosowanie się organu do obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Skarga strony z 10 października 2018 r. na bezczynność organu, zarejestrowana w tut. Sądzie po sygn. VI Dk/Wa 48/18 wpłynęła do organu 16 października 2018 r. We wrześniu 2019 r. organ został wezwany przez Przewodniczącego Wydziału VI tut. Sądu do wyjaśnienia, na jakim etapie znajduje się postępowanie wszczęte opisaną skargą na bezczynność. Do chwili obecnej organ w sprawie skargi na bezczynność nie zajął stanowiska, nie przesłał do WSA ani skargi, ani odpowiedzi na skargę, ani akt. Udzielił odpowiedzi, ale w związku z wnioskiem o wymierzenie grzywny.
Zatem milczenie organu w sprawie skargi na bezczynność, skierowaną do tutejszego Sądu, przekroczyło już rok. Organ skargę wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnymi oraz uporządkowanymi aktami sprawy powinien przekazać najpóźniej do 15 listopada 2018 r.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał wniosek skarżącego za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 5.000 zł. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze treść wniosku i okoliczności sprawy, zwłaszcza że skarga dotyczy bezczynności organu. Sąd uwzględnił także dyscyplinująco - restrykcyjny charakter omawianej instytucji, jak i rażące przekroczenie przez organ terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a., skutkujące tym, że od ponad roku, po przesłaniu skargi organowi, organ ten, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, nie przekazuje skargi, odpowiedzi na skargę i akt.
Konsekwencją uwzględnienia wniosku było orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji postanowienia) na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., obejmujących wpis od wniosku (100 zł) oraz opłatę za czynności adwokata (480 zł).
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Prokurator Generalny, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 55 § 1 w z w. z art. 3 § 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że możliwość wymierzenia organowi grzywny aktualizuje się w każdym przypadku nieprzekazania przez organ ten sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania, podczas gdy w przypadku niedopuszczalności skargi skierowanej do sądu administracyjnego, niedopuszczalny jest również wniosek o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy.
W związku z powyższym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez odmowę nałożenia grzywny, a także o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W odpowiedzi na zażalenie skarżący wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. na organie administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328). Treść art. 54 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym: "organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę" oraz obwarowanie tego obowiązku sankcją z art. 55 § 1 p.p.s.a., prowadzi do wniosku, że nawet uzasadnione przekonanie organu, że skarga jest niedopuszczalna, bo sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie zwalnia tego organu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego.
Przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bowiem bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Nie może w żaden sposób wpływać na realizację tego obowiązku przekonanie organu, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie, w której wniesiona została skarga. Tego rodzaju wadliwość nie może być eliminowana w drodze nieprzekazania skargi i akt sprawy, ponieważ organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, nie jest właściwy do dokonania oceny w przedmiocie dopuszczalności wniesionej skargi. Ocena, czy złożona skarga należy do sądu administracyjnego może być przeprowadzona wyłącznie przez ten sąd, po przekazaniu przez organ skargi do sądu. Badanie dopuszczalności skargi należy bowiem wyłącznie do kompetencji sądu administracyjnego, który będzie orzekał w oparciu o skargę, akta i odpowiedź na skargę złożoną przez organ (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 1271/18, postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I OZ 1190/19).
Odnosząc się zaś do złożonego wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. należy odróżnić etap orzekania przez sąd co do dopuszczalności samej skargi od orzekania w przedmiocie wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji orzekł w sprawie wniosku o wymierzenie temu organowi grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu w terminie. Nie orzekał natomiast w przedmiocie skargi na bezczynność Prokuratora Krajowego w przedmiocie wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Prokuratora Generalnego PRL o zwolnieniu wnioskodawcy z aplikacji prokuratorskiej. Zawarta w zażaleniu argumentacja sprowadzająca się do braku kognicji sądu administracyjnego jest więc przedwczesna i nie może przynieść oczekiwanego skutku w postaci uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny. Jak wyżej wskazano, przekonanie organu o niedopuszczalności skargi na bezczynność nie uzasadniało zwolnienia go od obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd I instancji, rozstrzygając sprawę z wniosku o wymierzenie grzywny ten fakt uwzględnił i ocenił wniosek co do meritum, a więc kierował się okolicznościami sprawy, w szczególności okresem, jaki upłynął od wniesienia skargi przez skarżącego oraz przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się natomiast do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, ponieważ art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie sądu I instancji.