Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 września 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 346/06 odmówił K. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że wyrokiem z dnia 30 czerwca 2006 r. została oddalona skarga K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 grudnia 2005 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Pismem z dnia 7 sierpnia 2006 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wydanie wyroku z uzasadnieniem, składając jednocześnie wniosek o sporządzenie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Jako uzasadnienie wniosku skarżący wskazał, iż przyjął zaproszenie opłacone przez przyjaciela do odwiedzenia go za granicą w terminie od dnia 15 czerwca 2006 r. do 6 sierpnia 2006 r. Podniósł ponadto, iż na rozprawę w dniu 30 czerwca 2006 r. nie stawił się ze względów finansowych oraz przebywania za granicą. Oświadczył jednocześnie, że był przekonany, iż orzeczenie Sądu będzie dla niego korzystne.
Powołując treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., oraz wskazując przesłanki przywrócenia terminu, o których stanowi art. 86 § 2, art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Dokonując powyższej oceny ziszczenia się przesłanki braku winy – Sąd przyjął – obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Sąd powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (post. NSA z dnia 12.12.2001 r. sygn. akt II SA/Wr 1744/00 niepubl.) wskazał, że brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego nawet wysiłku.
Zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że wyjazd zagraniczny, zaproponowany mu przez przyjaciela odbył się w terminie wskazanym we wniosku oraz że był niezbędny i konieczny, jak również uniemożliwił stronie podejmowanie działań związanych z toczącą się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sprawą.
Sąd podkreślił, że skarżący o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 30 czerwca 2006 r. wiedział już 18 maja 2006 r., a więc na tyle wcześnie, aby mógł podjąć starania, nie dając tym samym podstaw do stwierdzenia niedostatecznej staranności, aby w jego imieniu i na jego rzecz mogła działać inna osoba, szczególnie gdy wiedział, że sam nie będzie w stanie stawić się na rozprawę.
W ocenie Sądu sam wyjazd zagraniczny bez określenia jego charakteru i bez uprawdopodobnienia, że doszedł do skutku nie stanowi przesłanki braku winy. Aczkolwiek strona nie ma obowiązku stawić się na posiedzeniu sądowym, na którym zapada orzeczenie rozstrzygające sprawę, niemniej zawsze może w sekretariacie wydziału sądu dowiedzieć się o treści wydanego wyroku. Skoro strona tych działań nie podjęła samodzielnie, ani też nie ustanowiła pełnomocnika, nie może twierdzić, że zadbała w sposób należyty o swoje interesy, a tym samym, że uchybienie przez nią terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było niezawinione.
Zdaniem Sądu, nie sposób również przyjąć, iż podczas podróży zagranicznej skarżącego istniała przeszkoda nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiała uzyskanie informacji o zapadłym rozstrzygnięciu. Podobnie – w ocenie Sądu – przekonanie skarżącego o tym, iż przed WSA w Warszawie zapadnie dla niego korzystne rozstrzygnięcie nie usprawiedliwia samo w sobie przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Sąd uznał, że niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest następstwem okoliczności, których skarżący nie mógł przezwyciężyć i od niego niezależnych, lecz jest następstwem niedostatecznej zapobiegliwości w prowadzeniu własnych spraw, a zatem brak jest podstaw uzasadniających przywrócenie uchybionego terminu. Sąd swoje rozstrzygnięcie wydał na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie wniosku skarżącego z dnia 7 sierpnia 2006 r.
Skarżący zarzucił, iż w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem w sposób dostateczny wykazał dotychczasową linię orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach tożsamych z przedmiotową sprawą, zatem mógł być przekonany co do wydania w tej sprawie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W przekonaniu tym umocnił go fakt, iż został poinformowany, że jego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa.
Z tych też powodów oraz z uwagi na trudną sytuację finansową przyjął zaproszenie przyjaciela i wyjechał za granicę.
Skarżący zarzucił, iż Sąd nietrafnie uznał, że mógł on w tej sytuacji ustanowić w charakterze swego pełnomocnika, któregoś z członków rodziny. Podniósł, iż od czasu wydania postanowienia o wszczęciu postępowania upadłościowego został przez żonę i dzieci przymuszony do opuszczenia mieszkania, zaś matka z uwagi na wiek nie jest w stanie reprezentować go w charakterze jego pełnomocnika.
Ponadto skarżący zarzucił, iż Sąd nietrafnie przyjął, że mógł się on dowiedzieć telefonicznie o treści wyroku, gdyż według jego wiedzy sekretariaty sądów nie udzielają telefonicznych informacji o wyrokach, zasłaniając się przepisami ustawy o ochronie danych osobowych.
Skarżący podkreślił, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem nosi znamiona odmowy prawa do wniesienia skutecznego środka odwoławczego, jak również poniżającego traktowania i dyskryminacji ze względu na stan majątkowy skarżącego, co stanowi obrazę przepisów ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, której strona uchybiła należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek. Uprawdopodobnienie tych okoliczności nie jest jednak wystarczające do uwzględnienia wniosku. Okoliczności te – wskazywane przez stronę – mogą stanowić podstawę do uwzględnienia wniosku dopiero wówczas, gdy ich ocena wskazuje, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Ocena prawidłowości i zasadności twierdzeń zawartych we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy do sądu rozpoznającego wniosek. W tym przedmiocie sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania Sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu.
Przekonanie sądu powinno się opierać na obiektywnych przesłankach, wynikających z przytoczonych we wniosku twierdzeń. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Przedstawione powyżej wskazania zostały uwzględnione przez Sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek.
Dlatego dokonana przez Sąd I instancji ocena okoliczności przedstawionych przez skarżącego na uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie nasuwa zastrzeżeń.
Sąd w obszernych wywodach słusznie przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Trafnie też Sąd obficie powołał judykaturę przedmiotu odnośnie okoliczności, które uzasadniają przywrócenie terminu bądź też nieuwzględnienie wniosku zgłoszonego w trybie art. 87 § 1 p.p.s.a.
Sąd słusznie podkreślił, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzonych swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak podstaw do przyjęcia, że przedstawione przez skarżącego we wniosku z dnia 7 sierpnia 2006 r. okoliczności uzasadniały stanowisko, iż skarżący wykazał, że bez swojej winy uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku Sądu wraz z uzasadnieniem. Oceny tej nie mogą zmienić zarzuty zawarte w zażaleniu. Wbrew stanowisku skarżącego, przekonanie strony, że w rozpoznawanej sprawie zapadnie korzystne dla niej rozstrzygnięcie, nie usprawiedliwia samo w sobie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrażenie bowiem przez Sąd w określonej sprawie stanowiska co do interpretacji prawa, które w ocenie strony zwiększa uprawdopodobnienie wygrania przez nią procesu, nie stanowi okoliczności uzasadniającej twierdzenie, że uchybienie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nastąpiło bez jej winy (por. orz. Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2001 r., sygn. I PZ 31/01, opubl. OSNP 2003/10/253).
Takiego przekonania po stronie skarżącego nie mogło też stanowić to, iż został zawiadomiony, że obecność na rozprawie jest nieobowiązkowa.
Przedstawione przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia okoliczności, wskazujące na trudności w ustanowieniu pełnomocnika w sprawie spośród członków rodziny, przy uwzględnieniu okoliczności przedstawionych przez skarżącego związanych z jego wyjazdem za granicę na zaproszenie, nie mogą także stanowić wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku. Są to bowiem przyczyny subiektywne, którym skarżący przy zachowaniu należytej staranności mógł zaradzić nawet będąc obciążonym problemami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Za nietrafne należało też uznać zarzuty zażalenia, iż Sąd błędnie uznał, że o treści wydanego w dniu 30 czerwca 2006 r. wyroku mógł się dowiedzieć telefonicznie. Skarżący nie wykazał, aby podejmował tego rodzaju działania oraz że nie mógł uzyskać stosownej informacji. Zarzuty te są o tyle chybione, że we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 7 sierpnia 2006 r. skarżący wprost napisał: "Po powrocie, wnioskodawca dowiedział się telefonicznie w sekretariacie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Wydział III w Warszawie, iż ów oddalił skargę wnioskodawcy" (karta 49 akt sąd.). Skarżący nie wykazał więc żadnych przeszkód, które uniemożliwiłyby mu w terminie wymaganym do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie mu wyroku z uzasadnieniem uzyskać informację o treści wydanego w jego sprawie wyroku Sądu i wystąpić z tego rodzaju wnioskiem.
Treść wniosku z dnia 7 sierpnia 2006 r., okoliczności podniesione w zażaleniu, a także fakt, iż skarżący, który w dniu 18 maja 2006 r. został powiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 30 czerwca 2006 r., złożył w dniu 30 maja 2006 r. (data stempla pocztowego na kopercie – karta 38 akt) pismo przygotowawcze w związku z otrzymaną odpowiedzią na skargę, w którym m.in. wnioskował o rozpoznanie skargi również podczas jego nieobecności, nie dają żadnych podstaw do zakwestionowania stanowiska przyjętego przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Wskazują one bowiem, że powodem niezachowania przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem nie były okoliczności od niego niezależne, brak rozeznania, czy też obiektywne utrudnienia lub przeszkody, które uniemożliwiły bądź znacznie ograniczyły ich możliwości w podjęciu określonych działań, co uzasadniałoby ocenę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Mając na względzie, że niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia przedmiotowego wniosku jest następstwem braku należytej staranności w zakresie prowadzonych swych spraw, nie można uznać, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (t.j. Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) dotyczące odmowy prawa do Sądu czy też zakazu dyskryminacji ze względu na stan majątkowy skarżącego.
Ubocznie należy zauważyć, że zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji rozstrzygnął o wniosku skarżącego dotyczącym przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem, który to wniosek także został zawarty w treści pisma z dnia 7 sierpnia 2006 r. (pkt 1 i 2 pisma, karta 47 akt). Natomiast zaskarżonym postanowieniem Sąd nie orzekał w przedmiocie pozostałych wniosków zawartych w tym piśmie w punktach 3 i 4. Wnioski te zostały rozpoznane w postanowieniu z dnia 20 października 2006 r. (karta 75 akt). Zatem kwestie objęte ostatnio wymienionym postanowieniem nie mogły być przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Adminsitracyjnego w niniejszym postępowaniu.
Mając na uwadze powyższe – Naczelny Sąd Administracyjny – podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie, orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.