Uzasadnienie
I
Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata uzasadnił niską rentą oraz niskim dochodem z gospodarstwa – 983 złote. Podniósł również, że ma zaciągnięty kredyt w kwocie 7.000 złotych, posiada dom o powierzchni 200 m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 8,92 ha, otrzymał stypendium socjalne z uczelni w wysokości 500 złotych na okres pięciu miesięcy, z których część kwoty przeznaczył na czesne. Wraz z wnioskiem skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki, w tym związane z zakupem paliwa, bieżącego utrzymania zakupu polis ubezpieczeniowych oraz dokumenty wskazujące na zawarcie umowy kredytu obrotowego oraz zakupu kombajnu.
Sąd I instancji wskazując na treść art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że skarżący nie wykazał aby w stosunku do niego występowały przesłanki określone w tym przepisie, warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd wskazał, że należny w sprawie wpis od skargi w kwocie 100 złotych został przez skarżącego opłacony.
Odnosząc się do wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika – adwokata – Sąd I instancji wskazał, że ocenie przy jego rozpoznawaniu podlegały nie tylko realne możliwości finansowe skarżącego ale również przyczyny tego stanu rzeczy. Sąd podkreślił, że z informacji przedstawionych przez skarżącego wynikało, iż posiada samochód osobowy, ciągnik oraz kombajn, który zakupił w czerwcu 2013 r. W związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym korzystał z pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej. Zauważył, że wnioskodawca nie wyjaśnił jak kwestia dopłat wpływa na osiągany dochód z gospodarstwa rolnego jak również nie przedstawił, wyciągów w rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, a więc nie przedstawił w sposób wyczerpujący swojej sytuacji majątkowej, co uniemożliwiło uznania zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
II
Zażaleniem W. S. zaskarżył postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący podał, że głównie opiera się na dopłatach i rencie. Z uzyskanej informacji od adwokata wynikało, że sporządzenie pisma procesowego dla jednej decyzji to kwota rzędu 1.000 złotych oraz opłata od pełnomocnictwa. W tej sytuacji skarżący stwierdził, że nie będzie go stać na ustanowienie pełnomocnika z wyboru.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że wobec zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata oraz faktu uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego w terminie i wysokości określonej w wezwaniu do dokonania tej czynności, wniosek ten w istocie obejmował przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 p.p.s.a., a więc dotyczącym tylko ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Zastosowanie przy ocenie zasadności żądania udzielenia prawa pomocy miała, zatem przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Fakt dokonania przez Sąd I instancji oceny wniosku przez pryzmat przesłanki z art. 264 § 1 pkt 1 p.p.s.a., dotyczącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc szerszej w zakresie oceny zdolności strony do poniesienia kosztów postępowania sądowego, nie wpływa na prawidłowość tej oceny i stwierdzenie przez Sąd I instancji, że wnioskodawca nie wykazał aby wystąpiły w stosunku do niego przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Na tle tego przepisu ukształtował się i utrwalił pogląd, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i majątku. Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, jednak reguła ta nie odnosi się do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie tego prawa nie mają realnej, obiektywnej możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu (por. post. NSA z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 912/12).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt tej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że wykazana sytuacja materialna i finansowa strony, w szczególności fakt posiadania przez skarżącego gospodarstwa rolnego użytkowanego w stopniu wskazującym na jego rozwój nie wskazuje, aby wnioskodawca spełniał ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Również prawidłowo uznał, że nie stanowią przeszkody do ponoszenia kosztów sądowych okoliczności związane z ponoszeniem wydatków na prowadzenie działalności rolniczej. Zauważyć raz jeszcze należy, że jedyne na obecnym etapie sprawy koszty postępowania niezbędne dla jego prawidłowego biegu, sprowadzające się do uiszczenia wpisu od skargi zostały faktycznie przez skarżącego poniesione. Uiścił on bowiem w sposób niewadliwy tę opłatę.
Odnosząc się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż na tym etapie postępowania jego udział nie jest konieczny. Za tym stanowiskiem przemawia w szczególności, iż skarżący w sposób prawidłowy wniósł skargę na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR, zatem zainicjowane zostało postępowanie sądowe, zaś w jego toku Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., powinien udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.