Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 1 lipca 2005 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "[...]" Spółki z o.o. w Wałbrzychu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt 6 IV SA 4033/03 w sprawie ze skargi "[...]" Spółki z o.o. w Wałbrzychu na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 23 czerwca 2003 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zatwierdzenia typu liczników wody
postanawia:
oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku "[...]" Spółki z o.o. w Wałbrzychu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 23 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia typu liczników do wody, odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd wskazał, że użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "gdy osoba ta wykaże" wskazuje, że ciężar wykazania znajdowania się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania spoczywa na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy i powołał na uzasadnienie tego poglądu postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 944/04.
Sąd podał, że w niniejszej sprawie skarżąca Spółka została wezwana do przedstawienia swojej aktualnej sytuacji majątkowej, m.in. bilansu za 2004 r. oraz zeznania podatkowego wykazującego wysokość dochodu uzyskanego w 2004 r. W odpowiedzi na to wezwanie Spółka nadesłała bilans na dzień 31 grudnia 2003 r., rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2003 r., a ponadto protokoły zajęcia ruchomości przez Urząd Skarbowy w Głogowie w latach 1996-1997 oraz protokoł sprzedaży nieruchomości z 1997 r.
W ocenie Sądu, wobec braku aktualnych danych o sytuacji majątkowej Spółki trudno jest ocenić czy rzeczywiście nie posiada ona żadnych środków na uiszczenie kosztów sądowych i opłacenie pełnomocnika.
Sąd wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien gromadzić odpowiednie środki finansowe na koszty sądowe, bowiem normalnym następstwem wykonywania takiej działalności jest prowadzenie spraw sądowych, a tego typu koszty powinny być traktowane jako koszty bieżącego funkcjonowania firmy.
W ocenie Sądu, fakt powołania się przez skarżącą na trudną sytuację bez jej wykazania aktualnymi dokumentami nie skutkuje automatycznie zwolnienia skarżącej z opłaty sądowej.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych, rozpoznanie zażalenia łącznie ze skargą kasacyjną, a w przypadku oddalenia zażalenia zasądzenie kosztów postępowania w kwocie 600 zł.
Skarżąca ponownie oświadczyła, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na ponoszenie kosztów sądowych i wniesienia kasacji od wydanego w sprawie wyroku przez Sąd I instancji. Wyjaśniła, że nie sporządziła bilansu za 2004 r. z powodu złej sytuacji materialnej i podała, że jedynym przychodem osiągniętym w roku 2004 była sprzedaż usługi o wartości 350 zł oraz że strata za ten rok przekroczy 25.000 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje:
W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pogląd ten znajduje oparcie w utrwalonym już orzecznictwie sądowym, w tym został m.in. wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2004 r. sygn. akt FZ 165/04 (niepubl.).
Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. spełnienie przesłanek ekonomicznych określonych w tym przepisie jedynie uprawnia, a nie obliguje do udzielenia prawa pomocy.
Sposób dokumentowania stanu majątkowego określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). W § 4 tego rozporządzenia wymieniono rodzaje dokumentów źródłowych jakimi wnioskodawca w przypadkach budzących wątpliwosci może potwierdzić przedstawione we wniosku dane o jego majątku i dochodach. W przepisie tym wskazano, że dokumentami tymi mogą być w szczególności odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych z okresu trzech miesięcy, odpisy aktualnych bilansów oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat.
W związku z tym, że złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach okazało się niewystarczające, Sąd I instancji wezwał skarżącą pismem z dnia 9 grudnia 2004 r. do złożenia m.in. zeznań podatkowych za lata 2003-2004 oraz aktualnego bilansu Spółki.
Skarżąca nie wykonała tego wezwania, ponieważ przedłożyła bilans na dzień 31 grudnia 2003 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2003 r., a także protokoły zajęcia i sprzedaży nieruchomości. Brak środków nie może tłumaczyć niewykonania wezwania Sądu, gdyż sporządzenie bilansu i zeznań podatkowych stanowi ustawowy obowiązek skarżącej.
Wobec nieprzedłożenia przez skarżącą żądanych dokumentów źródłowych, Sąd I instancji miał uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że skarżąca Spółka nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania, w tym opłacenie pełnomocnika.
W związku z wnioskiem skarżącej o ustanowienie adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej należy zauważyć, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, w tym skargi kasacyjnej.
Zawarty w zażaleniu wniosek o rozpoznanie zażalenia łącznie ze skargą kasacyjną, fakt wniesienia której nie wynika zresztą z akt sprawy, nie jest uzasadniony co do samej zasady, gdyż skarga kasacyjna nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu wpadkowym dotyczącym przyznania prawa pomocy.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zawarty w zażaleniu wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, gdyż zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy wolny jest od opłat sądowych. W związku z tym złożenie tego wniosku nie uzasadnia zwrotu kosztów postępowania.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.