Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 662/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił skarżącemu R.P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2012 r.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. oddalił zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji dotyczące odmowy przyznania prawa pomocy.
W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2012 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Zarządzenie to zastało doręczone skarżącemu w dniu 16 stycznia 2013 r.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu skarżący złożył w dniu 23 stycznia 2013 r. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. Sąd odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi w zakreślonym siedmiodniowym terminie, a więc z naruszeniem art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej jako p.p.s.a.)
W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, jednocześnie składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, stwierdził, że w sytuacji, gdy skarżący w terminie otwartym na uiszczenie wpisu od skargi ponownie wystąpił z żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych, to należy uznać, że brak uiszczenia wpisu od skargi nie było związane z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Zatem, w ocenie Sądu, nie ma w rozpoznawanej sprawie do czynienia z bezskutecznością czynności w postępowaniu sądowym spowodowaną dokonaniem jej po terminie, lecz odmową uiszczenia wpisu sądowego uzasadnioną ponownym żądaniem przyznania prawa pomocy.
Sąd stwierdził, że argumentacja dotycząca sytuacji materialnej oraz braku możliwości uiszczenia kosztów sądowych nie jest przesłanką aktualizującą kompetencję do wydania orzeczenia o przywrócenia terminu, wobec czego Sąd odmówił przywrócenia terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R.P. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), w którym zainteresowany powinien uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu (art. 87 § 3 p.p.s.a.).
Z treści wymienionych przepisów wynika, że przesłanką złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest niezrealizowanie czynności procesowej w określonym terminie zaś skutkiem tego uchybienia jest bezskuteczność czynności, który strona zamierza usunąć poprzez instytucję przywrócenia terminu do jej dokonania.
W rozpoznawanej sprawie skarżący w odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia 10 grudnia 2012 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniósł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, tj. w dniu 23 stycznia 2013 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak zauważył Sąd pierwszej instancji w zakwestionowanym postanowieniu skarżący złożył wymieniony wniosek w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego. A zatem skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia żądania prawa pomocy, m.in. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi w terminie określonym do zapłacenia wpisu sądowego, tj. w terminie przewidzianym dla wykonania tej czynności procesowej.
Rozpoznanie tego wniosku powinno więc poprzedzać dalsze czynności procesowe Sądu. Tymczasem Sąd pierwszej instancji przedmiotowy wniosek potraktował jako niewykonanie zarządzenia i nieuiszczenie wymaganego wpisu od skargi w wyznaczonym terminie i z tych też powodów postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. odrzucił skargę skarżącego. Postępowanie Sądu należy uznać za nieprawidłowe. Skoro skarżący w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, to Sąd pierwszej instancji był zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać ten wniosek, mimo że był to kolejny wniosek złożony w tej samej sprawie. Oceny tej nie zmienia fakt, iż Sąd pierwszej instancji rozpoznał wniosku o przyznanie prawa pomocy, notabene złożony po raz kolejny na etapie skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. Podjęte rozstrzygnięcie dotyczy bowiem dalszego etapu procedowania w sprawie i de facto nie pozwala na ocenę czy w istocie mamy do czynienia z niedochowaniem terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zakładając hipotetycznie, że wniosek skarżącego zostałby uwzględniony, to wówczas wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu stałby się bezprzedmiotowy, a co najmniej przedwczesny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 z związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.