Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 2272/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił wniosek "A." Spółki z o.o. z siedzibą w [...], wstrzymując wykonanie zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. (nr [...]), która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. (nr [...]) o wymierzeniu skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków. Spółka wskazała, że jej główne źródło dochodów to urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, zaś wobec tego, że ostatnie zezwolenia były wydane w 2009 r. na okres 6-letni, sytuacja finansowa spółki będzie ulegać stopniowemu pogarszaniu się na skutek wygasania zezwoleń. Spółka dodała, że z uwagi na niestabilną sytuację nawet nieznaczna kara finansowa może prowadzić do zachwiania jej kondycji w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie gospodarczej aktywności.
Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie. Stwierdził, że biorąc pod uwagę fakt, iż główne źródło dochodów spółki opiera się na zezwoleniach na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych można przyjąć, że bezpośrednim skutkiem natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji (w połączeniu z innymi karami) będzie wzrost strat ekonomicznych przedsiębiorstwa, zaś ich następstwem najprawdopodobniej będzie ograniczenie zakresu prowadzonej działalności gospodarczej, utrata płynności finansowej przedsiębiorstwa lub zwolnienie pracowników.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpatrzenia skargi zmusi de facto spółkę do wycofania z eksploatacji automatów objętych zezwoleniem cofniętym nieostateczną decyzją, gdyż w takiej sytuacji znajdzie zastosowanie art. 23c pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) oraz § 11 ust. 1 i § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r., poz. 312).
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") "odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji".
Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył Dyrektor Izby Celnej. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia oraz zwrot wpisu w wysokości 100 zł.
Autor uzasadnienia stwierdził w szczególności, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. We wniosku skarżącej spółki brak jest bowiem szerszego uzasadnienia wskazującego na istnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, do prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest m.in. ocena bieżącej sytuacji finansowej spółki, a do tego niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym spółki. Tymczasem strona nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca przedstawiła okoliczności uprawdopodabniające wystąpienie w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny było przekonanie, że bezpośrednim skutkiem natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji będzie: 1) wzrost strat ekonomicznych spółki (w związku z tym, że urządzanie gier na automatach o niskich wygranych jest jej głównym źródłem dochodu), co z kolei może doprowadzić do ograniczenia zakresu prowadzonej działalności, utraty płynności finansowej i zwolnienia pracowników, a także 2) zmuszenie spółki "do wycofania z eksploatacji automatów objętych zezwoleniem cofniętym nieostateczną decyzją".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena nie jest prawidłowa.
Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
W aktach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, które uprawdopodabniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że wykonanie tejże decyzji (tj. zapłata kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł nałożonej w postępowaniu administracyjnym) przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do utraty płynności finansowej skarżącej spółki. W szczególności strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. Jedynym dokumentem, który w jakikolwiek sposób odnosi się do sytuacji finansowej spółki jest odpis pełny z Rejestru Przedsiębiorców KRS z dnia 3 czerwca 2015 r., w którym wpisane są wzmianki o zaległościach podatkowych spółki, przy czym w zdecydowanej większości bez informacji o wynikach egzekucji tychże zaległości. Spółka nie przedstawiła również żadnych dokumentów związanych z toczącymi się ewentualnie postępowaniami egzekucyjnymi, które mogłyby potencjalnie wpływać na ocenę odnośnie do wpływu wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji na sytuację finansową spółki z punktu widzenia określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sadowoadministracyjnym.
Z tych względów za trafne należało uznać wyrażone w zażaleniu Dyrektora Izby Celnej stanowisko, iż "do prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest ocena bieżącej sytuacji finansowej Spółki, a do tego niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym Spółki" (...) "tymczasem Spółka nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu". Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło zatem z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a. Zupełnie niezrozumiały jest także fragment uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, wskazujący jakoby wykonanie zaskarżonej decyzji miało doprowadzić do skutku w postaci zmuszenia spółki do wycofania z eksploatacji automatów objętych zezwoleniem cofniętym nieostateczną decyzją.
Zauważyć należy, że przedmiotem zaskarżenia i przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest w niniejszej sprawie decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, nie zaś decyzja cofająca zezwolenie. Poza tymi uchybieniami, Sąd pierwszej instancji błędnie (prawdopodobnie wskutek omyłki) stwierdził na końcu uzasadnienia, że odmawia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mimo że w sentencji postanowienia wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, a w uzasadnieniu wskazał argumenty przemawiające właśnie za takim rozstrzygnięciem.
Wobec powyższego, zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny - ze względów ekonomiki procesowej - rozpoznał wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając - z powodów wyżej wskazanych - że jest on niezasadny.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
PG