Uzasadnienie
Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 485/21, wezwał skarżącą A. sp. z o.o. w K. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 złotych za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu niniejszego zarządzenia.
Na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia.
Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj. art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) w zw. z treścią art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ustalenie obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku jedynie wobec obywatela, w sytuacji gdy jednostka administracji publicznej zwolniona jest z obowiązku ponoszenia takowej opłaty (wyrok z uzasadnieniem doręczany jest z urzędu).
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej przez obywatela (w sytuacji braku analogicznego obowiązku ze strony organu administracji publicznej) stanowi naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Kosztami postępowania są m.in. koszty związane z dokonywaniem czynności procesowych w konkretnej sprawie, do których zalicza się koszty sądowe, obejmujące opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są natomiast, stosownie do treści art. 212 § 1 p.p.s.a., wpis i opłata kancelaryjna.
W myśl art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się między innymi za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia. Opłatę tę pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący obowiązany jest zarządzić jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek. Obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej obciąża zatem stronę w sytuacji, gdy odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem nie podlega doręczeniu z urzędu (art. 234 § 3 p.p.s.a.). Dotyczy to spraw, w których Sąd I instancji wydał orzeczenie o oddaleniu skargi na zakwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (art. 141 § 2 p.p.s.a.).
Natomiast w sprawach w których Sąd I instancji uwzględnił skargę strony i uchylił wadliwy akt administracyjny, odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym w terminie 14 dni od daty jego ogłoszenia, Sąd doręcza stronom z urzędu.
Odnosząc się zatem do powyższych regulacji prawnych, stwierdzić należy, że opłatę kancelaryjną pobiera się od każdej strony, która wnioskowała o sporządzenie uzasadnienia od wyroku oddalającego. Nie ma przy tym znaczenia, czy wnioskującym o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który oddalał skargę jest organ administracji publicznej, czy też strona skarżąca w pierwszej instancji, bowiem uzasadnienia w wyrokach oddalających sporządzane są przez wojewódzkie sądy administracyjne wyłącznie na wniosek, który zawsze podlega opłacie kancelaryjnej, jeżeli nie zachodzi sytuacja przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych. Wolne od opłaty kancelaryjnej czyli od opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak wskazano powyżej, są zaś tylko te uzasadnienia, które sąd ma obowiązek sporządzić z urzędu, czyli uzasadnienia od wyroków uwzględniających skargę strony. Wówczas żadna ze stron (ani organ, ani skarżący) nie ma obowiązku uiszczania opłaty kancelaryjnej.
Kwotę należnej opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, precyzuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ze zm.), które w § 2 wskazuje, że opłata ta wynosi 100 zł.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę strony na decyzję organu. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżąca nie miała przyznanego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że Przewodniczący Wydziału VI WSA w Warszawie zasadnie wezwał stronę do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł – z tytułu złożenia przez nią wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie rzeczy za prawidłową należy uznać zarówno podstawę prawną wezwania do uiszczenia żądanej opłaty, jak i jej wysokość. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.