Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 216/15 odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia istnienia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. (data nadania u operatora pocztowego) [...] (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) wniosła skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2014 r.
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem ustawowego terminu.
Pismem z dnia 19 czerwca 2015 r. (data nadania u operatora pocztowego) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi.
W uzasadnieniu podniosła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi, gdyż zaskarżona decyzja została odebrana przez jej 68 letnią babcię cierpiącą na depresję i przyjmującą z tego powodu leki wpływające na jej stan psychiczny, które mogły wpłynąć na przekazanie informacji o dacie doręczenia decyzji. Do wniosku skarżąca przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia 18 lutego 2003 r. stwierdzające wystąpienie u [...] (babci skarżącej) zespołu depresyjnego.
Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r. odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu WSA podniósł, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w dochowaniu terminu do złożenia skargi. Wprawdzie wnioskodawczyni wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przedstawiła kopię zaświadczenia lekarskiego o stwierdzeniu wystąpienia u dorosłego domownika (babci) skarżącej, który odebrał zaskarżoną decyzję, zespołu depresyjnego, ale zaświadczenie zostało wystawione w dniu [...] lutego 2003 r., tj. przeszło 11 lat przed odbiorem zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji kierując się doświadczeniem życiowym, z którego wynika, że depresja jest chorobą uleczalną i możliwa jest również remisja zespołu depresyjnego, uznał, że przedstawione zaświadczenie stwierdza stan dorosłej domowniczki na dzień [...] lutego 2003 r. a nie na moment odbioru zaskarżonej decyzji.
[...] wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora NFZ z dnia [...] listopada 2014 r., i przyjęcie skargi do rozpoznania. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia tj.:
- 1. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zakresie w jakim sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sytuacji gdy skarżąca spełniała wszelkie wymogi wniosku o przywrócenie terminu, na co wskazuje Sąd w zaskarżonym postanowieniu
- 2. art. 87 p.p.s.a. w zakresie w jakim Sąd nie uwzględnił w sposób należyty wszelkich okoliczności sprawy przedstawionych przez skarżącą, a przemawiających za przywróceniem terminu do wniesienia skargi, w sytuacji gdy przywrócenie to było zasadne, a skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu
- II. Błędy w ustaleniach faktycznych, które miały wpływ na treść zaskarżonego postanowienia polegające na bezpodstawnym uznaniu, że przedstawione przez skarżącą zaświadczenia dotyczące choroby babci nie oddają jej stanu zdrowia na dzień złożenia wniosku o przywrócenie terminu, pomimo, że zespół depresyjny jest chorobą przewlekłą i długotrwałą i niedopuszczalne jest jednoznaczne stwierdzenie, że jego objawy nie występowały w dniu odbioru decyzji Prezesa NFZ, a co za tym idzie nienależytym wykazaniu braku winy w uchybieniu terminu,.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu odbioru przez dorosłego domownika decyzji Prezesa NFZ u jej babci występowały objawy stanu depresyjnego. Jest to choroba przewlekła, której objawy rzutują na codzienne czynności chorego. Depresja w znacznym stopniu utrudnia jej funkcjonowanie i wykonywanie codziennych najprostszych czynności. Również wiek babci (68 lat) wpływa na rozpoznawanie skutków dokonywanych czynności.
Skarżąca odnosząc się do faktu, że zaświadczenie lekarskie dotyczące stanu zdrowia babci pochodziło z 2003 r., wskazała, że nie miała czasu na zgromadzenie aktualnej dokumentacji medycznej dorosłego domownika. Powyższe z tego względu, że w terminie 7 dni (na założenie wniosku o przywrócenie terminu) uzyskanie aktualnych dokumentów dotyczących stanu zdrowia babci było niemożliwe. Do zażalenia skarżąca dołączyła informację dla lekarza kierującego (bez daty) dotyczącego stanu zdrowia babci.
Do zażalenia załączono informację dla lekarza kierującego (bez daty) w którym wskazano na stan depresji u [...] (babci skarżącej).
Przy piśmie z dnia [...] września 2015 r., skarżąca przedłożyła datowaną na [...] sierpnia 2015 r. informację dla lekarza kierującego- wystawioną przez psychiatrę – w której wskazano na zaburzenia depresyjne u babci skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu. Skarżąca zasadnie podniosła, że WSA w Warszawie rozpoznając jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nieprawidłowo ocenił okoliczności uprawdopodobnione przez skarżącą, a wskazujące na brak jej winy w niedotrzymaniu ustawowego terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa NFZ.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym w trybie art. 86 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne są zobowiązane do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. Na mocy tego ostatniego przepisu unormowania w p.p.s.a dotyczące wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień tychże sądów. W myśl zaś art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie ww. przepisu dla postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu.
Rozpoznając ww. wniosek sąd administracyjny nie może zatem pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Poprzestawanie tylko na treści wniosku strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest niedopuszczalnym naruszeniem obowiązku sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r., II FZ 320/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca zasadnie podnosi w zażaleniu, że Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił okoliczność odbioru przesyłki pocztowej przez babcię skarżącej, która cierpi na depresje od 2003 r., do sierpnia 2015 r. (por. zaświadczenie o stanie zdrowia k. 40 akt sądowych oraz informacja dla lekarza kierującego stanowiąca załącznik do zażalenia (k. 56 akt sądowych) jak i nadesłana wraz z dalszą korespondencją skarżącej informacja dla lekarza kierującego z [...] sierpnia 2015 r., k. 65 akt sądowych). Uwzględniając okoliczność, że przesyłka pocztowa zawierająca decyzję Prezesa NFZ została odebrana przez babcię skarżącej w dniu [...] listopada 2014 r., a więc w okresie trwania stanu depresyjnego, należy w oparciu o doświadczenie życiowe stwierdzić, że prawdopodobna jest okoliczność podniesiona w zażaleniu, że na skutek leczenia babcia skarżącej doznała zaburzeń funkcjonowania psychicznego, co skutkowało nieprzekazaniem odebranej przesyłki pocztowej skarżącej.
Okoliczność ta została uprawdopodobniona przez skarżącą ww. zaświadczeniem o stanie zdrowia oraz załączonym do dalszego pisma skarżącej w toku sprawy informacją dla lekarza kierującego z [...] sierpnia 2015 r. sporządzona przez psychiatrę stwierdzającego stan depresyjny u dorosłego domownika (babci) skarżącej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić poglądu WSA w Warszawie jakoby skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu albowiem dołączone do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenie lekarskie jest datowane na [...] lutego 2003 r., tj. przeszło 11 lat przed odbiorem zaskarżonej decyzji. Dopuszczalność przewidzianego w art. 86 i 87 p.p.s.a. przywrócenia uchybionego terminu została przez ustawodawcę uwarunkowana spełnieniem przez stronę następujących przesłanek: (a) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, (b) równoczesne dokonanie czynności, które nie nastąpiło w zakreślonym terminie, (c) uprawdopodobnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Przesłanka braku winy strony powinna być oceniana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem strony.
Przyjmując ww. zobiektywizowane kryterium staranności, należy stwierdzić, że w sytuacji przewlekłego stanu depresyjnego członka rodziny (tutaj od 2003 r.) zachodzi stan nadzwyczajny. Fakt depresji babci skarżącej uprawdopodabnia okoliczność zaburzeń pamięci, które były powodem niewiedzy skarżącej, co do doręczenia ww. decyzji Prezesa NFZ oraz początku biegu ustawowego terminu 30 dni do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Argumentacja skarżącej wyjaśniająca przyczyny omyłki jest wiarygodna i poparta dokumentacją lekarską. Trzeba przy tym pamiętać, że przy przywróceniu terminu wystarczy uprawdopodobnienie, a więc wykazanie wysokiego stopnia prawdopodobieństwa faktów wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
Tym samym nie sposób dopatrywać się winy skarżącej w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi. Stąd nie sposób doszukiwać się braku należytej staranności po stronie skarżącej. Zdaniem NSA odmienne rozstrzygnięcie wniosku byłoby w opisanych okolicznościach sprawy przejawem nadmiernego formalizmu, niezgodnego z duchem gwarancji prawa do sądu.
Ponadto, należy zauważyć, że termin do dokonania ww. czynności procesowej minął [...] grudnia 2014 r., podczas gdy skarga została wniesiona [...] grudnia 2014 r. (por. stempel pocztowy na kopercie – k. 10 akt WSA w Warszawie), a tym samym w rozpoznawanej sprawie doszło tylko do nieznacznego uchybienia terminu, które w świetle powyższych okoliczności należy ocenić jako niezawinione przez Skarżącą.
Uwzględniając powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i rozpoznał wniosek na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywracając skarżącej termin do wniesienia skargi.