Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt III SA/Po 473/12 odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
I
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2012 r. WSA w P. odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniem z dnia 9 października 2012 r. WSA w P. odrzucił zażalenie R. P. na to orzeczenie.
Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II GZ 502/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie R. P. na postanowienie z dnia 9 października 2012 r., więc postanowienie z 7 sierpnia 2012 r. stało się prawomocne.
Pismem z dnia [...] maja 2013 r. R. P. złożył ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzupełnieniu wniosku na wezwanie Sądu R. P. wskazał, że wniosek jest zasady, gdyż jest on osobą bezdomną, bez stałego dochodu i zadłużoną bez swojej winy, a także wpisaną do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.
Postanowieniem z dnia 10 września 2013 r. WSA w P. na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Sąd wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2012 r., stąd ponownie złożony wniosek w tym zakresie wymagał rozpatrzenia w kontekście normy z art. 165 p.p.s.a., a więc należało ustalić, czy po wydaniu przez Sąd prawomocnego orzeczenia z dnia 7 sierpnia 2012 r. nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie prawa pomocy.
Analiza znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF pozwoliła Sądowi stwierdzić, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uległa zmianie. Co więcej, wnioskodawca ponownie nie przedstawił rzetelnie – za pomocą stosownych dokumentów – swojej sytuacji majątkowej. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że nie została należycie wyjaśniona jego aktualna sytuacja materialna. Oświadczenie majątkowe z dnia [...] maja 2013 r., zawarte następnie w urzędowym formularzu, nie odpowiadało wymogom przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Wniosek nie zawierał pełnej informacji umożliwiającej ocenę zdolności do poniesienia przez skarżącego kosztów postępowania w sprawie. Podobnie jak w dniu pierwszego orzekania przez Sąd, wnioskodawca i tym razem powołał się jedynie enigmatycznie na zadłużenie oraz brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku.
Tego rodzaju lakoniczne oświadczenia uniemożliwiły Sądowi ocenę, czy zaistniała zamiana okoliczności w sprawie, warunkująca możliwość zmiany postanowienia z dnia 7 sierpnia 2012 r. i przyznanie prawa pomocy.
II
Zażaleniem z dnia [...] października 2013 r. złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. P. zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy, ponieważ twierdzenia WSA w P. uznał za gołosłowne oraz niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem WSA w P. z dnia 7 sierpnia 2012 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów procesu. WSA uznał oświadczenia złożone wraz z wnioskiem za uniemożliwiające zidentyfikowanie źródła i wysokości dochodów skarżącego. Były one nie tylko niepełne i nierzetelne, ale świadczyły o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, nie stanowiąc tym samym właściwej podstawy dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy.
Wskazane wyżej prawomocne postanowienie Sądu I instancji należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.
Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie R. P., dokonana przez Sąd I instancji ocena jego sytuacji jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona, ponieważ wnioskodawca ponownie nie ujawnił źródeł swoich dochodów. Konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodów R. P. uniemożliwił Sądowi zbadanie czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a było to niezbędne dla ewentualnego przyznania mu prawa pomocy. Dlatego też – wbrew gołosłownej opinii skarżącego – zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.