Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 9 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1411/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Urzędu Patentowego RP z 15 czerwca 2004 r., nr IO 64/04, w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy udzielania prawa ochronnego na wzór użytkowy.
W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że E. M. 18 października 2005 r. wniósł powtórnie o przyznanie prawa pomocy. Jego wcześniejszy wniosek został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2004 r. Podano też, że zaskarżone postanowienie wydano na skutek wniesienia przez E. M. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego dnia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy.
Sąd pierwszej instancji wywiódł, że rozpatrując ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy obowiązany był jedynie ocenić, czy od chwili zakończenia postępowania wywołanego wcześniej wnioskiem zaszły istotne zmiany uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Przyjął, że E. M. nie wykazał, aby zmiany takie zaszły. Wskazał nadto, że w świetle art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniosek nie był uzasadniony, bowiem jak wskazuje w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (vide postanowienie SN z 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, OSNC 1988/7-8/103), jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych nie wykorzystała swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są takie, jakie miałaby ona, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości. Sąd powołał się też na możliwości zarobkowe wnioskodawcy i przedstawił ustalenie, co do braku rejestracji w urzędzie pracy.
E. M. wniósł zażalenie na to postanowienie podnosząc, że nie ma realnego dostępu do należności za pracę w kilku zawodach od 1982 r.
Ponadto, w piśmie z 10 maja 2006 r. wniósł o dokonanie zniżki opłaty sądowej w wysokości 70%. Podniósł, że jego złe warunki materialne wywołane są zawłaszczeniem zapłaty za jego liczne prace konkursowe. Pismem z 9 maja 2006 r., doręczonym stronie 17 maja 2006 r., skarżący został poinformowany o anulowaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI z 25 kwietnia 2006 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Skarżący pismem z 28 maja 2006 r. wniósł o zwrot 200 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Należy wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w stosunku do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź też środki te są bardzo ograniczone. Prawo pomocy może być zatem przyznane osobom, dla których poniesienie kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe (zwolnienie w zakresie całkowitym), lub też poniesienie pełnych kosztów skutkowałoby koniecznością rezygnacji z wydatków zabezpieczających podstawowe ich potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu (zwolnienie częściowe).
W świetle art. 170 oraz art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. prawomocne orzeczenie o odmowie przyznania prawa pomocy wiąże strony i sąd, a ponowne rozpatrywanie tych samych, co wcześniej ocenione, podstaw wniosku nie jest dopuszczalne. Trafnie zatem sąd pierwszej instancji przyjął, że zakres jego oceny ograniczał się do ustalenia czy w sytuacji wnioskodawcy zaszły takie zmiany, które powodowałyby stan odmienny od tego, który miano na względzie wydając wcześniejsze prawomocne postanowienie, a nadto odpowiadający przesłankom wymienionym w art. 246 § 1 p.p.s.a.
Skarżący nie wykazał, a nawet nie podnosił, aby w okresie pomiędzy zakończeniem wcześniejszego postępowania w przedmiocie prawa pomocy a wydaniem postanowienia z 9 marca 2006 r., względnie wniesieniem zażalenia, jego sytuacja materialna uległa istotnej zmianie.
Wszystkie wskazywane okoliczności zachodziły już wcześniej, skarżący podnosił jako nową okoliczność brak dodatkowych dochodów, co jednak nie zmieniało wcześniej wymienionych przesłanek.
Z wymienionych przyczyn zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 198 p.p.s.a.