Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...] w sprawie odmowy uregulowania zaległej kwoty 4 288,66 GBP i refundacji poniesionych kosztów związanych z leczeniem małoletniego A. A. – reprezentowanego w sprawie przez opiekuna prawnego (babcię) D. G., poza granicami kraju.
Powyższa decyzja została odebrana w dniu 17 lipca 2009 r. przez opiekuna prawnego małoletniego.
Od powyższej decyzji strona wniosła w dniu 22 września 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Razem ze skargą został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W świetle uzasadnienia tego wniosku, sporządzonego przez D. G., strona powierzyła sprawę Rzecznikowi Praw Obywatelskich, który – w odpowiedzi na jej prośbę – w piśmie z dnia 27 sierpnia 2009 r. odmówił zajęcia się sprawą. W konsekwencji została ona pozbawiona możliwości wyegzekwowania od NFZ części wydatków, które poniosła w związku z leczeniem wzroku małoletniego.
Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1841/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zdaniem Sądu I instancji, w pierwszej kolejności należało zbadać, czy wniosek spełnia ustawowe wymogi formalne, aby móc następnie ocenić czy brak winy został uprawdopodobniony. Zdaniem Sądu, strona nie zachowała ustawowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję odebrała w dniu 17 lipca 2009 r., natomiast skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożona została w dniu 22 września 2009 r. Uzasadniając uchybienie terminowi strona powołała się jedynie na okoliczność skierowania swojej sprawy do Rzecznika Praw Obywatelskich, w przekonaniu, że uzyska oczekiwaną pomoc w zakresie refundacji kosztów leczenia swojego wnuka.
Sąd uznał datę 17 sierpnia 2009 r. (dzień 16 sierpnia był dniem wolnym od pracy – niedziela) za pierwszy dzień siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku. W tym bowiem dniu upływał termin do wniesienia skargi do Sądu. Zdaniem Sądu I instancji, opiekun prawny małoletniego odbierając osobiście korespondencję z decyzją zawierającą w swojej treści pouczenie o sposobie i terminie jej zaskarżenia, mogła zapoznać się z warunkami wniesienia skargi i dochowując należytej staranności, złożyć ją w terminie. Skoro zatem dniem, od którego należy liczyć siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Sądu jest 17 sierpnia 2009 r., to złożony 22 września 2009 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi jest spóźniony, tzn. wniesiony z przekroczeniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej: p.p.s.a.)
Zażalenie na powyższe postanowienie sporządziła D. G., działająca w imieniu małoletniego wnuka, domagając się jego uchylenia. Wskazała, że kłopoty zdrowotne uniemożliwiały jej złożenie skargi w terminie. Od sierpnia 2009 r. była pod ścisłą kontrolą lekarską ze względu na objawy stanu zapalnego. Od kwietnia 2009 r. przebywa na urlopie dla poratowania zdrowia, a ponadto jest osobą z orzeczoną niepełnosprawnością po operacji serca. Codzienna opieka nad niepełnosprawnym chorym wnukiem, jego leczenie, pomoc niewidomej córce, cierpiącej na padaczkę, wspieranie niewidomego zięcia w czynnościach wymagających użycia wzroku, powodują opóźnienia w załatwianiu spraw urzędowych. Do wniosku dołączyła stosowne dokumenty, m.in. zaświadczenie o stopniu niepełnosprawności, o udzielonym urlopie, jak również zaświadczenie lekarskie wskazujące na pozostawanie w okresie od 11 sierpnia do 19 października 2009 r. pod wzmożoną kontrolą lekarską. W tym zakresie pojawiły się objawy stanu zapalnego, co wymagało diagnostyki i leczenia. Jak wynika z zaświadczenia, ze względu na chorobę serca każda infekcja stanowi dla niej zagrożenie dla życia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 87 § 2 powołanej ustawy w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle tego przepisu, co wymaga zaakcentowania, przesłanką dla przywrócenia uchybionego terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Uprawdopodobnienie oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie do okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. W piśmiennictwie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności). I tak, udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego (sądu) o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie (sądzie) ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie.
Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego (sądu) mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (por. A. Wróbel w M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, str. 371).
W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające przywrócenie stronie uchybionego terminu. Przepisy bowiem obowiązującego prawa należy tak interpretować, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej, o czym stanowi art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.) – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2009 r., sygn. akt II OZ 819/09.
W złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażaleniu D. G. wskazała na szereg okoliczności, które uprawdopodabniają jej brak winy w dochowaniu terminu do złożenia skargi. Z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika fakt pozostawania pod wzmożoną opieką lekarską, z powodu pojawienia się objawów zapalnych, których zbagatelizowanie mogło spowodować zagrożenie dla życia. Objawy te miały miejsce w okresie, w którym należało wnieść skargę. Jednocześnie, nie można oczekiwać od strony, aby – w tej konkretnej, niezwykle trudnej sytuacji osobistej – wskazała na dokładną datę, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Konieczność opieki nad niepełnosprawnym wnukiem, w sytuacji, gdy zarówno córka, jak i zięć D. G. są osobami niewidomymi, uzasadniają przywrócenie terminu w niniejszej sprawie. Oczywisty jest bowiem fakt uprawdopodobnienia przez nią zaistnienia przyczyny usprawiedliwiającej uchybienie terminowi do wniesienia skargi, co, jak wskazano, wyżej, związane jest ze złagodzeniem rygorów dowodowych.
W tej sytuacji postanowienie Sądu I instancji należało uznać jako niezasadne i sprzeczne z art. 87 § 2 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.