Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Po 98/12, odrzucił skargę kasacyjną B. O. na uchwałę Rady Miasta P. z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie ustanowienia zwolnień i ulg w opłatach za przejazdy lokalnym transportem zbiorowym.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że postanowienie z dnia 9 maja 2012 r., doręczonym skarżącemu w dniu 14 maja 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę B. O. na uchwałę Rady Miasta P. z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie ustanowienia zwolnień i ulg w opłatach za przejazdy lokalnym transportem zbiorowym.
Z pisma, nadanego przez skarżącego w dniu 21 maja 2012 r. wynikało, że nie godzi się on z rozstrzygnięciem Sądu z dnia 9 maja 2012 r. i domaga się, aby Sąd raz jeszcze zajął się przedmiotową sprawą.
W ocenie Sądu I instancji, pismo to stanowiło własnoręcznie sporządzoną skargę kasacyjną. Została więc wniesiona bez dochowania należytej formy przewidzianej dla tego rodzaju środka odwoławczego, tj. niezgodnie z art. 175 § 1 - § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zatem podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł własnoręcznie sporządzone i podpisane zażalenie (nadane w dniu 26 czerwca 2012 r.). Ponadto, pismem z dnia 3 czerwca 2012 r. zwrócił się z wnioskiem o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego celem sporządzenia skargi kasacyjnej, który to wniosek ostatecznie został rozpatrzony pozytywnie i postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012 r. Sąd I instancji ustanowił adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. Ustanowiony z urzędu adwokat skarżącego złożył zażalenie na postanowienie z dnia 19 czerwca 2012 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tegoż zażalenia. Postanowieniem z dnia 17 października 2012 r. przywrócono termin do wniesienia zażalenia i nadano mu dalszy bieg.
W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 19 czerwca 2012 r. i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego z urzędu wskazując, że Sąd nie orzekł o istocie problemu bezpłatnych przejazdów dla byłych pracowników MPK, które winna gwarantować uchwała z dnia [...] marca 2010 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, chyba że wnoszona jest przez sędziego, prokuratora, notariusza, profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych, będących stroną, przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy wnosi ją prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez osobę pozbawioną zdolności postulacyjnej (art. 175 § 1 p.p.s.a.) jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. w związku z art. 176 p.p.s.a. i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. Jednakże strona z własnej inicjatywy może naprawić ten błąd w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, np. przez złożenie na skardze kasacyjnej podpisu przez jedną z osób wymienionych w art. 175 p.p.s.a., bądź przez złożenie nowej skargi kasacyjnej, z zachowaniem wymogów określonych w tym przepisie.
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie spełnia wymogu określonego w cytowanym art. 175 p.p.s.a., a mianowicie wymogu sporządzenia tego środka odwoławczego przez pełnomocnika profesjonalnego, należącego do grupy wskazanych w przepisie osób, pomimo tego, że skarżący został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej oraz o negatywnych skutkach niezastosowania się do tych pouczeń. Faktem jest, że skarżący w późniejszym terminie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, jednakże pierwotnie jego wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia z uwagi na to, że nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, do którego został prawidłowo wezwany.
Skarżący złożył taki formularz dopiero przy składaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, który wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zarzucając Sądowi I instancji, że nie rozpatrzył jej merytorycznie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślenia wymaga, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej kolejności Sąd bada, czy spełnione są warunki formalne wniesionego środka zaskarżenia. W sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej z naruszeniem art. 175 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny winien ją odrzucić bez wzywania do uzupełnienia braków (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2004 r., sygn. akt FSK 3/04). Skarga kasacyjna podlega zatem odrzuceniu jako niedopuszczalna z powodu sporządzenia jej przez osobę nieposiadającą wymaganych prawem kwalifikacji.
Ponadto wskazać należy, iż brak w postaci niezrealizowania przymusu adwokacko – radcowskiego przy sporządzeniu tego środka zaskarżenia stanowi jego nieusuwalną wadliwość (patrz w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 661). Jeżeli więc niespełnione zostały warunki formalne skargi kasacyjnej, Sąd pozbawiony jest możliwości dokonania merytorycznej oceny zarzutów w niej podniesionych. Tym samym zawarty w zażaleniu zarzut niedokonania przez Sąd I instancji oceny istoty problemu bezpłatnych przejazdów dla byłych pracowników MPK, które winna gwarantować zaskarżona uchwała, należało uznać za niezasadny.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności, mając na uwadze, że skarżący został prawidłowo pouczony o konieczności sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym należało podzielić wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.