Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 14 grudnia 2017 r., II SA/Bk 127/17 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...) w przedmiocie określenia opłaty dodatkowej za wydobyte z rażącym naruszeniem warunków koncesji kruszywo naturalne.
Wyrokiem z dnia (...) sierpnia 2017 r. oddalono skargę w przedmiotowej sprawie. W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący – P. L.wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że o wyroku dowiedział się z pisma skierowanego do niego ze Starostwa Powiatowego w B. P., odebranym przez niego w dniu 21 listopada 2017 r. Podniósł, że niezłożenie przez niego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku pozbawiło go możliwości poznania motywów rozstrzygnięcia i możliwości ewentualnego zaskarżenia tego orzeczenia. Wskazał, że nie posiadał informacji o dacie rozprawy i wydaniu wyroku. Informacja o oddaleniu skargi była dla niego zaskoczeniem. Podał, że cierpi na uzależnienie od alkoholu i związku z tym oraz z w związku z problemami w firmie i w rodzinie, w ostatnim okresie jego stan psychiczny się pogorszył. W ostatnich miesiącach był na leczeniu odwykowym od uzależnienia alkoholowego oraz leczył się psychiatrycznie. W zasadzie od czerwca 2017 r. cierpi na depresję i nie potrafi funkcjonować w rzeczywistości. Gdyby zdawał sobie sprawę z tego, że w sprawie zapadł wyrok na pewno wystąpiłby z wnioskiem o jego uzasadnienie.
Obecnie jest pod wzmożoną opieką psychiatrów, psychologów i terapeutów. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie z dnia 27 listopada 2017 r. wystawione przez specjalistę psychiatrę z którego wynika, że skarżący w okresie od 1 sierpnia do 27 listopada 2017 r. wykazywała cechy pogorszenia stanu psychicznego, co mogło wpłynąć na jego zdolność do oceny sytuacji i podejmowania decyzji. Do wniosku dołączono także wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku
W sprawie, nie budzi zastrzeżeń Sądu dopełnienie przez stronę wymogów formalnych wniosku, lecz okoliczność spełnienia merytorycznej przesłanki przywrócenia terminu, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Oceniając podnoszony przez skarżącego argumenty dotyczące jego stanu psychicznego, Sąd stwierdził że nie może on usprawiedliwiać uchybienia terminu. Istotne bowiem jest, że skarżący aktywnie działał w sprawie, składał pisma i wnioski - w tym osobiście sporządził i nadał skargę w której zwarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wypełnił i nadał wniosek o przyznanie prawa pomocy a następnie złożył sprzeciw. Forma i treść tych pism procesowych nie pozwala uznać skarżącego za osobę mającą trudności z oceną sytuacji i z podejmowaniem decyzji.
Sąd I instancji wskazał, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, co prawda nie uczestniczył w niej czynnie ale, mógł osobiście lub przy pomocy osób trzecich uzyskać informację o wyniku sprawy i co do dalszego postępowania w sekretariacie sądu. Sąd podkreślił też, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia nie jest skomplikowanym pismem, które wymagałoby znacznego nakładu sił. Stwierdzić należy, że gdyby nawet stan psychiczny skarżącego wyłączał jego funkcjonowanie w rzeczywistości, to nie była to przeszkoda takiego rodzaju aby przy dołożeniu należytej staranności o własne interesy nie mógł złożyć stosownego wniosku w terminie osobiście lub przy pomocy osób trzecich. Pogorszenie stanu psychicznego nie miało charakteru nagłego. Jak podaje skarżący trwał on od czerwca 2017 r. a więc przez okres prawie dwóch miesięcy przed datą wydania wyroku.
W ocenie Sądu, jest to okres w którym skarżący mógł zorganizować pomoc w prowadzeniu swych spraw. Tym bardziej, że jak podano powyżej treść pism skarżącego nie świadczy o tym, że jest on osobą nieporadną życiowo.
W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżący nie dochował należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw jakiej w danych okolicznościach można by od niego oczekiwać.
P. L. powyższe postanowienie uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 29 sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu zażalenia ponowił argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Podniósł również, że zdiagnozowana choroba psychiczna bez wątpienia może mu utrudniać lub wręcz uniemożliwiać prawidłowe i terminowe prowadzenie spraw. Nie można również wykluczyć, że w rozpatrywanym przypadku doszło do tego także za sprawą innych jego schorzeń. Wskazał ponadto, że Sąd nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia tych okoliczności, przyznał, że stosowanie analizowanego przepisu nie stwarza konieczności przeprowadzania postępowania dowodowego sensu stricto w tym zakresie, lecz zdaniem skarżącego nie zwalnia Sądu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem.
Zauważył przy tym, że nie miał wpływu na stan swojego zdrowia psychicznego, na chorobę depresyjną, osoba chora psychicznie nie potrafi pokierować swoim postępowaniem i ocenić sytuacji w sposób racjonalny, rzetelny, z odpowiednią dbałością zająć się swoimi interesami, czym uprawdopodobnił przesłankę braku winy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W myśl zaś art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo odnotował, że skarżący został właściwie poinformowany o rozprawie oraz, że w przypadku oddalenia skargi w celu uzyskania uzasadnienia wyroku niezbędne jest złożenie stosownego wniosku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Sąd pierwszej instancji pominął jednak podniesione przez skarżącego wyjaśnienia związane z uchybieniem terminu, wskazujące, że miało ono swoją podstawę w jego stanie zdrowia i zostało poparte stosownym zaświadczeniem lekarskim. Zauważyć w tym zakresie należy również, że z zaświadczenia wydanego przez lek. med specjalistę psychiatrę A. S. (k. 79 akt sprawy) wynika, że w "dniach 1.08.2017-27.11.2017 pacjent wykazywał cechy pogorszenia stanu zdrowia psychicznego, co mogło wpłynąć na jego zdolność do oceny sytuacji i podejmowania decyzji."
Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności podniesione w ww. zaświadczeniu uzasadniały przywrócenie terminu, świadczą bowiem o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2017 r. o sygn. akt II SA/Bk 127/17.
Uzasadnione jest relatywizowanie wymaganego poziomu staranności i braku winy w zależności od indywidualnych cech osoby i okoliczności sprawy (zob. postanowienia NSA z dnia: 7 czerwca 2017 r., I OZ 967/17; 24 października 2014 r., I OZ 921/14). W warunkach niniejszej sprawy zauważyć należy, że termin rozprawy wyznaczono na dzień 29 sierpnia 2017 r., a do doręczenia zawiadomienia o rozprawie wraz z pouczeniem doszło w dniu 28 czerwca 2017 r. Tymczasem skarżący w dniu rozprawy znajdował się pod opieką lekarza psychiatry (trwało ono od 1 sierpnia 2017 r. do 27 listopada 2017 r.), na co przedłożył stosowne zaświadczenie z dnia 27 listopada 2017 r. (k. 79 akt sądowych). W zaświadczeniu jasno stwierdzono, że stan zdrowia skarżącego od 1 sierpnia do 27 listopada 2017 r. mógł wpłynąć na jego zdolność do oceny sytuacji i podejmowania decyzji.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że chociaż skarżący otrzymał zawiadomienie o rozprawie wyjaśniające tryb i termin złożenia wniosku o uzasadnienie, a także konsekwencje niezłożenia wniosku w terminie, to znajdując się w wyżej opisanym stanie psychicznym nie był w stanie prawidłowo pokierować własnym postępowaniem oraz zrozumieć implikacji przedstawionych w pouczeniu. W tych warunkach faktycznych stwierdzić należy, że jakkolwiek skarżący uchybił terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, to bez własnej winy, jak wymaga tego art. 86 § 1 p.p.s.a., albowiem w oparciu o jednoznaczny i konkretny dokument uprawdopodobnione zostało przez niego stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a., że w relewantnym czasie nie był w stanie prawidłowo rozeznać i pokierować swoim postępowaniem.
Zatem brak złożenia w terminie wniosku o uzasadnienie wyroku nie był wynikiem niedbalstwa skarżącego, lecz obiektywnych i znacznych problemów zdrowotnych, których nie mógł w tym czasie zmienić, a które uniemożliwiają prawidłową percepcję. Stan psychiczny wnioskodawcy może czynić dokonane przez niego uchybienie terminowi niezawinionym w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Taka sytuacja, jak wskazano, wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zażalenie i przywrócił termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie – na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.