Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 stycznia 2019 r. (sygn. akt V SA/Wa 717/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odmówił Spółce A (dalej zwanej "Skarżącą") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tegoż Sądu z 6 listopada 2018 r. (sygn. akt V SA/Wa 717/18), którym oddalono skargę Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...] marca 2018 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie bez wymaganego zezwolenia gry losowej - loterii audioteksowej.
W uzasadnieniu WSA stwierdził, że 4 grudnia 2018 r. pełnomocnik Skarżącej nadał wniosek o sporządzenie uzasadnienia wydanego na rozprawie wyroku z 6 listopada 2018 r., wnosząc równocześnie o przywrócenie terminu do złożenia tegoż wniosku. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że do 30 listopada 2018 r. podejmował czynności procesowe w postępowaniu zawisłym przed Sądem Okręgowym w [...], które dotyczyło roszczeń następców prawnych przedwojennych właścicieli nieruchomości [...]. Dopiero w dniu ogłoszenia wyroku w tamtym postępowaniu (30 listopada 2018 r.) pełnomocnik Skarżącej ustalił, że nie złożono wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez WSA. Pełnomocnik podkreślił, że wprawdzie żadne z postępowań prowadzonych przez zawodowego pełnomocnika nie jest ważniejsze od pozostałych, jednak pojęcie winy w rozumieniu art. 87 § 2 ppsa powinno być odnoszone do realiów danego przypadku, a sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym w [...] miała szczególny wymiar, dotyczący również interesu publicznego.
Powołując się na okoliczności związane z postępowaniem przed Sądem Okręgowym, pełnomocnik Skarżącej stwierdził, że uchybienia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku WSA z 6 listopada 2018 r. nie można uznać za lekkomyślne lub rażące niedbalstwo, a przez to uchybienie terminu nie powinno być określane jako zawinione.
W ocenie WSA, brak złożenia w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 6 listopada 2018 r. można zakwalifikować jako rażące niedbalstwo pełnomocnika Skarżącej. Profesjonalny pełnomocnik, jakim jest adwokat, obowiązany jest bowiem prowadzić sprawy wszystkich swoich mocodawców z taką samą starannością, bez względu na ich rodzaj i stopień skomplikowania.
WSA zwrócił też uwagę, że pełnomocnik Skarżącej nie prowadzi kancelarii samodzielnie - ma bowiem dwie wspólniczki, które również są adwokatami i które - zgodnie z treścią pełnomocnictwa z 11 kwietnia 2018 r. - także są umocowane do reprezentowania Skarżącej w niniejszej sprawie. W ocenie WSA, pełnomocnik Skarżącej mógł zatem powierzyć sprawę Skarżącej którejś ze wspólniczek, czego jednak nie uczynił.
WSA dodał, że pełnomocnik Skarżącej wziął udział w rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r. i wiedział o oddaleniu skargi. Mógł zatem złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia zaraz po ogłoszeniu wyroku, tym bardziej, że sporządzenie takiego wniosku nie jest skomplikowaną czynnością procesową, a w biurze podawczym WSA udostępniony jest gotowy do wypełnienia formularz takiego wniosku.
Skarżąca (zastępowana przez adwokata) złożyła zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o doręczenie z uzasadnieniem na piśmie wyroku WSA z 6 listopada 2018 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 ppsa. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej przyznał, że wniosek o sporządzenie i doręczenie wyroku z 6 listopada 2018 r. mógł zostać złożony przez jego wspólniczki. Zaznaczył jednak, że świadczenie pomocy prawnej jest oparte na zaufaniu istniejącym pomiędzy klientem a adwokatem, zaś zaufanie to dotyczy osoby, a nie spółki, w której osoba ta wykonuje zawód i z tego względu działania w powierzonej sprawie podejmuje ten adwokat, do którego imiennie zwraca się klient o świadczenie pomocy prawnej. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, "brak winy", o którym mowa w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa, jest działaniem wynikającym także z okoliczności, na które prawnik miał co prawda wpływ, ale w realiach konkretnego przypadku mogły być one nadzwyczaj uciążliwe, trudne, wymagające szczególnego skupienia uwagi i sił w innym obszarze zadań zawodowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest bezzasadne.
Zgodnie z art. 85 ppsa czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 ppsa warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu WSA zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Zdaniem WSA, argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi przez pełnomocnika Skarżącej, na którym ciążył obowiązek dokonania czynności procesowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez WSA ocena wskazanych przez pełnomocnika Skarżącej okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - była prawidłowa.
Z art. 86 § 1 zdanie pierwsze ppsa wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.
W rozpatrywanym stanie faktycznym Skarżąca korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienia NSA: z 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10; z 28 lipca 2016 r. o sygn. akt II GZ 741/16 - treść tych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 6 listopada 2018 r. było zawinione przez pełnomocnika Skarżącej i że - w świetle argumentacji podniesionej we wniosku o przywrócenie terminu - zawinienie to można zakwalifikować jako rażące. WSA trafnie uznał, że pełnomocnik Skarżącej skupił swoją uwagę na innej sprawie, zaś nie dołożył wystarczającej staranności, aby dopilnować sprawy Skarżącej. Prawidłowa jest również ocena WSA, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest skomplikowaną czynnością procesową i że pełnomocnik Skarżącej mógł złożyć tenże wniosek bezpośrednio po rozprawie, na której został wydany wyrok, skoro w rozprawie tej uczestniczył, bądź mógł powierzyć wykonanie tej czynności swoim wspólniczkom.
Nie jest przekonująca argumentacja przedstawiona w zażaleniu, dotycząca zaufania istniejącego pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem, które odnosi się do pełnomocnika, a nie do spółki w ramach której pełnomocnik wykonuje zawód. Pełnomocnik Skarżącej pomija to, że w pełnomocnictwie z 11 kwietnia 2018 r. Skarżąca umocowała trzech adwokatów, jednoznacznie stwierdzając, że pełnomocnictwa udziela każdemu z tych adwokatów z osobna, do samodzielnego (jednoosobowego) reprezentowania jej przed sądami administracyjnymi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa.
PG