Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 165/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił H. M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału III z 25 lutego 2020 r. wezwano skarżącego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł oraz do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi oraz wskazanie numeru PESEL.
Przesyłkę zawierającą wezwanie do usunięcia wskazanych braków formalnych skargi oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczono skarżącemu 2 marca 2020 r.
Skarżący nie podpisał skargi. Nie nadesłał jej podpisanego egzemplarza. Nie wskazał numeru PESEL i nie uiścił wpisu sądowego od skargi.
Postanowieniem z 8 kwietnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę.
Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu 6 maja 2020 r.
Pismem z 11 maja 2020 r., nadanym 12 maja 2020 r., skarżący złożył zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, a także wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia jej braków formalnych uzasadniając, że brak odpowiedzi na wezwanie sądu spowodowany był rozwijającym się zagrożeniem związanym z COVID-19 i stanem niepewności, co mogło spotkać skarżącego na poczcie, wobec braku skutecznych metod walki z koronawirusem.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 29 czerwca 2020 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 400 zł oraz do podpisania skargi bądź nadesłania jej podpisanego egzemplarza, a także wskazanie nr PESEL skarżącego, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania.
Skarżący przesłał podpisany egzemplarz skargi, wskazał nr PESEL oraz uiścił wpis sądowy od skargi.
Postanowieniem z 29 września 2020 r., sygn. akt II GZ 272/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 8 kwietnia 2020 r. w zakresie odrzucenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie, w okresie do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu, nie wystąpiły okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu. Wezwania zostały doręczone skarżącemu w dniu 2 marca 2020 r. W związku z powyższym termin do ich uzupełnienia upłynął z dniem 9 marca 2020 r.
Sąd miał na uwadze, że stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od 14 marca 2020 r. (a od 20 marca 2020 r. stan epidemii) a przepis art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374), zgodnie z którym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, wszedł w życie dopiero 31 marca 2020 r. Przy czym ustawodawca nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy charakter retroaktywny.
W konsekwencji hipotezą art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy objęte mogą być wyłącznie terminy, które biegły w chwili jego wejścia w życie - skutek zawieszający bieg terminu oraz terminy, których bieg miał się dopiero rozpocząć - skutek wstrzymujący rozpoczęcie biegu terminu. Przepis z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy nie dotyczy zatem terminów, które upłynęły przed jego wejściem w życie (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OZ 502/20).
Ponadto WSA uznał, że ogólne twierdzenia dotyczące poczucia zagrożenia związanego z pandemią nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący. Podniósł, że brak odpowiedzi na wezwanie spowodowany był rozwijającym się zagrożeniem związanym z COVID-19 i stanem niepewności na poczcie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednocześnie w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Analizując powyższe przepisy, należy wskazać, że kluczowe znaczenie dla możliwości przywrócenia uchybionego terminu ma kwestia braku winy strony w niedochowaniu tego terminu. Z uwagi na powyższe należy wskazać, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu, w tym także lekkie niedbalstwo, powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15).
W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, termin do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi upłynął 9 marca 2020 r., zaś modyfikacje biegu, w tym rozpoczęcia biegu, terminów procesowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, zostały wprowadzone wraz z wejściem w życie - 31 marca 2020 r. – znowelizowanego art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID. Przepis ten nie miał zatem w sprawie zastosowania.
Jak wynika z treści uzasadnienia zarówno wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odmowie przywrócenia terminu, skarżący upatruje braku swojej winy w dochowaniu terminu do uzupełnienia braków skargi w rozwijającym się zagrożeniu związanym z COVID-19 i stanem niepewności na poczcie. Okoliczności te, zdaniem NSA, nie stanowią obiektywnych, niemożliwych do przezwyciężenia trudności przy dołożeniu najwyższej staranności w złożeniu uzupełnienia braków skargi.
Trzeba mieć na uwadze, że termin otwarty do uzupełnienia przez skarżącego braków formalnych i fiskalnych skargi był między 2 a 9 marca 2020 r. Stan zagrożenia epidemicznego został ogłoszony dopiero od 14 marca 2020 r. i nawet on nie spowodował całkowitego ustania prac poczty. Skarżący nie podnosi przy tym żadnych innych, konkretnych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na uznanie, że uzupełnienie przez niego braków skargi w terminie nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego wysiłku.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zatem ocenę Sądu I instancji, że ogólne twierdzenia dotyczące poczucia zagrożenia związanego z pandemią nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.