Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1168/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił [...] wstrzymania wykonania decyzji [...] z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie ze skargi ww. spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania w sprawie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że [...] wniosła skargę na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, którym odmówiono przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji [...] z dnia [...] maja 2016 r. nakładającej na skarżącą karę w kwocie 171.974,70 zł oraz stwierdzającej uchybienie terminu do złożenia tegoż odwołania. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji. W jego uzasadnieniu pod wątpliwość poddano prawidłowość nałożenia samej kary pieniężnej oraz powołując się na stratę w kwocie 239.191,22 zł za rok obrotowy 2015 stwierdzono, że konieczność zapłaty kary w kwocie 171.974,70 zł doprowadzi do "powstania w majątku spółki znacznej szkody, przekraczającej jej możliwości finansowe, a tym samym może prowadzić do wszczęcia postępowania likwidacyjnego Spółki". Do wniosku zostało załączone sprawozdanie finansowe skarżącej za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r., sporządzone dnia 31 marca 2016 r.
WSA wyjaśnił, że z uwagi na przedmiot wniosku o wstrzymanie, możliwe jest udzielenie ochrony tymczasowej zarówno w stosunku do zaskarżonego aktu, jak i aktu wydanego w granicach sprawy. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.), wstrzymanie wykonania dotyczy aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Oznacza to, że treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęta jest decyzja organu I instancji, którą na skarżącą nałożono karę pieniężną, a którą to decyzję uczyniła przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania.
Według Sądu I instancji skarżąca stwierdzając jedynie, że zapłacenie ww. kwoty pogorszy dodatkowo jej sytuację finansową, bez jednoczesnego przedstawienia, jaka ta sytuacja jest obecnie - na dzień zgłoszenia wniosku, pozbawiła możliwości zbadania, czy w rozpoznawanym przypadku ziściła się któraś z przesłanek warunkujących zastosowanie tymczasowej ochrony, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Postępowanie wpadkowe – z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest postępowaniem, w którym wyłącznie od skarżącej zależały losy wniosku, gdyż to na niej ciążył obowiązek wykazania, że w razie wykonania decyzji, mogłoby to ją narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub/i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd rozpoznając wniosek związany był zatem tym, co w nim zostało wykazane, podniesione oraz jakimi dokumentami zostało to potwierdzone.
Zdaniem Sądu I instancji w oparciu o uzasadnienie rozpoznawanego wniosku oraz przedstawione sprawozdanie finansowe, sporządzone w marcu 2016 r. za rok obrotowy 2015, bez przedstawienia obecnej sytuacji finansowej skarżącej i odniesienia się do konkretnych okoliczności i dowodów, nie jest wystarczające do zbadania czy w sprawie zaistniały, ziściły się przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając na uwadze wyjątkowość sytuacji, w których instytucja wstrzymania może zostać zastosowana, WSA stwierdził, że nie był w stanie ustalić czy i w jaki sposób wykonanie decyzji – zapłata kwoty 171.974,70 zł, wpłynie na kondycję ekonomiczno-gospodarczą skarżącej, a zatem, czy sytuacja ta, w związku z koniecznością jej uiszczenia, uprawdopodabnia powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Podsumowując WSA uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji nie poddawał się ocenie, gdyż skarżąca pozostała bierna w wykazaniu, że z zapłatą wskazanej powyżej kwoty może wiązać się niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
[...] złożyła zażalenie na postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji [...] z dnia [...] maja 2016 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 oraz art. 135 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że obciążenie spółki karą finansową w wysokości stanowiącej ponad 70% straty finansowej za rok poprzedzający rok wydania decyzji [...] z dnia [...] maja 2016 r., powoduje, iż spółka chcąc uiścić nałożoną karę – nawet licząc się z możliwością jej zwrotu w przyszłości – nie miałaby możliwości regulowania ciążących na niej wymagalnych zobowiązań pieniężnych, co w konsekwencji prowadziłoby do zaistnienia niewypłacalności spółki.
Ponadto wskazano, że spółka nie przedstawiła aktualnego sprawozdania finansowego za 2016 rok, gdyż w dacie składania wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, sprawozdanie to nie zostało jeszcze zatwierdzone przez właściwy organ spółki,
Wraz z zażaleniem spółka przedstawiła rachunek zysków i strat za 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części stanowi więc odstępstwo od generalnej reguły wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle powołanego przepisu, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia negatywnych następstw wykonania aktu lub czynności administracyjnej.
Tym samym wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby sądowi ocenić prawdopodobieństwo i rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z egzekucją zaskarżonego aktu lub czynności. W tym miejscu należy podkreślić, że użyte przez ustawodawcę pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" są pojęciami nieostrymi, tzn. takimi które nabierają treści w realiach konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. O znacznej szkodzie można mówić, jeżeli nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 271/09).
Wobec powyższego, strona zobowiązana jest we wniosku skonkretyzować rodzaj grożącej jej szkody na skutek wykonania aktu. W przeciwnym razie sąd badający wniosek nie będzie mógł dokonać analizy, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki zastosowania wobec niego tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej skarżąca uzasadniła w ten sposób, że zapłacenie kwoty 171.974,70 zł pogorszy dodatkowo jej sytuację finansową. W tym kontekście spółka powołując się na stratę w kwocie 239.191,22 zł za rok obrotowy 2015 stwierdziła, że konieczność zapłaty nałożonej kary, doprowadzi do powstania w majątku spółki znacznej szkody, przekraczającej jej możliwości finansowe, a tym samym może prowadzić do wszczęcia postępowania likwidacyjnego. Do wniosku zostało załączone sprawozdanie finansowe skarżącej za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r., sporządzone dnia 31 marca 2016 r.
W ocenie NSA skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę. Przedstawione bowiem przez spółkę informacje nie odzwierciedlają jej aktualnej sytuacji majątkowej. Sąd I instancji dysponując wyłącznie informacjami finansowymi za rok 2015 nie mógł zatem ocenić, czy wyegzekwowanie kary pieniężnej w ww. wysokości rodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącej lub trudnych do odwrócenia skutków.
Ponadto podkreślić należy, że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi wystarczającej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1325/16). Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej.
Poza tym, wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 279/17). Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Wobec powyższego ocena wniosku spółki dokonana przez WSA w Warszawie była prawidłowa.
Okoliczności tej nie zmienia również załączony do zażalenia rachunek zysków i strat za 2016 r., skoro został dołączony do akt sprawy na etapie wniesienia zażalenia do NSA. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w ramach przedmiotowego postępowania zażaleniowego ocenia zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia WSA, a wskazany powyżej dokument został dołączony do akt po wydaniu orzeczenia przez Sąd I instancji. W tym kontekście NSA zwraca jedynie uwagę, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 5