Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt. II SA/Sz 1320/15 – działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) - odrzucił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że [...] (dalej: skarżąca), reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpił ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2015 r.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie z dnia [...] listopada 2015 r., (k. 1 akt sądowych) wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu udzielonego radcy prawnemu do działania w imieniu strony skarżącej przed sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi.
Odrębnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie z dnia [...] listopada 2015 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Przesyłka sądowa zawierająca oba ww. wezwania została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] listopada 2015 r. (k. 15 akt sądowych).
Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi, polegającego na nadesłaniu pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu.
Uzasadniając odrzucenie skargi WSA w Szczecinie podniósł, że pismo stanowiące wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, pełnomocnik strony skarżącej odebrał w dniu [...] listopada 2015 r. Tym samym siedmiodniowy termin do zrealizowania ww. wezwań sądowych upłynął dnia [...] listopada 2015 r. (piątek), który to dzień nie był sobotą ani dniem wolnym od pracy. Skarżąca w zakreślonym terminie wykonała jedynie częściowo wezwania sądowe uiszczając wpis od skargi. Nie przedłożyła pełnomocnictwa (lub uwierzytelnionego odpisu) udzielonego radcy prawnemu do działania w jej imieniu przed sądem, niezbędnego do nadania skardze dalszego biegu. Powyższe czyniło skargę niedopuszczalną.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącej, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł także o "wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia co do zwrotu skarżącej wpisu od skargi w kwocie 368 zł oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1. art. 58 § 1 pkt. 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi na skutek nie uzupełnienia braku formalnego skargi dotyczącego złożonego pełnomocnictwa, pomimo braku wezwania strony do uzupełnienie tego braku;
- 2. art. 57 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. polegające na niewłaściwym ich zastosowaniu przez przyjęcie, że w sprawie powstał obowiązek przedłożenia wraz ze skargą pełnomocnictwa, pomimo faktu wcześniejszego złożenia pełnomocnictwa do akt sprawy administracyjnej,
- 3. art. 58 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi wobec nie usunięcia w terminie jej braku formalnego dotyczącego złożonego pełnomocnictwa, mimo, iż w rzeczywistości skarga ta nie była obarczona brakami formalnymi, a pozostałe braki formalne (opłata od wpisu) zostały uzupełnione w terminie, co umożliwiało nadanie sprawie dalszego biegu,
- 4. art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przekazanie Sądowi I instancji przez organ administracji publicznej pełnomocnictwa wraz z aktami sprawy uzasadnia wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego podczas, gdy stosowne pełnomocnictwo znajduje się już w aktach sprawy.
W uzasadnieniu autor zażalenia podniósł, że brak formalny skargi w rzeczywistości nie istniał, bowiem pełnomocnictwo do występowania przed sądem administracyjnym znajdowało się w aktach postępowania administracyjnego, na które pełnomocnik się powołał.
W ocenie skarżącego obowiązek złożenia pełnomocnictwa do występowania przed sądami administracyjnymi przy wnoszeniu skargi nie powstaje, gdy pełnomocnictwo to zostało już złożone w postępowaniu administracyjnym, co miało miejsce w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że pełnomocnik skarżącej -radca prawny [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Szczecinie - nie załączając do niej stosownego pełnomocnictwa.
Pełnomocnik skarżącej opiera swoje zażalenie na dwóch kwestiach. Po pierwsze wskazuje, że nie otrzymał wezwania Sądu I instancji do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci złożenia dokumentu pełnomocnictwa. Po drugie, że obowiązek złożenia pełnomocnictwa do występowania przed sądami administracyjnymi przy wnoszeniu skargi nie powstaje, gdyż pełnomocnictwo to zostało już złożone w postępowaniu administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z akt sprawy wynika, iż zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie z [...] listopada 2015 r., (k. 1 akt sądowych) wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony przed sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Zarządzenie to wykonano w dniu [...] listopada 2015 r., (k. 12 akt sądowych) poprzez wysłanie do pełnomocnika skarżącej stosownego wezwania. Przesyłka ta została odebrana przez pełnomocnika skarżącej w dniu [...] listopada 2015 r., (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 15 akt sądowych). Tym samym twierdzenie pełnomocnika skarżącej, że nie otrzymał wezwania w przedmiocie uzupełnienia braków foremnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa jest nieuprawnione.
Pełnomocnik skarżącej wskazuje również, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się stosowne pełnomocnictwo stąd odrzucenie skargi było nieuprawnione.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z twierdzeniami skarżącej nie można się zgodzić.
Jak wynika z treści art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.
Zdaniem Sądu I instancji okoliczność, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi wraz ze skargą nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. i nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku doręczenia na wezwanie sądu pełnomocnictwa. Ten ostatni przepis stanowi (po jego nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2015.658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r.), że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przepis ten nie tylko usprawni postępowanie przed sądem administracyjnym (przez umożliwienie wniesienia wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa), ale także powinien wyeliminować rozbieżności występujące w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczące omawianego zagadnienia. Godzi się zauważyć, że skarga została wywiedziona w dniu [...] października 2015 r., czyli w czasie obowiązywania nowej treści art. 46 § 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do twierdzenia, iż pełnomocnictwo znajdowało się w aktach administracyjnych sprawy trzeba stwierdzić, że nie ma ono znaczenia dla sprawy. Treść przepisów art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony, organu lub przedstawiciela ustawowego ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Zatem obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z "pierwszą czynnością procesową". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można utożsamiać wskazanej w art. 37 § 1 p.p.s.a. pierwszej czynności procesowej z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej Wspomniana w art. 37 § 1 p.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 p.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że oba te przepisy odnoszą się do postępowania przed sądami administracyjnymi i oba dotyczą akt sądowych danej sprawy (tak NSA w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2015 r., II FSK 3627/14).
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 12a § 1 p.p.s.a. dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta mogą być tworzone i przetwarzane także z wykorzystaniem technik informatycznych. Artykuł 1 p.p.s.a. zawiera definicję legalną sprawy sądowoadministracyjnej. Jest to sprawa z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz każda inna sprawa, do której stosuje się przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie odrębnych ustaw. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie sposobu postępowania z aktami spraw sądowoadministracyjnych w wojewódzkich sądach administracyjnych i Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 2011 r. Nr 89, poz. 505) - tworzenie akt sprawy następuje na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału. Dokumentację w aktach sprawy gromadzi się w porządku chronologicznym (ust. 2).
Przyjąć należy więc, że akta sprawy to dokumenty zgromadzone w toku postępowania przed określonym organem, z tym że dla każdej sprawy zakłada się osobne akta. Zatem używane w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcie "akta sprawy" musi być każdorazowo interpretowane w kontekście, w jakim zostało użyte, co z kolei pozwala ocenić, o akta jakiej sprawy w danym przypadku chodzi, tj. sprawy sądowoadministracyjnej czy sprawy administracyjnej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści art. 37 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 46 § 3 p.p.s.a. należy więc wyprowadzić wniosek, że przy pierwszej czynności sądowej pełnomocnik ma obowiązek złożyć pełnomocnictwo, do akt sprawy sądowoadministracyjenej jako sprawy nowej i odrębnej od sprawy administracyjnej, której rozstrzygnięcie jest przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym.
Wypada także dodać, że obowiązku złożenia pełnomocnictwa ustawa nie wiąże z ustaleniem, czy znajduje się ono w aktach sprawy, ale z dokonaniem pierwszej czynności procesowej; akta sprawy to określony, indywidualny dla każdej sprawy, zbór dokumentów, do którego złożone pełnomocnictwo należy włączyć.
Tym samy Sąd podziela dominującą w orzecznictwie wykładnię art. 37 § 1 p.p.s.a., w myśl, której nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, że stosowny dokument został już dołączony do akt administracyjnych sprawy (por. np. wyroki z dnia: 21 kwietnia 2005 r., FSK 1551/04; 7 października 2005 r., FSK 2137/04; 4 stycznia 2006 r., I FSK 334/05; 26 maja 2006 r., II FSK 322/05; post. z dnia: 15 czerwca 2007 r., II FSK 707/06; 22 sierpnia 2008 r., II FSK 829/07; 23 września 2008 r., I FSK 347/08; 13 lutego 2009 r., II FSK 1692/07; 26 maja 2009 r., II FSK 413/09; 27 listopada 2009 r., II FSK 430/09, z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3487/13, z 11 lutego 2014 r., sygn.. akt II FSK 3769/13, 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1175/14).
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.
Na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).