Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił T. H. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Z. z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.
I
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze na opisaną wyżej decyzję Dyrektora [...] OR ARiMR utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą T. H. (dalej: skarżący) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolno-środowiskowego w wysokości 510 529,08 zł, strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody.
Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że objęta zaskarżoną decyzją kwota, która może być dochodzona – jest kwotą wielką. Wykonanie decyzji może, zdaniem skarżącego, spowodować nie tylko szkodę, ale również doprowadzić do stanu, który byłby nieodwracalny z uwagi na zajęcie określonych składników majątkowych strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinien być szczegółowo uzasadniony. Konieczna jest też spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nieodzowne jest w jej ramach wykazanie jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W ocenie Sądu, rozpoznawany wniosek powyższych wymogów nie spełnia. Jego uzasadnienie sprowadza się wyłącznie do stwierdzenia, iż za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia powstanie uszczerbku w majątku skarżącego.
Wykazanie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno natomiast polegać na uprawdopodobnieniu, że w konkretnej sytuacji wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, spowoduje szkodę inną niż tylko pomniejszenie majątku strony lub wywoła skutki niemożliwe do odwrócenia przez zwrot tej kwoty, w sytuacji gdyby w wyniku kontroli sądowej okazało się, iż decyzja o jej nałożeniu była wadliwa.
Z tych przyczyn WSA uznał, że wniosek skarżącego jako pozbawiony jakiegokolwiek uzasadnienia nie mógł być uwzględniony.
II
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
- a) naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na stwierdzeniu braków formalnych w postaci braku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i jednocześnie zaniechaniu wezwania strony do uzupełnienia tego braku, co miało istotny wpływ na treść zapadłego postanowienia.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że Sąd nie zastosował przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a., czym uniemożliwił stronie skorzystanie z prawa do uzupełnienia braków formalnych i wskazania bardziej precyzyjnego uzasadnienia w tym zakresie. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na treść postanowienia, bowiem strona mogłaby uzupełnić wniosek we wskazanym zakresie, czego skutkiem byłoby jego rozpoznanie w zupełnie innym stanie faktycznym.
Mając na względzie treść art. 64 § 4 p.p.s.a., skarżący wskazał, że prowadzi inną działalność gospodarczą, gdzie zatrudnia 8 osób, których miesięczny fundusz wynagrodzeń wynosi 32 000 zł. Ewentualne zajęcie środków finansowych może spowodować, że skarżący naruszy podstawowe prawa pracownicze, w szczególności prawo do wynagrodzenia płatnego w terminie ustawowym. Ponadto stwierdził, że w umowie dzierżawy stacji benzynowej, zawartej z [...] S.A., są zapisane ogromne kary za zaniedbania w zakresie poziomu sprzedaży, obsługi itp. – umowa jest objęta tajemnicą handlową i nie może być przedstawiona.
Skarżący wskazał również, że ewentualna egzekucja może wpłynąć na wykonywanie przez niego zobowiązań w zakresie podjętego programu rolnośrodowiskowego, co może spowodować przerwanie zobowiązania, co będzie skutkować koniecznością zwrotu środków już uzyskanych. Skarżący podkreślił, że nie posiada oszczędności, które by pozwoliły w sposób bezszkodowy dla jego interesów na wykonanie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi Dyrektor [...] OR ARiMR wniósł o oddalenie zażalenia oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskowego charakteru tej instytucji wynika, że to na wnoszącym o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa obowiązek wykazania przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Powinien on uprawdopodobnić, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje ziszczenie się przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zadaniem sądu jest zaś jedynie ocena okoliczności przedstawionych przez stronę. Niedopełnienia obowiązku prawidłowego i pełnego uzasadnienia wniosku nie można uznać za brak formalny wniosku, a niewskazanie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej uzasadnia oddalenie wniosku (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 207).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wniosek skarżącego o udzielenie ochrony tymczasowej nie zawierał uzasadnienia, które uprawdopodobniałoby wystąpienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W skardze do WSA strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednak w żaden sposób nie wykazała, że jej wykonanie może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie podjął nawet próby uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, że "kwota, która może być dochodzona – jest kwotą wielką", a "wykonanie decyzji może spowodować nie tylko szkodę, ale również doprowadzić do stanu, który byłby nieodwracalny z uwagi na zajęcie określonych składników majątkowych skarżącego".
W konsekwencji należy stwierdzić, że w tym stanie sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skoro skarżący nie wykazał żadnych okoliczności na jego uzasadnienie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższej oceny nie zmienia również argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu zażalenia. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem zaistnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że zatrudnia 8 pracowników i stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby negatywnie wpłynąć na terminowość wypłat dla zatrudnionych przez skarżącego osób i stać się przyczyną naruszenia podstawowych praw pracowniczych, w szczególności prawa do wynagrodzenia płatnego w terminie, co z kolei uzasadniałoby rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika z winy pracodawcy. Lakoniczne wskazanie na powyższe okoliczności na pewno nie realizuje obowiązku uprawdopodobnienia spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., skarżący bowiem nie wyjaśnił, jakiego rodzaju to jest działalność, jakie generuje ona zyski itd.
W istocie skarżący nie uzupełnił wiedzy Sądu na temat swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Skutku takiego nie może odnieść twierdzenie skarżącego o zobowiązaniach istniejących w związku z umową dzierżawy stacji benzynowej, bo fakt prowadzenia takiej działalności – jak wynika z doświadczenia życiowego – świadczy o możliwości osiągania dochodów, o których skarżący również się nie wypowiedział. Strona podniosła również, że ewentualna egzekucja może sprowadzić niebezpieczeństwo konieczności zwrotu już uzyskanych środków z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że spełnienie świadczenia pieniężnego ma – co do zasady – charakter odwracalny poprzez jego zwrot. Samo zagrożenie spełnienia świadczenia nie stanowi zaś przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Tymczasem skarżący nie uprawdopodobnił, że w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji mogą wystąpić takie okoliczności, które mogą spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 49 § 1 p.p.s.a. Należy podkreślić, że obowiązek wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji obciąża wnioskodawcę, a wszelkie braki w tym zakresie nie podlegają uzupełnieniu w trybie powyższego przepisu.
Reasumując, okoliczności powołane w zażaleniu nie podważają legalności zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania decyzji na stan majątkowy skarżącego, gdyż w złożonym wniosku strona nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa – w kontekście powołanego przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia, przepisu art. 61 § 4 p.p.s.a. – że postanowienie w sprawie wstrzymania wykonalności aktu lub czynności sąd administracyjny może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Oznacza to, że strona domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia powinna wykazać taką zmianę, która czyni jej wniosek zasadnym. Skarżący w uzasadnieniu zażalenia w istocie uzupełnił argumentację wniosku, ale nie wykazał, że są to nowe okoliczności, które wcześniej nie zachodziły. Innymi słowy, dopiero w uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł fakty mogące być dla Sądu podstawą do oceny zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Jednak nie można uznać, iż zakwestionował prawidłowość zaskarżonego postanowienia.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy Rozdziału 1 Działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, Rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.