Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. odmówił S. K. sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 2 sierpnia 2007 r., oddalającego skargę S. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z dnia [...] marca 2007 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
W uzasadnieniu Sąd podał, że zgodnie z protokołem rozprawy z dnia 2 sierpnia 2007 r. strona została prawidłowo zawiadomiona o jej terminie, lecz nie stawiła się. W dniu rozprawy przewodniczący ogłosił wyrok poprzez odczytanie sentencji, a sędzia sprawozdawca podała ustnie zasadnicze powody rozstrzygnięcia. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, liczony od dnia ogłoszenia orzeczenia, upłynął zatem w dniu 9 sierpnia 2007 r. Strona złożyła wniosek w dniu 18 września 2007 r., a zatem z uchybieniem terminu, co skutkowało odmową sporządzenia uzasadnienia.
W zażaleniu S. K. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku. Strona wniosła również o przyznanie kosztów pomocy prawnej według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku nie nastąpiło z jej winy. Niestawiennictwo na rozprawie wynikało z błędnego przekonania, że rozprawa nie dotyczy sprawy, którą skarżąca jest szczególnie zainteresowana. Przekonanie to było wynikiem przyjęcia, że według kolejności wpływu do WSA najpierw zostanie rozpoznana inna wniesiona przez nią sprawa, a także podobieństwo w zakresie charakteru i numeracji zaskarżonych przez nią decyzji. Skarżąca podkreśliła również, że działała przed Sądem osobiście, bez pomocy adwokata, co usprawiedliwia brak wiedzy w zakresie podejmowania przez nią poszczególnych czynności procesowych.
Postanowieniem z dnia 7 lutego 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 21 grudnia 2007 r. w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku odrzucił jako złożony po terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. zasadnie odmówił S. K. sporządzenia uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 2 sierpnia 2007 r.
Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Ogłoszenie wyroku w niniejszej sprawie miało miejsce na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2007 r., natomiast skarżąca złożyła wniosek o uzasadnienie wyroku w dniu 18 września 2007 r., a zatem z przekroczeniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. W rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania wyjątek wskazany w art. 141 § 2 p.p.s.a., kiedy to stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia.
Sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się więc stronom nieobecnym na rozprawie, z wyjątkiem strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która była nieobecna na rozprawie z powodu pozbawienia wolności. W pozostałych przypadkach wyroków oddalających skargę doręczenia sentencji wraz z uzasadnieniem dokonuje się na wniosek strony, złożony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Nieobecność stron - zgodnie z art. 139 § 2 zd. 2 p.p.s.a. - nie wstrzymuje ogłoszenia wyroku. W związku z tym mimo nieobecności skarżącej na rozprawie, termin do złożenia przez nią wniosku o sporządzenie uzasadnienia należało liczyć od dnia tego ogłoszenia.
W zażaleniu skarżąca podniosła, że działała przed Sądem bez pomocy adwokata, tłumacząc w ten sposób brak złożenia wniosku w terminie. Wskazała również na podobny charakter spraw i numerację decyzji, co utrudniło jej dochowanie należytej staranności w postępowaniu. Odnosząc się do tej kwestii należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Strona powinna być prawidłowo zawiadomiona o rozprawie, aby móc w niej uczestniczyć, a także o skutkach niestawiennictwa oraz terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji dopełnił wskazanych obowiązków względem strony skarżącej. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru doręczenia stronie w dniu 5 lipca 2007 r. zawiadomienia o rozprawie wraz z pismem "zawiadomienie o rozprawie", w którym Sąd prawidłowo pouczył skarżącą m. in. o skutkach niestawiennictwa, a także możliwości i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
Sąd wyraźnie wskazał jakiej sprawy dotyczy zawiadomienie, podając datę i numer zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji nie można zarzucić Sądowi niedopełnienia obowiązku właściwego poinformowania strony o rozprawie i związanych z nią skutkach procesowych.
Na tle przepisu art. 85 p.p.s.a. nie budzi wątpliwości, że czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W przepisach art. 86 i następnych p.p.s.a. ustawodawca przewidział jednak możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Skarżąca korzystając z tej możliwości złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 lutego 2008 r. odrzucił.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.