Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. pozostawił bez rozpoznania wniosek R. P. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawach z jego skarg dotyczących kontroli działalności Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P..
Sąd I instancji wskazał, że wywiedziony przez skarżącego wniosek o przyznanie mu prawa pomocy nie mógł otrzymać prawidłowego biegu z uwagi na braki formalne – nieokreślenie przedmiotu zaskarżenia. W wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych zobowiązano wnioskodawcę do ich usunięcia pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania pouczając go jednocześnie o sposobie dokonania tej czynności procesowej. W odpowiedzi skarżący wskazał, że wniosek dotyczy wszystkich decyzji Dyrektora ARiMR w P. za okres od 2004 do 2015 r.
Sąd I instancji przywołując treść przepisów art. 252 § 2 i art. 256 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wskazał, że postępowanie sądowe, w tym postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem sformalizowanym, uzależniającym możliwość rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy od sporządzenia tego wniosku we wskazanej przepisami formie. Stwierdził, w stanie faktycznym sprawy, że wniosek skarżącego nie spełniał tych wymogów. Pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, wskazując w rubrykach od 3.1 do 3.6 formularza PPF, że wniosek odnosi się do decyzji organu wydanych w latach 2004 – 2015, skarżący nie usunął jego wad.
R. P. w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji wniósł o jego uchylenie w całości uznając je za niezgodne z stanem faktycznym i prawnym; zwolnienie od opłat i kosztów sądowych w całości z uwagi na pogorszenie się jego sytuacji – bezdomność, choroba, brak środków do życia i leczenia. Wniósł ponadto o wyłącznie Sędziego, ponieważ zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W art. 252 § 2 określono natomiast, że wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy określony został, stosowanie do art. 256 p.p.s.a., w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1257), a uprzednio w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r., Nr 227, poz. 2245).
Oba wzory formularzy, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, w rubrykach od 3.1 do 3.6 nakładają na wnioskodawcę ubiegającego się o przyznanie mu prawa pomocy obowiązek wskazania zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności przez określenie rodzaju przedmiotu zaskarżenia, daty jego wydania, numeru, nazwy organu, przedmiotu wniosku oraz wartości przedmiotu zaskarżenia.
Mając na uwadze wskazane wymagania, jakie powinien zawierać, złożony na formularzu wniosek oraz treść wniosku skarżącego za trafne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, iż posiadała on wady uniemożliwiające nadanie mu merytorycznego biegu.
Pierwotnie złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie mu prawa pomocy nie zawierał jakichkolwiek danych wskazujących, jakiego rodzaju akt lub czynności jest przedmiotem zaskarżenia w sprawie, daty jego wydania, numeru, nazwy organu, czego dotyczy oraz wartości przedmiotu zaskarżenia. Wady te nie zostały usunięte przez wnioskodawcę pomimo wezwania go do uzupełnienia braków formalnych wniosku, przy czym wezwanie określało konkretnie, o jakie braki wniosku (formularza) chodzi. Wskazanie przez skarżącego, że sprawa dotyczy decyzji Dyrektora ARiMR w P. od 2004 r. do 2015 r., bez wskazania daty wydania i numeru rozstrzygnięcia, nie mogło zostać potraktowane jako uzupełnienie braku formalnego umożliwiającego nadanie wnioskowi dalszego biegu zmierzającego do jego merytorycznego rozpoznania.
Zauważyć należy, na co także zasadnie wskazał Sąd I instancji, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują udzielenia prawa pomocy indywidualnemu podmiotowi w odniesieniu do wszystkich spraw toczących się z jego udziałem lub spraw, które nie zostały jeszcze wszczęte. Możliwość przyznania prawa pomocy stronie dotyczy, bowiem konkretnej sprawy (postępowania sądowoadministracyjnego), której przedmiotem kontroli jest ściśle wskazany, jednostkowy, akt lub czynność organu administracji publicznej.
Odnosząc się do sformułowanego w zażaleniu wniosku o wyłączenie Sędziego stwierdzić należy, że nie podlega on rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie, bowiem z art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga zaś sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy – art. 22 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.