Uzasadnienie
Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po zapoznaniu się z zarzutami skargi wniesionej przez E. O. uchyliło zaskarżoną decyzję własną z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...], uchylającą do ponownego rozpatrzenia decyzję Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z [...] grudnia 2016 r. zezwalającą E. O. na wykonywanie przewozów regularnych osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej: [...], z ważnością do [...] grudnia 2017 r. oraz umorzyło postępowanie odwoławcze. W pouczeniu zawarto informację o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w terminie 30 dni od daty otrzymania ww. rozstrzygnięcia – za pośrednictwem organu II instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone M. K. [...] maja 2017 r.
W dniu [...] maja 2017 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo M. K. z [...] maja 2017 r., skierowane do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości i Pana J. K., przy którym nie przedstawiono żadnego załącznika, w szczególności skargi na ww. decyzję z [...] kwietnia 2017r. (k. 62 akt adm.).
W dniu [...] czerwca 2017 r. M. K. "w związku z zaginięciem jego skargi" złożył osobiście w siedzibie organu odwoławczego skargę na ww. rozstrzygnięcie, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W załączeniu strona przedstawiła potwierdzenie nadania [...] maja 2017 r. przesyłki do Kolegium (k. 2-30 akt sądowych).
W piśmie z [...] lipca 2017 r. strona poinformowała sąd, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego zawartym w odpowiedzi na skargę, ww. przesyłka z [...] maja 2017 r. zawierała wniesioną w ustawowym terminie skargę. W tym zakresie M. K. skierował do Prokuratury Rejonowej [...] zawiadomienie o popełnieniu przez urzędnika przyjmującego przedmiotową korespondencję przestępstwa, polegającego na poświadczeniu nieprawdy. Niezależnie od powyższego, nawet przyjąwszy brak załączenia skargi do ww. przesyłki, to zdaniem strony organ odwoławczy winien był wezwać ją do wyjaśnień, co to za pismo i jaki jest jego cel.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 17 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 375/17 odrzucił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 53 § 1 w z zw. z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.); dalej: p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie – za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W przypadku wniesienia skargi po upływie tego terminu sąd odrzuca skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z akt administracyjnych (k.
40) przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję organu II instancji wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu, została doręczona M. K. [...] maja 2017 r. Z tego też względu – mając na uwadze dyspozycję art. 53 § 1 p.p.s.a. – sąd stwierdził, że termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie upłynął stronie [...] czerwca 2017 r. Tymczasem M. K. złożył skargę w siedzibie organu odwoławczego (osobiście) dopiero [...] czerwca 2017 r. (k. 2 akt sądowych) – a zatem z ponad 2 – tygodniowym uchybieniem ustawowego terminu, jaki na tę czynność przewiduje art. 53 § 1 p.p.s.a. Sąd nadmienił, że przedstawione przez stronę potwierdzenie nadania do Kolegium [...] maja 2017 r. przesyłki dotyczy pisma, skierowanego do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości i Pana J. K. (k. 47-62 akt administracyjnych), do którego nie załączono jakiejkolwiek skargi. W tym zakresie, wbrew zastrzeżeniom skarżącego, nie było podstaw do zanegowania wiarygodności wyjaśnień organu odwoławczego co do braku przesłania [...] maja 2017 r. skargi na decyzję z [...] kwietnia 2017 r. Ponadto, wobec wyraźnego wskazania adresatów ww. pisma (złożonego "w związku z pismem z [...] marca 2017 r. senatora [...] skierowanego do Ministra Infrastruktury i Budownictwa") – wśród których, pomimo pouczenia zawartego w decyzji z [...] kwietnia 2017 r. nie wymieniono sądu – nie sposób podzielić argumentacji skarżącego, że organ odwoławczy winien był wezwać stronę do wyjaśnień, dot. tego pisma.
Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Postanowieniu sądu zarzucił naruszenie:
- - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez sąd w uzasadnieniu faktów, w tym, że skarżący nadał [...] maja 2017 r. listem poleconym skargę na decyzję w sprawie, gdyż skarga złożona [...] czerwca 2017 r. jest tylko powieleniem uprzednio złożonej w terminie skargi;
- - art. 133 § 1 p.p.s.a. z powodu wydania postanowienia na podstawie niekompletnych akt sprawy – w braku skargi datowanej na [...] maja 2017 r. Sąd powinien był orzekać na podstawie odpisu skargi z [...] czerwca 2017 r.;
- - art. 86 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi;
- - art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez nie wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma adresowanego do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości i p. J. K. i nie zakwalifikowanie go jako skargi.
Wniósł o dopuszczenie dowodów z 2 plików znajdujących się na załączonej płycie CD, na okoliczność, że skarga była ostatni raz drukowana z tego pliku [...] maja 2017 r., a ponadto o zmianę postanowienia przez uchylenie w całości, ewentualnie uchylenie postanowienia w całości, ewentualnie uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu wskazał szereg twierdzeń na poparcie swojego stanowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że decyzja organu została skarżącemu doręczona [...] maja 2017 r. Termin na wniesienie skargi do sądu od tej decyzji upłynął więc [...] czerwca 2017 r. W tym czasie skarżący nie złożył skargi, przesłał natomiast [...] maja 2017 r. do organu pismo skierowane do, jak wynika z jego treści, Prezesa Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości i p. J. K., w którym zwrócił się do wymienionych podmiotów z prośbą o interwencję w jego sprawie i m.in. skontrolowanie działań wskazanego senatora wywodzącego się z partii politycznej, której prezesem jest osoba wymieniona jako jeden z adresatów tego pisma.
Następnie [...] czerwca 2017 r. skarżący osobiście złożył w siedzibie SKO w K. pismo mające stanowić skargę na decyzję organu oraz pismo przewodnie do niej, w którym zarzucał organowi, że zagubił jego skargę wniesioną we właściwym terminie. Skarga została przekazana do sądu. Z uwagi na to, że skargę przesłano do organu [...] czerwca 2017 r. sąd zasadnie odrzucił ją jako spóźnioną.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazać trzeba, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zmierza w istocie do kwestionowania ustaleń faktycznych sądu, będących podstawą wydanego orzeczenia, a nie do kwestionowania wad uzasadnienia. Jak szeroko wskazuje się w orzecznictwie sądowym, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i z jakich powodów (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09 oraz wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle znaczące, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji zarzucać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r., II GSK 1096/13).
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie spełnia wymogi stawiane mu w tym przepisie, a ponadto sąd drobiazgowo przytoczył okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, stąd zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez nie wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma adresowanego do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości i p. J. K. i nie zakwalifikowanie go jako skargi wskazać trzeba, że również on nie zasługuje na uwzględnienie. Jak zauważono wyżej, pismo z [...] maja 2017 r. było skierowane do wymienionych w nim podmiotów i zawierało prośbę o ich interwencję w sprawie skarżącego. Organ mógł je więc potraktować jako pismo złożone do jego wiadomości, wyrażające niezadowolenie z prowadzonego postępowania, nie zaś jako skargę. Nic nie wskazywało, aby pismo to miałoby stanowić skargę, zwłaszcza jego treść. W decyzji organu, w pouczeniu, zostało wyraźnie wskazane w jakim terminie i w jaki sposób (do WSA w Kielcach za pośrednictwem organu) strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może złożyć skargę. Pismo wniesione [...] maja 2017 r. w żaden sposób nie odnosiło się do tej okoliczności.
Ponadto, argumentacja zażalenia jest w tym miejscu niespójna. Skoro skarżący twierdzi, że złożył skargę w terminie, a pismo adresowane do ww. podmiotów skargą nie było, to nie było podstaw do wezwania strony do uzupełnienia i poprawienia pisma. Tym bardziej niezrozumiałe jest wystosowywanie takiego zarzutu pod adresem sądu, który otrzymał skargę (wniesioną po terminie) i ją rozpoznał odrzucając ją. Ani organ, ani tym bardziej sąd, do którego odnosi się ten zarzut zażalenia, nie mieli podstaw do przypuszczenia, że wnoszone pismo ma stanowić skargę, do poprawienia czy uzupełnienia której mogłaby być wezwana strona.
Sąd nie ma obowiązku "ratowania" sytuacji procesowej stron postępowania. Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu, który mógłby wskazywać na prawdziwość jego twierdzeń dotyczących uprzedniego złożenia skargi w terminie i rozpoznania przez sąd skargi (a w konsekwencji jej odrzucenia) na podstawie odpisu skargi. W szczególności skarżący nie dołączył potwierdzenia nadania przesyłki ze skargą. Niczym nie poparte twierdzenia o złożeniu skargi w terminie nie mogą zostać uwzględnione, gdyż prowadzi to do sytuacji, w której sąd przychylać się będzie musiał do jakichkolwiek okoliczności podnoszonych przez strony, bez względu na to, czy odnoszą się one do zdarzeń mających miejsce czy też nie – co z kolei otwiera szerokie pole do nadużyć. Ponadto, uzupełnieniu podlegają braki nadające się do uzupełnienia, a wniesienie skargi z uchybieniem terminu jest brakiem, który nie może być skorygowany w tym trybie.
Podobnie na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 86 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący stawiając kolejne zarzuty ponownie sam przeczy swoim twierdzeniom – raz bowiem żąda potraktowania jego pisma jako skargi wniesionej w terminie, innym razem zaś przywrócenia terminu do wniesienia skargi, potwierdzając tym samym jej złożenie po terminie. Potwierdzają to dodatkowo dwie okoliczności związane z instytucją przywrócenia terminu – do jej zastosowania należy bowiem powziąć wiadomość (a więc i uznać), że skarga została złożona z uchybieniem terminu, a ponadto wykazać brak winy w uchybieniu terminu. Złożenie takiego wniosku oznaczać może w istocie przyznanie, że skargę złożono po terminie.
Ponadto, z akt sprawy wynika, że ani do sądu, ani do organu nie wpłynął jakikolwiek wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd nie mógł zatem go rozpoznać. Zarzut ten jest więc całkowicie chybiony.
Nie można uznać za zasadny także zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. z powodu wydania postanowienia na podstawie niekompletnych akt sprawy – w braku skargi datowanej na [...] maja 2017 r. Sąd, zdaniem strony, powinien był orzekać na podstawie odpisu skargi z [...] czerwca 2017 r. Trzeba wskazać, że sąd orzekł na podstawie, jak nazywa to skarżący, "odpisu" skargi, a więc jedynego pisma, jakim dysponował, które zostało mu przekazane jako skarga strony i które w jego ocenie stanowiło skargę. Spełnienie przez tę skargę warunków formalnych, w tym terminowego wniesienia skargi, ocenił zaś w sposób typowy dla tego typu czynności, na podstawie całości akt sprawy, w tym akt administracyjnych. Ponownie zauważyć trzeba, że sąd nie miał podstaw do uwzględnienia twierdzenia skarżącego o wcześniejszym terminowym nadaniu skargi, która miała zaginąć u organu.
Dodatkowo potwierdza to fakt, że wcześniej wniesiona skarga, jak twierdzi również sam skarżący, miała być datowana na [...] maja 2017 r., zaś pismo złożone jako skarga, mające być zgodnie z twierdzeniem skarżącego tylko jej odpisem, datowane jest na [...] maja 2017 r. Oznacza to, że nie jest to takie samo pismo, które miało być wniesione jako skarga we właściwym terminie. Okoliczność ta dodatkowo potwierdza wątpliwość, czy strona rzeczywiście wniosła skargę w terminie. Ponadto, na piśmie do organu, mającym być, zgodnie z twierdzeniami skarżącego, skargą nie odnotowano, że zawierało ono jakieś załączniki, w tym skargę. Twierdzenie skarżącego, że przesyłka nadana do organu ważyła [...] g, a po zważeniu przez skarżącego pisma kierowanego m.in. do Prezesa Rady Ministrów okazało się, że waży ono [...] g, co może oznaczać, iż brakujące [...] g to właśnie zaginiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd, opierając się na wiedzy powszechnie znanej, a dodatkowo potwierdzając to informacjami ze strony internetowej Poczty Polskiej (http://cennik.poczta-polska.pl/usluga,krajowy_przesylka_polecona.html), zauważa, że przy nadawaniu przesyłki poleconej są one zaliczane do odpowiedniej kategorii wagowej i na tej podstawie ustalana jest m.in. cena przesyłki. Nie chodzi zatem o wagę rzeczywistą przesyłki, lecz o ustaloną w cenniku kategorię wagową. List skarżącego mieścił się w kategorii do 350 g (kolejne to od 350 g do 1000 g oraz ponad 1000 g do 2000 g).
Nie zasługuje również na uwzględnienie wniosek o przeprowadzenie dowodu z zawartości płyty CD na okoliczność, że skarga była ostatni raz drukowana z tego pliku [...] maja 2017 r. Nawet jeżeli plik zawierający pismo mające stanowić skargę został ostatni raz używany (otwierany, zmodyfikowany) w dacie wskazanej przez skarżącego (i jednocześnie w terminie do wniesienia skargi), nie oznacza to, że zostało ono wtedy w ogóle nadane. Ponadto, plik ze skargą mógł być tylko jednym z kilku plików zawierającym treść tego pisma, z których została wydrukowana później nadana skarga. Nie będzie to zatem stanowiło dowodu, który mógłby potwierdzić tezę skarżącego o terminowym wniesieniu skargi. Dodatkowo, skoro ostatni raz użycie pliku nastąpiło [...] maja 2017 r., to nie jest jasne skąd skarżący dysponował dodatkowym "odpisem" skargi, która została rozpoznana przez sąd.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, gdyby przysługiwało stronie, nie mógłby zostać uwzględniony. Jak trafnie wskazał NSA w postanowieniu z 13 listopada 2015 r., I OZ 1486/15, zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, tj. przepisy Rozdziału 1 Działu IV. Brak odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, Rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia, co skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.