Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił spółce z o.o. "B." przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi wniesionej przez tę Spółkę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2013 r., którą nałożono na nią karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Sąd I instancji podał, że wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną stratą za ubiegły rok w wysokości ponad 200 000 zł. oraz stanem rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie ok. 448 zł. Podła również, że wysokość kapitału zakładowego to kwota 5 000 zł., zaś wartość środków trwałych to 0 zł. Z nadesłanych przez stronę dokumentów wynika, że w 2012 r. Spółka poniosła stratę w kwocie 206 720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310 354,30 zł. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za 2012 r. wskazano, że działalność gospodarczą rozpoczęła w marcu 2012 r., a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 206 720,83 zł. była związana z zakupem kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej).
Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego, na których odnotowano szereg wpłat o znacznych kwotach, pochodzących od udziałowca skarżącej Spółki. Wskazano, że ze zgromadzonych środków pokrywano koszty obsługi prawnej, wynoszące ok. 4 100 zł w skali miesiąca.
Sąd I instancji wskazując na przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, określone w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa) uznał, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika, że Spółka, pomimo odnotowywanej straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, konto Spółki zasilane jest znaczącymi wpłatami dokonywanymi przez jedynego udziałowca Spółki. Niezasadne jest także – zdaniem Sądu - priorytetowe traktowanie kosztów działalności gospodarczej względem kosztów postępowania sądowego.
W tym stanie sprawy Sąd I instancji uznał, że skarżąca jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego.
Spółka z o.o. "B." zaskarżyła zażaleniem postanowienie Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ppsa polegające na stwierdzeniu, że Spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podnosząc ten zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a więc stosownie do treści art. 245 § 3 ppsa, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków i opłat sądowych lub obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie są wystarczające dla poniesienia pełnych kosztów postępowania przed sądem. W przypadku osoby prawnej oznaczać to będzie wykazanie sytuacji, w której pomimo bycia zobowiązaną na mocy generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów swojego w nim uczestnictwa (art. 199 ppsa), nie ma ona realnej możliwości wygospodarowania środków finansowych niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym.
Ocenę, jakiej dokonał Sąd I instancji w związku z rozpoznaniem wniosku skarżącej o zwolnienie jej z ponoszenia kosztów sądowych należy uznać za prawidłową.
Mając na uwadze okoliczności dotyczące osiągniętego przychodu, poniesionej straty, która związana była z rozwojem działalności, danych wynikających z bilansu i sprawozdania skarżącej wskazującego na wzrost sprzedaży świadczonych usług, stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie może zostać uznana za podmiot nieposiadający lub niemogący wygospodarować odpowiednich środków na poniesienie kosztów swojego uczestnictwa w postępowaniu sądowym. Tym samym Sąd I instancji po zbadaniu przedstawionych przez skarżącą dokumentów prawidłowo stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, warunkująca udzielenie skarżącej Spółce prawa we wnioskowanym zakresie.
Niezasadne jest stanowisko skarżącej zawarte w uzasadnieniu zażalenia, dotyczące oparcia się przez Sąd I instancji przy rozpoznawaniu wniosku o domniemane, "na wyrost" prognozowane dochody Spółki. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji swoją ocenę zdolności do poniesienia kosztów sądowych skarżącej oparł o informacje zawarte we wniosku i dokumentach do niego dołączonych, zatem ocena ta obejmowała wyłącznie analizę rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego Spółki przedstawionego przez samą skarżącą.
Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy.
Odnosząc się do argumentu skarżącej, że wpłaty dokonywane na jej konto: "są niczym innym, jak próbą ratowania Spółki", która: "aby w pełni funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową z zewnątrz", nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż jak trafnie zauważył Sąd I instancji, analiza stanu majątkowego wnioskodawcy dokonana na podstawie przedłożonej dokumentacji źródłowej prowadzi do wniosku, że sytuacja finansowa Spółki pozwala na pokrycie wpisu sądowego.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku, bowiem jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.