Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r. sygn. akt III SA/GL 139/15 przyznał "M." Systemy Komputerowe Sp. z o.o. w S. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od każdorazowej opłaty sądowej ponad kwotę 500 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. skargę na decyzję Zarządu Województwa Ś., w której wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy.
Pełnomocnik skarżącej wniosła w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. przyznając prawo pomocy w powyższym zakresie wskazał, że z materiałów, które skarżąca dostarczyła a które obrazują sytuację Spółki na dzień [...] października 2014 r. trudno uznać jakoby ta była na tyle trudna, by skarżąca w ogóle nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Wykazana w niej strata rzędu 20.388.990,85 zł, nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, tylko konsekwencją nadwyżki ponoszonych kosztów nad wypracowanym przychodem. Ponieważ ten obejmuje nie tylko przychody operacyjne, ale również sprzedaż produktów, twierdzenie jakoby spółka zaprzestała prowadzenia działalności nie mogło być uznane za wystarczające. Tym bardziej, że na poparcie powyższego nie przedłożono żadnych zaświadczeń potwierdzających, że faktycznie spółka nie rozlicza się z urzędem skarbowym i nie składa deklaracji podatkowych, czy deklaracji ZUS.
Sąd I instancji zauważył, że aktywa trwałe spółki wynosiły 248.134.013,07 zł. Kwota ta obejmowała wartości niematerialne i prawne rzędu 11.917.265,82 zł, rzeczowe aktywa trwałe wynoszące 166.605.707,94 zł, wśród których znajdowały się urządzenia techniczne i maszyny o wartości 104.224.331,46 zł oraz środki transportu o wartości 119.714,43 zł, inwestycje długoterminowe w kwocie 67.536.258,31 zł obejmujące m.in. udziały i akcje o wartości 52.816,29 zł i długoterminowe rozliczenia międzyokresowe wynoszące 2.074.781,00 zł. Dodatkowo aktywa obrotowe spółki kształtowały się na poziomie 145.399.169,87 zł, z czego 8.020.646,61 zł stanowiły towary, 136.598.055,75 zł należności krótkoterminowe, a 53.140,80 zł inwestycje krótkoterminowe. Ta ostatnia kwota obejmowała ponadto: inne papiery wartościowe wynoszące 40.000,00 zł, udziały i akcje rzędu 88,80 zł oraz środki pieniężne w kasie i na rachunku kształtujące się na poziomie 13.052,00 zł.
Wprawdzie postanowieniem Sądu Rejonowego K.-W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. sygn. akt X GU 13/14/11 na wniosek wierzyciela zabezpieczono majątek dłużnika, jednakże nastąpiło to poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, do którego obowiązków należy kontrola czynności dłużnika i jego przedsiębiorstwa oraz nadzór nad mieniem dłużnika, by było dostatecznie zabezpieczone przed zniszczeniem. Tym samym fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego skierowanego do rachunków bankowych dłużnika prowadzonych m.in. w: BRE Bank S.A., Credit Agricole BP, Bank Millennium oraz BZ WBK, nie mógł mieć znaczenia przesądzającego, skoro istnieje majątek spółki znacznej wartości, a wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik nie składał (vide: informacja tymczasowego nadzorcy zawarta w piśmie z [...] maja 2015 r.).
Tym samym Sąd I instancji mając na uwadze przedłożone przy piśmie z [...] maja 2015 r. dokumenty księgowe obrazujące stan majątkowy na dzień [...] października 2014 r. uznał, że skarżąca powinna partycypować w kosztach postępowania. Zwolnienie skarżącej spółki z ponoszenia kosztów sądowych w części przekraczającej 500 zł, jest zabezpieczeniem jej konstytucyjnego prawa do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego.
M. S. K. Sp. z o.o. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w zakresie w którym skarżąca nie została zwolniona od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi z powodu błędnej oceny okoliczności faktycznych sprawy w następstwie której uznano, iż skarżąca posiada środku finansowe na pokrycie kosztów postępowania w sprawie w kwocie 500 zł, tym samym spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stąd ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, co wynika wprost z art. 246 § 2 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zatem zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w obecnej kondycji finansowej spółki nie można przyjąć, że nie dysponuje ona środkami na pokrycie wpisu sądowego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd zbadał sytuację materialną strony, porównał aktywa i pasywa i dokonał analizy możliwości finansowych spółki.
Jednocześnie zgodzić się należy, że koszty sądowe nie mogą zamykać stronie drogi do sądu. Oceniając sytuację finansową spółki przy uwzględnieniu tej reguły nie można jednak zarzucić Sądowi I instancji, że nie przyznając spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie regułę tę naruszył. W żadnym razie nie można przyjąć, że spółka wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, a tym samym że nieprzyznanie częściowego zwolnienia od kosztów uniemożliwiłoby stronie skorzystanie z przysługującego jej prawa do sądu.
Rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem orzeczeń wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Fakt, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Sąd I instancji nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości. Jedynie naruszenie prawa może skutkować uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia Sądu I instancji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.