Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 6 lutego 2006 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Sędzia NSA Edward Kierejczyk po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "[...]" Sp. z o.o. w Koszalinie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 918/05 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "[...]" Sp. z o.o. w Koszalinie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 stycznia 2005 r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia:
- oddalić zażalenie -
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 918/05 oddalił wniosek "[...] Sp. z o.o. w Koszalinie o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, przede wszystkim ze względu na fakt uprzywilejowania skarżącej z mocy prawa poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych (na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.s.a.). Ponadto wziął pod uwagę nadesłane zeznania podatkowe trzech członków zarządu, z których wynika, że osiągają oni stały dochód w wysokości rocznej za ostatni rok, łącznie około 80 tysięcy złotych. Spółka nie wykazała też, że próbowała negocjować z wybranym przez siebie pełnomocnikiem koszty pomocy prawnej. Zaznaczył, że art. 134 § 1 p.s.a. gwarantuje stronie, że brak występującego w jej sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie będzie jej szkodził. Sprawa skarżącej spółki, która będzie przedmiotem rozpoznania przez Sąd nie jest sprawą o charakterze precedensowym.
Na powyższe postanowienie skarżąca spółka wniosła zażalenie, żądając jego uchylenia i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, uznając za bezpodstawny argument Sądu, że członkowie spółki osiągają stały dochód, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Jest to dochód z emerytury, renty lub pracy poza spółką, która nie działa już od 1999 r. Ponadto nie można stwierdzić, że odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest automatyczna, po stwierdzeniu, że sama spółka nie posiada majątku. Również niemożliwe do udowodnienia jest przedstawienie dowodu z negocjacji z wybranym przez siebie pełnomocnikiem, ponieważ w praktyce nie istnieje możliwość uzyskania pisemnej odmowy udzielenia pomocy przez profesjonalistę za zaproponowane przez spółkę wynagrodzenie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2005 r. skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych argumentów bądź okoliczności mających uzasadnić przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu, na podstawie art. 245 § 3 p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednak jest ona zwolniona z kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e p.s.a. Wymóg zebrania środków pieniężnych odnosi się jedynie do ustanowienia pełnomocnika. Skarżąca jednak nie udowodniła, że posiadane przez nią środki finansowe nie wystarczyły do jego ustanowienia.
Zgodnie z art. 199 p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, stanowiące odstępstwo od tej zasady, powodujące przerzucenie kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie, że Sąd rozpoznając wniosek miał na uwadze regulacje zawarte w ustawie procesowej zapewniające, że strona nie może ponieść negatywnych konsekwencji z faktu wniesienia skargi, czy nie występowania w jej imieniu profesjonalnego pełnomocnika. Treść art. 134 p.s.a. jest istotną dla skarżącego zasadą, gwarantującą wszechstronną ocenę jego sprawy. W myśl tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że nawet przy całkowitej bezzasadności zarzutów skargi sąd z urzędu kontroluje legalność zaskarżonego aktu. Również art. 6 p.s.a. zapewnia stronie pełną ochronę strony w trakcie postępowania, ponieważ sąd obowiązany jest do udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.
Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, skarga na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie oceniając jej charakteru ani zasadności, nie ma charakteru precedensowego. Należy do spraw, w których ukształtowała się już linia orzecznicza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazująca na brak potrzeby ustanawiania pełnomocnika procesowego przez stronę skarżącą. Dokonywana w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretacja przepisów prawa w sprawach, których problematyka jest zbliżona do sprawy, która będzie przedmiotem rozpoznania, będzie miała zatem, obok wskazanych gwarancji procesowych, również znaczenie na gruncie rozpatrywanej sprawy.
Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie za nieuzasadnione.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.s.a. orzekł, jak w sentencji.