Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r. akt III SA/Po 600/11, odmówił T. H. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zarządzeniem przewodniczącego wydziału z dnia 25 lipca 2011 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. w terminie 7 dni od doręczenia pisma pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie to doręczono skarżącej osobiście na adres podany w skardze jako adres do korespondencji, w dniu 2 sierpnia 2011 r. Termin do opłacenia wpisu upłynął w dniu 9 sierpnia 2011 r.
Postanowieniem z dnia 13 września 2011 r. Sąd odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu. Pismem z dnia 26 września 2011 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Z wniosku oraz pisma strony z dnia [...] listopada 2011 r. wynikało, że skarżąca nie wiedziała o upływającym terminie do opłacenia wpisu z uwagi na to, że wezwanie zostało odebrane przez pracownika zatrudnionego przez męża skarżącej pod adresem ul. [...] [...] w W., zaś korespondencja powinna być przesłana na adres podany w skardze, czyli K. nr 101, poczta W. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi wyjaśnił, iż skarżąca nie spełniła wszystkich warunków koniecznych do przywrócenia terminu do dokonania czynności.
Po pierwsze błędnie twierdziła, iż wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone na adres ul. [...] [...] w W. i zostało odebrane przez pracownika, bowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sądowych sprawy jednoznacznie wynikało, że wezwanie do uiszczenia wpisu jak później i postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi zostały doręczone na adres podany przez skarżącą, co strona potwierdziła pieczątką i własnoręcznym podpisem. Reasumując WSA stwierdził, iż w świetle wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu złożonego wniosku, niezgodnych ze stanem sprawy wynikającym z akt sądowych, nie można było uznać, że uchybienie terminowi do dokonania wpisu nastąpiło bez winy skarżącej.
Jednocześnie Sąd zauważył, że wyjaśnienia skarżącej zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. potwierdzają stanowisko WSA, że strona nie dbała należycie o swoje interesy, przez co wykazała się dużym brakiem staranności w prowadzeniu swoich spraw oraz doprowadziła do tego, by kierowana do niej korespondencja krążyła i była doręczana pod adres inny niż wskazany w skardze jako adres do korespondencji. Postępowanie skarżącej wykluczało brak winy w zaistniałym uchybieniu terminu.
T. H. zaskarżyła ww. postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w postaci odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł do czasu rozpoznania zażalenia. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż nieprawdą jest aby wezwanie do uiszczenia wpisu zostało jej doręczone osobiście, gdyż odebrała je jedna z pracownic zatrudnionych przez jej męża i to właśnie jej podpis widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Skarżąca wskazała, iż korespondencja winna być przesyłana na adres podany w skardze tj. K. 101 poczta W., a nie adres zakładu pracy męża. Jednocześnie wskazała, iż nie dokonała czynności uiszczenia wpisu, gdyż nie wiedziała, że została do niego zobowiązana.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.), które wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostaną łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin.
Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKW 273/99, OSNAP 2000, Nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera argumentację Sądu I instancji przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. NSA dokładnie przeanalizował akta sprawy i stwierdził, iż zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego skarżąca wskazała jako adres do doręczeń " K. nr. 102, [...] W. " (k. 34 akt administracyjnych, k. 2 akt sądowoadministracyjnych). Natomiast na zwrotnych potwierdzeniach odbioru pism zarówno od organów administracji (np. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r.) jak i Sądu I instancji (zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu, postanowienia o odrzuceniu skargi) w miejscu potwierdzającym doręczenie widniała pieczątka P. A. T. H. K. nr. 101, [...] W. oraz nip i regon, a także znajdował się "parafa".
Biorąc pod uwagę powyższe NSA zauważa, iż skarżąca nie kwestionowała wcześniejszych odbiorów pism, pomimo rozbieżności w numerze lokalu (nr. 102) wskazanym przez skarżącą w adresie korespondencyjnym, a w numerze lokalu (nr. 101), który widniał na pieczątce potwierdzającej przez skarżącą odbiór korespondencji. Tym bardziej niezrozumiałe dla NSA są twierdzenia skarżącej, iż korespondencja powinna być kierowana na adres K. 101, gdyż w adresie korespondencyjnym sama skarżąca wskazała adres K. 102.
Należy podkreślić, że kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W doktrynie i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się np. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (tak: H. Knysiak-Molczyk [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. T. Woś, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333), mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia, nieprawidłowe doręczenie pisma sądowego (por. B. Dauter [w]: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie II, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006, s. 209).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji uznał, że w świetle przedstawionych przyczyn uchybienia terminu nie można przyjąć, iż skarżąca uprawdopodobniła brak winy w tym uchybieniu. Powoływana przez stronę okoliczność, że korespondencja zawierająca zarządzenie o wezwaniu do uiszczeniu wpisu została doręczona na nieprawidłowy adres i w dodatku pracownikowi zakładu pracy męża skarżącej nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy.
Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do treści art. 72 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie nie wyklucza obalenia domniemania doręczenia pisma stronie. Strona może w szczególności wykazywać, że doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią przepisu art. 72 p.p.s.a.), albo też, że pismo w ogóle nie dotarło do rąk adresata. Skarżąca jednakże w żaden sposób skutecznie nie obaliła domniemania prawidłowości doręczenia. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego odebrała 2 sierpnia 2011 r., dlatego też termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął 9 sierpnia 2011 r.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Z tych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.