Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 października 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 619/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji), działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę G.B. (dalej: skarżący) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych.
W uzasadnieniu WSA wskazał, że wnosząc skargę na opisaną wyżej decyzję skarżący wniósł jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 28 czerwca 2021 r., sygn. akt VI SPP/Wa 27/21 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z tym zarządzeniem z 13 sierpnia 2021 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 3000 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało uznane za doręczone skarżącemu w trybie zastępczym (art. 73 p.p.s.a.) z dniem 6 października 2021 r.
Uzasadniając odrzucenie skargi WSA wskazał, że skierowana do skarżącego przesyłka polecona zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi została zwrócona jako niepodjęta w terminie. Sąd pierwszej instancji badając tryb jej doręczenia stwierdził, że przebiegł on prawidłowo. Przesyłka była dwukrotnie awizowana w placówce pocztowej, w dniach 22 września oraz 30 września 2021 r., o czym zawiadomienie zostało pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Po bezskutecznym upływie ustawowych czternastu dni, placówka pocztowa zwróciła przesyłkę do sądu z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie".
W związku z powyższym WSA, zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a., przyjął że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego z czternastu dni, tj. 6 października 2021 r., a zatem termin zakreślony do uiszczenia wpisu od skargi upłynął bezskutecznie 13 października 2021 r., gdyż strona nie uiściła wpisu, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu.
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik G.B. (radca prawny) zaskarżył je w całości i na podstawie art. 194 § 1 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Jednocześnie pełnomocnik strony wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Pani E.B. w miejscu jej zamieszkania (tożsamym z jej adresem do doręczeń: ul. S. [...], [...] W.) na fakt intencjonalnego powstrzymania się z zawiadomieniem skarżącego o korespondencji z sądu, tj. zatajenia wiadomości o awizo dotyczącym przesyłki zawierającej odpis zarządzenia WSA z 13 sierpnia 2021 r. wzywającego go do uiszczenia opłaty od skargi i wskazującego termin dokonania tej czynności.
Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia w sprawie, w której strona pozbawiona była możliwości obrony swoich praw. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący jest zameldowany pod adresem przy ul. S. [...] w W., gdzie nie przebywa, natomiast wciąż na ten adres trafia część kierowanej do niego korespondencji. W związku z trwającym od sierpnia do października konfliktem rodzinnym zamieszkująca pod tym adresem matka skarżącego celowo nie przekazała mu korespondencji, skutkiem czego nie wykonał w terminie wezwania do uiszczenia wpisu. W tej sytuacji, w ocenie skarżącego, odrzucenie skargi oznacza pozbawienie go możliwości obrony swoich praw bez jego winy, wręcz w wyniku ukierunkowanego działania – celowego sabotażu.
W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik Komisji Nadzoru Finansowego wniósł o jego oddalenie jako całkowicie pozbawionego podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a oceny tej nie podważają zarzuty i twierdzenia podniesione w zażaleniu.
Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a., od skargi jako pisma wszczynającego postępowanie pobierany jest wpis, który należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu (art. 219 § 1 w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a.). Brak wpisu traktowany jest jako szczególny brak formalny skargi, którego stwierdzenie obliguje sąd do wezwania strony skarżącej do uiszczenia wpisu w podanej kwocie w ustawowym terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Niezastosowanie się do wezwania obliguje sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że w związku z wniesieniem skargi na decyzję KNF, skarżący wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych. W związku z prawomocnym oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 13 sierpnia 2021 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało uznane za doręczone skarżącemu w trybie zastępczym (art. 73 p.p.s.a.) w dniu 6 października 2021 r. W zakreślonym terminie, który upłynął 13 października 2021 r., skarżący nie uiścił wpisu.
Powyższych okoliczności skarżący nie kwestionuje, natomiast podnosi, że do niewykonania wezwania sądu doszło bez jego winy na skutek celowego zatajenia przed nim informacji o pozostawionym w mieszkaniu zawiadomieniu o oczekującej na poczcie korespondencji z sądu.
W ocenie NSA w tych okolicznościach prawidłowo sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, bowiem pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, skarżący w zakreślonym siedmiodniowym terminie, który upłynął 13 października 2021 r., nie uiścił wpisu.
Oczekiwanego przez skarżącego skutku nie mogły odnieść zawarte w zażaleniu argumenty odnoszące się do przyczyn niewykonania wezwania związanych z trwającym od sierpnia do października konfliktem rodzinnym z zamieszkującą pod tym adresem, który skarżący wskazał sądowi jako adres do doręczeń, matką skarżącego, która – jak twierdzi skarżący – celowo nie przekazała mu informacji o korespondencji z sądu, skutkiem czego nie wykonał w terminie wezwania do uiszczenia wpisu. Powyższe, w ocenie skarżącego, skutkowało odrzuceniem skargi i pozbawieniem go możliwości obrony swoich praw bez jego winy, "wręcz w wyniku ukierunkowanego działania – celowego sabotażu".
W ocenie NSA skarżący zarzucając nieważność postępowania (pozbawienie strony możliwości obrony swych praw) w istocie opiera zażalenie na twierdzeniu, że powodem nieuiszczenia wpisu od skargi było umyślne nieprzekazanie mu informacji o oczekującej na poczcie korespondencji. A zatem to nie postępowanie sądu pierwszej instancji było przyczyną rzekomego pozbawienia strony możliwości obrony swoich praw. To skarżący zainicjował postępowanie sądowe wnosząc skargę i powinien był liczyć się z koniecznością odbierania wezwań z sądu. Natomiast wskazując sądowi adres do doręczeń, pod którym nie przebywa nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. W związku z powyższym już choćby z tej przyczyny zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. jest niezasadny.
Należy podkreślić, że upływ terminu jest okolicznością obiektywną w tym sensie, że jest niezależny od winy w uchybieniu terminowi. Przy jego obliczaniu nie bierze się zatem pod uwagę okoliczności faktycznych związanych z przyczynami uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej.
Dlatego motywy zażalenia, w których skarżący podaje przyczyny uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, nie mogły zostać uwzględnione przez sąd. W przypadku zażalenia na odrzucenie skargi, w sytuacji bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków fiskalnych wniesionej skargi, skarga podlegała odrzuceniu.
Sformułowany w zażaleniu wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, uwzględniając charakter przedmiotu zaskarżenia oraz przewidzianego w art. 106 § 3 p.p.s.a. zakresu dopuszczalnego postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, należało ocenić jako oczywiście niedopuszczalny. Zgodnie z przywołanym przepisem przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest prowadzenie wyłącznie uzupełniającego dowodu z dokumentu.
Mając powyższe na uwadze, wobec stwierdzenia, że skarżący nie zastosował się w zakreślonym terminie do wezwania i w ustawowym terminie nie uiścił wpisu, NSA uznał, że zasadnie sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Stosownie bowiem do art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W związku z powyższym, zgodnie z art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., NSA orzekł o oddaleniu zażalenia.