Uzasadnienie
Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W zaskarżonym zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2022/14 w sprawie ze skargi T A na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 kwietnia 2014 r., w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wezwał skarżącego, stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł.
T A wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie domagając się jego uchylenia. Skarżący zarzucił naruszenie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niezasadnie zobowiązanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 kwietnia 2014 r., podczas gdy decyzja ta jest decyzją z zakresu ubezpieczeń społecznych, wobec czego w tej sprawie nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Ponadto skarżący zaznaczył, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II GZ 481/12, stwierdził, że zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sadowych jest również strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, dlatego też przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Na tej właśnie podstawie skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej w niniejszej sprawie skargi. Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych (w tym wpisu sądowego) na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest instytucją stosowaną w wyjątkowych przypadkach i stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia tych kosztów, wynikającej z art. 230 p.p.s.a.
Zwolnienie od kosztów sądowych następuje z mocy ustawy na podstawie art. 239 p.p.s.a. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) tej ustawy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Argumentacja skarżącego opierająca się na zarzucie naruszenia przez Przewodniczącego Wydziału obowiązujących przepisów poprzez wezwanie do zapłaty wpisu, mimo przysługującego stronie ustawowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie wskazanego wyżej przepisu, jest bezzasadna, bowiem skarżący mylnie utożsamia ubezpieczenia społeczne z ubezpieczeniem zdrowotnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że stosownie do treści art. 67 ust. 1 zd. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Prawo do zabezpieczenia społecznego przysługuje w razie niezdolności do pracy (spowodowanej różnymi czynnikami), bądź wiąże się z przepracowaniem określonej liczby lat i jest uzależnione od osiągnięcia wieku emerytalnego (por. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze 2002, wyd. IV, LEX). Szczegółów dotyczących zakresu oraz form przyznawania zabezpieczenia społecznego nie określa Konstytucja, lecz odsyła w tym względzie do postanowień ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r. poz. 121). W świetle art. 1 cytowanej ustawy ubezpieczenia społeczne obejmują: 1) ubezpieczenie emerytalne;
- 2) ubezpieczenia rentowe;
- 3) ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa;
- 4) ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Stosownie do treści wskazanego wyżej art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są objęte zwolnieniem od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jak wynika z cytowanych przepisów Konstytucja przyznaje każdemu prawo do ochrony zdrowia, a szeroko rozwinięty system ubezpieczeń zdrowotnych, a także system opieki zdrowotnej, obejmujący osoby niezależnie od wieku, zawodu, wykonywanej pracy itp., pozwala każdemu na bezpłatną opiekę lekarską (por. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze 2002, wyd. IV, LEX). Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r. poz. 581)
Z uzasadnienia wniesionego zażalenia wynika, że skarżący mylnie klasyfikuje podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego do kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych objętych ustawowym zwolnieniem od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Taka rozszerzająca interpretacja art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a jest niedopuszczalna. W ocenie NSA zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 czerwca 2015 r., jest prawidłowe.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska wyrażonego w powołanym w zażaleniu postanowieniu z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 481/12.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.